स्कन्दसरः (Skandasara) — तीर्थवर्णनम् / Description of the Skandasara Sacred Lake

Verse 1

सूत उवाच । तत्र स्कंदसरो नाम सरस्सागरसन्निभम् । अमृतस्वादुशिशिरस्वच्छा गाधलघूदकम्

Sūta thưa: “Tại đó có một hồ mang tên Skanda-saras, mênh mông như biển cả—nước ngọt như cam lộ, mát lành, trong vắt, sâu thẳm mà dòng chảy vẫn nhẹ nhàng êm dịu.”

Verse 2

समंततः संघटितं स्फटिको पलसंचयैः । सर्वर्तुकुसुमैः फुल्लैश्छादिताखिलदिङ्मुखम्

Bốn phía đều được kết tụ chặt chẽ bởi những đống khối palāśa trong suốt như pha lê; và khắp mọi phương trời đều được phủ kín bởi muôn hoa nở rộ của mọi mùa.

Verse 3

शैवलैरुत्पलैः पद्मैः कुमुदैस्तारकोपमैः । तरंगैरभ्रसंकाशैराकाशमिव भूमिगम्

Nó được điểm trang bởi rong rêu, utpala (sen xanh), padma (sen) và kumuda (bạch liên) sáng như sao; lại có những làn sóng lấp lánh như mây, khiến mặt đất tựa như chính bầu trời.

Verse 4

सुखावतरणारोहैः स्थलैर्नीलशिलामयैः । सोपानमार्गौ रुचिरैश्शोभमानाष्टदिङ्मुखम्

Nó rực sáng với những bậc thềm, sân bậc êm đẹp cho việc lên xuống dễ dàng, được tạo bằng đá xanh thẫm; lại có những lối bậc thang xinh tươi, huy hoàng, hướng về tám phương.

Verse 5

तत्रावतीर्णैश्च यथा तत्रोत्तीर्णश्च भूयसा । स्नातैः सितोपवीतैश्च शुक्लाकौपीनवल्कलैः

Tại đó, nhiều người lần lượt xuống nước rồi lại lên bờ; họ đã tắm gội, mang thánh tuyến trắng (yajñopavīta), và mặc khố cùng y phục bằng vỏ cây trắng tinh khiết.

Verse 6

जटाशिखायनैर्मुंडैस्त्रिपुंड्रकृतमंडनैः । विरागविवशस्मेरमुखैर्मुनिकुमारकैः

Ở đó có các sa-môn trẻ—kẻ búi tóc jata thành chỏm, kẻ cạo đầu—được trang sức bằng dấu tro ba vạch (tripuṇḍra). Gương mặt họ mang nụ cười hiền do ly tham, và họ đi lại trong sự chuyên chú vào hạnh xả ly.

Verse 7

घटैः कमलिनीपत्रपुटैश्च कलशैः शिवैः । कमण्डलुभिरन्यैश्च तादृशैः करकादिभिः

Với các bình nước, nắp đậy bằng lá sen, các bình thiêng cát tường dâng hiến cho Śiva, cùng các kamandalu và những vật chứa tương tự như karaka v.v.—việc thờ phụng đã được bày biện.

Verse 8

आत्मार्थं च परार्थं च देवतार्थं विशेषतः । आनीयमानसलिलमात्तपुष्पं च नित्यशः

Nước được mang về để thờ phụng và hoa được hái gom, hãy dâng cúng mỗi ngày—vì thiện ích tâm linh cho chính mình, vì lợi ích cho người khác, và nhất là vì Thần linh, Đức Śiva.

Verse 9

अंतर्जलशिलारूढैर्नीचानां स्पर्शशंकया । आचारवद्भिर्मुनिभिः कृतभस्मांगधूसरैः

Vì sợ chạm phải kẻ bất tịnh, các bậc hiền triết giữ giới—thân mình xám bạc bởi đã bôi bhasma (tro thánh) —ngồi trên những phiến đá trong nước, gìn giữ oai nghi đúng pháp.

Verse 10

इतस्ततो ऽप्सु मज्जद्भिरिष्टशिष्टैः शिलागतैः । तिलैश्च साक्षतैः पुष्पैस्त्यक्तदर्भपवित्रकैः

Khắp nơi đây đó, những người sùng kính đáng kính và giữ kỷ luật—ngâm mình trong nước—đã cúng bái bằng các phiến đá lấy từ sông, hạt mè, gạo nguyên hạt (akṣata) và hoa, sau khi đã đặt sang một bên vòng cỏ darbha dùng để tịnh hóa.

Verse 11

देवाद्यमृषिमध्यं च निर्वर्त्य पितृतर्पणम् । निवेदयेदभिज्ञेभ्यो नित्यस्नानगतान् द्विजान्

Sau khi đúng pháp cử hành lễ tarpaṇa—trước dâng cho chư Thiên, rồi giữa hàng Ṛṣi, và cũng dâng cho các Pitṛ—bấy giờ nên báo tin cho các bậc nhị sinh uyên bác đã tắm gội hằng ngày xong (xứng đáng được thỉnh mời vào nghi lễ).

Verse 12

स्थानेस्थाने कृतानेकबलिपुष्पसमीरणैः । सौरार्घ्यपूर्वं कुर्वद्भिःस्थंडलेभ्यर्चनादिकम्

Ở nhiều nơi, sau khi bày biện vô số lễ vật—các balī và hoa, cùng việc quạt nhẹ như một sự phụng sự—trước hết nên dâng arghya lên Thần Mặt Trời; rồi từ những chỗ đã được thánh hóa ấy, tiến hành lễ arcanā và các nghi thức khác.

Verse 13

क्वचिन्निमज्जदुन्मज्जत्प्रस्रस्तगजयूथपम् । क्वचिच्च तृषयायातमृगीमृगतुरंगमम्

Ở nơi này, những thủ lĩnh đàn voi hiện ra khi chìm khi nổi, hàng ngũ tán loạn; ở nơi khác, nai cái, nai đực và những ngựa nhanh—bị cơn khát thúc bách—đều chen nhau tiến tới.

Verse 14

क्वचित्पीतजनोत्तीर्णमयूरवरवारणम् । क्वचित्कृततटाघातवृषप्रतिवृषोज्ज्वलम्

Có nơi nó hiện ra như một voi chúa tuyệt mỹ, được các tùy tùng áo vàng cưỡi lên; có nơi lại rực sáng như một bò mộng hùng cường húc vào bờ sông, bừng cháy bởi sức mạnh của bò đối đầu bò.

Verse 15

क्वचित्कारंडवरवैः क्वचित्सारसकूजितैः । क्वचिच्च कोकनिनदैः क्वचिद्भ्रमरगीतिभिः

Có nơi vang dội tiếng kêu của chim kāraṇḍava; có nơi là tiếng gù của chim sếu (sārasa); chỗ khác là tiếng gọi của chim kokila; và chỗ khác nữa là khúc hát của đàn ong vo ve.

Verse 16

स्नानपानादिकरणैः स्वसंपद्द्रुमजीविभिः । प्रणयात्प्राणिभिस्तैस्तैर्भाषमाणमिवासकृत्

Bởi những hữu tình ấy—như cây như ý (kalpataru) nhờ phúc lộc tự thân—đang chuyên cần các việc như tắm gội, uống nước và những sự phụng sự khác, Ngài được họ ân cần thưa gọi mãi, như thể họ đang thân mật trò chuyện cùng Ngài hết lần này đến lần khác.

Verse 17

कूलशाखिशिखालीनकोकिलाकुलकूजितैः । आतपोपहतान्सर्वान्नामंत्रयदिवानिशम्

Với hợp xướng tiếng kokila đậu trên cành ven bờ và trên ngọn cây, khu rừng vang rền khúc hát, như thể không ngừng gọi đích danh mọi loài hữu tình bị nắng nóng làm mỏi mệt, suốt ngày lẫn đêm.

Verse 18

उत्तरे तस्य सरसस्तीरे कल्पतरोरधः । वेद्यां वज्रशिलामय्यां मृदुले मृगचर्मणि

Về phía bắc, trên bờ hồ ấy, dưới cây như ý (kalpataru), trên một bệ thờ bằng đá cứng như kim cang, và trên tấm da nai mềm mại—(Ngài nên ngồi/được an tọa).

Verse 19

सनत्कुमारमासीनं शश्वद्बालवपुर्धरम् । तत्कालमात्रोपरतं समाधेरचलात्मनः

Họ trông thấy Sanatkumāra đang ngồi—muôn đời mang hình tướng một thiếu niên—chỉ trong khoảnh khắc ấy tạm rời khỏi samādhi; nội tâm Ngài bất động, kiên cố vững bền.

Verse 20

उपास्यमानं मुनिभिर्योगींद्रैरपि पूजितम् । ददृशुर्नैमिषेयास्ते प्रणताश्चोपतस्थिरे

Các hiền giả Naimiṣāraṇya trông thấy Ngài—đấng luôn được các muni chiêm niệm và được tôn thờ ngay cả bởi các bậc chúa tể yogin. Họ cúi đầu đảnh lễ, rồi đứng gần bên trong sự phụng sự chí thành.

Verse 21

यावत्पृष्टवते तस्मै प्रोचुः स्वागतकारणम् । तुमुलः शुश्रुवे तावद्दिवि दुंदुभिनिस्वनः

Khi họ bắt đầu thưa với Ngài—đấng đã hỏi—về nguyên do của lời nghênh đón, ngay lúc ấy, trên trời vang lên tiếng trống dundubhi cõi thiên giới rền vang dữ dội.

Verse 22

ददृशे तत्क्षणे तस्मिन्विमानं भानुसन्निभम् । गणेश्वरैरसंख्येयैः संवृतं च समंततः

Ngay khoảnh khắc ấy, hiện ra một cỗ thiên xa rực sáng như mặt trời, và bốn bề đều được bao quanh bởi vô số Gaṇeśvara—các đoàn tùy tùng của Śiva.

Verse 23

अप्सरोगणसंकीर्णं रुद्रकन्याभिरावृतम् । मृदंगमुरजोद्घुष्टं वेणुवीणारवान्वितम्

Nơi ấy tràn đầy các đoàn apsarā, lại được các ái nữ của Rudra vây quanh; vang dội tiếng trống mṛdaṅga và muraja, hòa cùng âm nhạc của sáo và đàn vīṇā.

Verse 24

चित्ररत्नवितानाढ्यं मुक्तादामविराजितम् । मुनिभिस्सिद्धगंधर्वैर्यक्षचारणकिन्नरैः

Nơi ấy được trang hoàng bằng tán lọng rực rỡ khảm những bảo thạch kỳ diệu, lại sáng ngời bởi chuỗi ngọc trai; chung quanh có các bậc Muni, Siddha, Gandharva, Yakṣa, Cāraṇa và Kinnara vây quanh hầu cận.

Verse 25

नृत्यद्भिश्चैव गायद्भिर्वादयद्भिश्च संवृतम् । वीरगोवृषचिह्नेन विद्रमद्रुमयष्टिना

Nơi ấy được vây quanh bởi những người múa, người hát và người tấu nhạc; lại mang dấu hiệu con bò hùng dũng, biểu tượng được dựng trên cây trượng làm bằng gỗ san hô đỏ.

Verse 26

कृतगोपुरसत्कारं केतुना मान्यहेतुना । तस्य मध्ये विमानस्य चामरद्वितयांतरे

Sau khi kính lễ cổng gopura của thiên đình một cách trang nghiêm, lấy lá cờ làm dấu hiệu tôn kính, ngay giữa cỗ xa-vimana ấy—giữa đôi phất trần vương giả—(Ngài được thấy/được an vị nơi đó).

Verse 27

छत्त्रस्य मणिदंडस्य चंद्रस्येव शुचेरधः । दिव्यसिंहासनारूढं देव्या सुयशया सह

Dưới chiếc lọng tinh khiết không tì vết, cán nạm châu báu sáng như trăng, Ngài được thấy ngự trên bảo tòa thiên giới, cùng với Nữ Thần Suyaśā, bậc có danh tiếng cao quý.

Verse 28

श्रिया च वपुषा चैव त्रिभिश्चापि विलोचनैः । प्राकारैरभिकृत्यानां प्रत्यभिज्ञापकं प्रभोः

Nhờ ánh quang huy và dung mạo, lại nhờ cả ba con mắt, người ta nhận ra Đức Chúa—những dấu hiệu đặc thù ấy là phương tiện để kẻ chiêm bái nhận biết bậc Chủ Tể.

Verse 29

अविलंघ्य जगत्कर्तुराज्ञापनमिवागतम् । सर्वानुग्रहणं शंभोः साक्षादिव पुरःस्थितम्

Nó đến như mệnh lệnh bất khả vi phạm của Đấng Tạo Hóa muôn cõi; và đứng trước họ như thể hiện diện trực tiếp—chính là phương tiện ban ân của Śambhu (Śiva) đối với tất cả.

Verse 30

शिलादतनयं साक्षाच्छ्रीमच्छूलवरायुधम् । विश्वेश्वरगणाध्यक्षं विश्वेश्वरमिवापरम्

Ông thấy con trai của Śilāda hiện thân ngay trước mắt—rực rỡ, cầm cây tam xoa làm vũ khí tối thượng; là vị thống lĩnh các gaṇa của Viśveśvara, như một Viśveśvara (Śiva) khác vậy.

Verse 31

विश्वस्यापि विधात्ःणां निग्रहानुग्रहक्षमम् । चतुर्बाहुमुदारांगं चन्द्ररेखाविभूषितम्

Ngài là Đấng, ngay cả đối với các vị tạo hóa trong vũ trụ, vẫn đủ năng lực chế ngự và ban ân—trừng phạt và chúc phúc. Bốn tay, thân tướng cao quý rạng ngời, được trang sức bằng dấu trăng lưỡi liềm.

Verse 32

कंठे नागेन मौलौ च शशांकेनाप्यलंकृतम् । सविग्रहमिवैश्वर्यं सामर्थ्यमिव सक्रियम्

Ngài được trang sức bằng rắn quấn nơi cổ và vầng trăng trên đỉnh đầu; khiến uy quyền của bậc Chúa tể như thể có thân hình hiển lộ, và năng lực vô biên như thể đang vận hành sống động.

Verse 33

समाप्तमिव निर्वाणं सर्वज्ञमिव संगतम् । दृष्ट्वा प्रहृष्टवदनो ब्रह्मपुत्रः सहर्षिभिः

Thấy cảnh giới ấy—tựa như sự viên mãn của chính Niết-bàn, và như thể trí toàn tri đã hội tụ trong một hiện diện—người con của Phạm Thiên, cùng các ṛṣi, bừng sáng niềm hỷ lạc.

Verse 34

तस्थौ प्राञ्जलिरुत्थाय तस्यात्मानमिवार्पयन् । अथ तत्रांतरे तस्मिन्विमाने चावनिं गते

Đứng dậy, ông chắp tay mà đứng, như thể dâng hiến chính bản thân mình lên Ngài. Rồi trong lúc ấy, khi cỗ xe trời kia hạ xuống mặt đất,

Verse 35

आगता ब्रह्मणादिष्टाः पूर्वमेवाभिकांक्षया । श्रुत्वा वाक्यं ब्रह्मपुत्रस्य नंदीछित्त्वा पाशान्दृष्टिपातेन सद्यः

Họ đã đến từ trước, lòng háo hức mong chờ và vâng theo lệnh của Brahmā. Nghe lời của con trai Brahmā, Nandī chỉ bằng một ánh nhìn đã lập tức chặt đứt các sợi trói buộc (pāśa).

Verse 36

शैवं धर्मं चैश्वरं ज्ञानयोगं दत्त्वा भूयो देवपार्श्वं जगाम । सनत्कुमारेण च तत्समस्तं व्यासाय साक्षाद्गुरवे ममोक्तम्

Sau khi ban truyền Śaiva Dharma và con đường thiêng liêng của jñāna-yoga, ngài lại trở về bên cạnh Đấng Chúa Tể. Và tất cả điều ấy, Sanatkumāra đã nói với Vyāsa—vị Guru trực tiếp của ta—đúng như sự thật hiển bày.

Verse 37

व्यासेन चोक्तं महितेन मह्यं मया च तद्वः कथितं समासात् । नावेदविद्भ्यः कथनीयमेतत्पुराणरत्नं पुरशासनस्य

Bậc tôn kính Vyāsa đã truyền dạy điều này cho ta, và nay ta đã thuật lại cho các ngươi một cách tóm lược. Viên ngọc Purāṇa này, thuộc về Đấng Chúa tể cai trị các thành (Śiva), không nên giảng giải cho những kẻ không thông hiểu Veda.

Verse 38

नाभक्तशिष्याय च नास्तिकेभ्यो दत्तं हि मोहान्निरयं ददाति । मार्गेण सेवानुगतेन यैस्तद्दत्तं गृहीतं पठितं श्रुतं वा

Không nên truyền dạy giáo pháp này cho đệ tử thiếu lòng sùng kính, cũng không cho kẻ vô thần; vì ban trao trong mê lầm sẽ dẫn đến địa ngục. Còn những ai theo đúng đạo lộ và phụng sự chí thành, tiếp nhận—dù bằng cách thọ nhận, đọc tụng hay chỉ nghe—đều là người xứng đáng thọ hưởng công đức.

Verse 39

तेभ्यः सुखं धर्ममुखं त्रिवर्गं निर्वाणमंते नियतं ददाति । परस्परस्योपकृतं भवद्भिर्मया च पौराणिकमार्गयोगात्

Đối với những người sùng kính ấy, Ngài chắc chắn ban hạnh phúc, ban trọn ba mục tiêu đời sống khởi từ dharma, và đến cuối cùng ban sự an tịnh chắc thật của nirvāṇa (giải thoát). Vì vậy, nhờ con đường và pháp tu theo truyền thống Purāṇa này, lợi ích được tương trợ lẫn nhau—cho các ông và cho cả tôi.

Verse 40

अतो गमिष्ये ऽहमवाप्तकामः समस्तमेवास्तु शिवं सदा नः । सूते कृताशिषि गते मुनयः सुवृत्ता यागे च पर्यवसिते महति प्रयोगे

“Vì vậy ta sẽ ra đi, chí nguyện đã viên thành. Nguyện mọi sự đều cát tường—nguyện phúc lành của Śiva hằng ở cùng chúng ta.” Khi Sūta đã ban lời chúc phúc như thế rồi rời đi, và khi đại lễ tế ấy đã kết thúc viên mãn, các bậc hiền mâu-ni sống đúng hạnh cũng lần lượt tản đi.

Verse 41

काले कलौ च विषयैः कलुषायमाणे वाराणसीपरिसरे वसतिं विनेतुः । अथ च ते पशुपाशमुमुक्षयाखिलतया कृतपाशुपतव्रताः

Khi thời Kali đến và chúng sinh bị vẩn đục bởi các đối tượng giác quan, họ chọn cư trú nơi vùng phụ cận Vārāṇasī. Rồi, để cầu sự giải thoát trọn vẹn khỏi những sợi dây trói buộc paśu (cá thể linh hồn), họ thực hành đầy đủ Pāśupata-vrata.

Verse 42

अधिकृताखिलबोधसमाधयः परमनिर्वृतिमापुरनिंदिताः । व्यास उवाच । एतच्छिवपुराणं हि समाप्तं हितमादरात्

Những ai đã chứng đắc tam-muội của trí giác viên mãn đều đạt đến an lạc tối thượng—hỡi các bậc vô nhiễm. Vyāsa nói: “Như vậy, bộ Śiva Purāṇa này, thật sự lợi ích, đã được hoàn thành với lòng tôn kính.”

Verse 43

पठितव्यं प्रयत्नेन श्रोतव्यं च तथैव हि । नास्तिकाय न वक्तव्यमश्रद्धाय शठाय च

Cần đọc tụng và học hỏi với nỗ lực chân thành, và cũng cần lắng nghe với sự chú tâm. Nhưng không nên truyền dạy cho kẻ vô thần, kẻ thiếu tín tâm, hay người gian trá.

Verse 44

अभक्ताय महेशस्य तथा धर्मध्वजाय च । एतच्छ्रुत्या ह्येकवारं भवेत्पापं हि भस्मसात्

Dẫu là người chưa sùng kính Maheśa, dẫu là kẻ chỉ mang danh “ngọn cờ của dharma”, chỉ cần nghe điều này một lần thôi, tội lỗi cũng thật sự bị thiêu thành tro.

Verse 45

अभक्तो भक्तिमाप्नोति भक्तो भक्तिसमृद्धिभाक् । पुनः श्रुते च सद्भक्तिर्मुक्तिस्स्याच्च श्रुतेः पुनः

Người chưa sùng kính cũng đạt được lòng sùng kính. Người đã sùng kính thì được phong phú và an lập trong bhakti. Nghe lại lần nữa, bhakti chân thật trở nên vững bền; và nghe lặp đi lặp lại, giải thoát (mukti) tự khởi sinh.

Verse 46

तस्मात्पुनःपुनश्चैव श्रोतव्यं हि मुमुक्षुभिः । पञ्चावृत्तिः प्रकर्तव्या पुराणस्यास्य सद्धिया

Vì thế, những ai khao khát giải thoát hẳn nên lắng nghe đi nghe lại. Với trí hiểu trong sáng và chánh thiện, hãy thực hành năm lần tụng đọc (hoặc nghe) chính bộ Purāṇa này.

Verse 47

परं फलं समुद्दिश्य तत्प्राप्नोति न संशयः । पुरातनाश्च राजानो विप्रा वैश्याश्च सत्तमाः

Với mục tiêu là quả phúc tối thượng, người ấy chắc chắn đạt được chính phần thưởng ấy—không còn nghi ngờ. Thuở xưa, các bậc vua chúa, Bà-la-môn và những Vaiśya hiền thiện (gia chủ chính trực) cũng đã làm như vậy.

Verse 48

सप्तकृत्वस्तदावृत्त्यालभन्त शिवदर्शनम् । श्रोष्यत्यथापि यश्चेदं मानवो भक्तितत्परः

Do tụng niệm (hay ôn lại) lời dạy/thiện truyện ấy bảy lần, người ta đạt được sự chiêm kiến trực tiếp Đức Śiva. Và ngay cả ai chỉ lắng nghe điều này với lòng sùng kính nhất tâm cũng được viên mãn và thấm nhuần ân phúc.

Verse 49

इह भुक्त्वाखिलान्भोगानंते मुक्तिं लभेच्च सः । एतच्छिवपुराणं हि शिवस्यातिप्रियं परम्

Ở đời này, người ấy hưởng thụ trọn vẹn mọi phúc lạc; và đến cuối cùng, quả thật đạt được giải thoát (mokṣa). Bởi vì Śiva Purāṇa này là kinh điển tối thượng, vô cùng được Đức Śiva yêu quý.

Verse 50

भुक्तिमुक्तिप्रदं ब्रह्मसंमितं भक्तिवर्धनम् । एतच्छिवपुराणस्य वक्तुः श्रोतुश्च सर्वदा

Shiva Purana này ban cả phúc lạc thế gian và giải thoát; uy nghiêm như Veda và làm tăng trưởng lòng bhakti. Với người tụng đọc và người lắng nghe Shiva Purana này, những quả phúc ấy luôn luôn sinh khởi.

Verse 51

सगणस्ससुतस्सांबश्शं करोतु स शंकरः

Nguyện Śaṅkara—cùng với Gaṇa, người con của Ngài, và Ambā—ban cho sự cát tường.