Rig Veda 7.5.2: Mandala 7, Sukta 5, Mantra 2

Sukta 7.5

Rishi: Vasiṣṭha (Vāsiṣṭha tradition for Maṇḍala 7; specific attribution within 7.5 not provided in input)

Devata: Agni Vaiśvānara

Chandas: Triṣṭubh (probable for this section; not explicitly provided in input)

Samhita Patha (Devanagari)

पृष्टो दिवि धाय्यग्निः पृथिव्यां नेता सिन्धूनां वृषभः स्तियानाम् । स मानुषीरभि विशो वि भाति वैश्वानरो वावृधानो वरेण ॥

Sanskrit recitationRig Veda 7.5.2

Transliteration

pṛṣṭó diví dhāyy agníḥ pṛthivyā́ṃ netā́ síndhūnāṃ vṛṣabháḥ stiyā́nām | sá mā́nuṣīr abhí víśo ví bhāti vaiśvānaró vāvṛdhānó váreṇa ||

Translation

Được an lập cao trên bầu trời rực sáng, Agni được đặt vững; trên mặt đất, Ngài là Người Dẫn Đường của các dòng chảy, là Bò Đực hùng mạnh của những nền tảng kiên cố. Ngài chiếu rạng trên các bộ tộc loài người—Vaiśvānara, lớn lên nhờ sự ưu tuyển, mở rộng cõi miền của ánh sáng nội tâm.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• पृष्टः: sprinkled/strewn (with offerings), covered
• पृष्टः: Kartā (अग्निः-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: पृष्ट (√पृछ्/√पृश् > पृष्ट ‘sprinkled/strewn/covered’; prātipadika)

• दिवि: in heaven
• दिवि: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: दिव् (द्यु/दिव् ‘heaven’; prātipadika)

• धायि: was placed/was established
• धायि: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √धा (धारणे/स्थापने)

• अग्निः: Agni (fire-god)
• अग्निः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अग्नि (prātipadika)

• पृथिव्याम्: on earth
• पृथिव्याम्: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (prātipadika)

• नेता: leader/guide
• नेता: Kartā (अग्निः-समासार्थे विशेषणम्)
• Type: Noun
• Root: नेतृ (√नी ‘to lead’ + तृ; prātipadika)

• सिन्धूनाम्: of the rivers/streams
• सिन्धूनाम्: Sambandha (नेता-सम्बन्धः)
• Type: Noun
• Root: सिन्धु (prātipadika)

• वृषभः: bull (i.e., strong one)
• वृषभः: Kartā (अग्निः-विशेषणम्)
• Type: Noun
• Root: वृषभ (prātipadika)

• स्तियानाम्: of the praises/songs
• स्तियानाम्: Sambandha (वृषभः-सम्बन्धः)
• Type: Noun
• Root: स्तिया (स्ति/स्त्यै? Vedic prātipadika; ‘songs/praises’ in RV usage)

• सः: he
• सः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (sarvanāma-prātipadika)

• मानुषीः: human
• मानुषीः: Karma (विशः-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: मानुषी (prātipadika)

• अभि: towards, over
• अभि: Upapada (क्रियाविशेषणम्)
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (upasarga/avyaya)

• विशः: the clans/peoples
• विशः: Karma
• Type: Noun
• Root: विश् (prātipadika ‘clans/settlements/peoples’)

• वि: apart, forth, widely
• वि: Upasarga
• Type: Indeclinable
• Root: वि (upasarga/avyaya)

• भाति: shines
• भाति: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √भा (दीप्तौ)

• वैश्वानरः: Vaiśvānara (Agni as ‘belonging to all men’)
• वैश्वानरः: Kartā (सः = अग्निः)
• Type: Noun
• Root: वैश्वानर (विश्/विश्व + आनर; prātipadika, epithet of Agni)

• वावृधानः: growing strong, waxing
• वावृधानः: Kartā (वैश्वानरः-विशेषणम्)
• Type: Participle (Adjectival)
• Root: √वृध् (वर्धने) > वावृधान (intensive/perfect-participle stem; Vedic)

• वरेण: by/with (his) excellence/boon
• वरेण: Karaṇa (हेतु/साधनभावः)
• Type: Noun
• Root: वर (prātipadika ‘choice, boon, excellence’)