Rig Veda 10.71.2: Mandala 10, Sukta 71, Mantra 2

Sukta 10.71

Rishi: Bṛhaspati (Angirasa tradition) / hymn attributed in Anukramaṇī to Bṛhaspati

Devata: Vāc (the Word), with Bṛhaspati as the inspired power presiding over sacred speech

Chandas: Triṣṭubh (11-syllable pādas)

Samhita Patha (Devanagari)

सक्तुमिव तितउना पुनन्तो यत्र धीरा मनसा वाचमक्रत । अत्रा सखायः सख्यानि जानते भद्रैषां लक्ष्मीर्निहिताधि वाचि ॥

Recitation with translationRig Veda 10.71.2

Transliteration

saktúm iva títāunā punántaḥ yátra dhīrā́ manásā vā́cam ákrata | átrā sakhā́yaḥ sakhyā́ni jānate bhadráiṣāṃ lakṣmī́r nihitā́dhi vā́ci ||

Translation

Như người rây bột bằng sàng, họ thanh lọc lời nói của mình: nơi các bậc kiên định trong minh kiến đã dùng tâm (manas) tạo tác Lời (Vāc). Ở đó, những người bạn nhận biết mối dây bằng hữu; phúc lành cát tường (Lakṣmī) của họ được ẩn giấu trong chính Lời.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सक्तुम्: parched grain/meal
• सक्तुम्: कर्म (उपमान-रूपेण) / उपमेय-क्रियायाः विषयः
• Type: Noun
• Root: सक्तु- (प्रातिपदिक) < √सञ्ज्/√सच् (PIE *sekʷ- ‘to follow/attach’, semantic development to ‘meal/flour’ in Vedic) [lexical noun]

• इव: like, as
• इव: — (उपमा-सूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (निपात) [indeclinable]

• तितउना: with a sieve/strainer
• तितउना: करण
• Type: Noun
• Root: तितउ- (प्रातिपदिक; ‘sieve/strainer’, Vedic) [instrument noun]

• पुनन्तः: purifying, cleansing
• पुनन्तः: कर्तृ
• Type: Verb (participle)
• Root: √पू (पवने/शोधने) → पुनन्त् (वर्त. कृदन्त, शतृ)

• यत्र: where
• यत्र: अधिकरण (स्थान) / सम्बन्ध-निर्देशक
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय; य-प्रत्यय) स्थानवाचक

• धीराः: the wise (men)
• धीराः: कर्तृ
• Type: Adjective (substantive)
• Root: धीरा- (प्रातिपदिक) < √धी (बुद्धौ) / धीर ‘wise’

• मनसा: with (their) mind
• मनसा: करण
• Type: Noun
• Root: मनस्- (प्रातिपदिक) < √मन् (मनने)

• वाचम्: speech, word
• वाचम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वाच्- (प्रातिपदिक) < √वच् (वचने)

• अक्रत: they fashioned/formed
• अक्रत: — (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (करणे) → अ-क्रत्

• अत्र: here, in this (matter)
• अत्र: अधिकरण (स्थान)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय) स्थानवाचक

• सखायः: friends
• सखायः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: सखि- (प्रातिपदिक) ‘friend’

• सख्यानि: friendships, bonds of friendship
• सख्यानि: कर्म
• Type: Noun
• Root: सख्य- (प्रातिपदिक) ‘friendship, friendly ties’

• जानते: they know/recognize
• जानते: — (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √ज्ञा (अवबोधने) → जानते

• भद्रा: auspicious, good
• भद्रा: कर्तृ/विशेषण (वाक्ये ‘लक्ष्मीः’ सह)
• Type: Adjective
• Root: भद्र- (प्रातिपदिक) ‘auspicious, good’

• एषाम्: of these (people), their
• एषाम्: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → एषाम्

• लक्ष्मीः: fortune, prosperity (the ‘mark’ of good)
• लक्ष्मीः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मी- (प्रातिपदिक) ‘mark, fortune, prosperity’

• निहिता: placed, deposited
• निहिता: — (विशेषण; ‘placed’)
• Type: Verb (participle)
• Root: नि-√धा (स्थापने) → निहित (भूतकृदन्त, क्त) → निहिता

• अधि: upon, in
• अधि: अधिकरण-सम्बन्ध (उपरि/अधिष्ठान)
• Type: Indeclinable
• Root: अधि (उपसर्ग/अव्यय) ‘upon, over’

• वाचि: in speech, in the word
• वाचि: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: वाच्- (प्रातिपदिक) < √वच्