Rig Veda 10.71.3 — Mandala 10, Sukta 71, Mantra 3

Sukta 10.71

Rishi: Bṛhaspati (Angirasa tradition)

Devata: Vāc / Brahmanaspati’s revelatory speech

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

यज्ञेन वाचः पदवीयमायन्तामन्वविन्दन्नृषिषु प्रविष्टाम् । तामाभृत्या व्यदधुः पुरुत्रा तां सप्त रेभा अभि सं नवन्ते ॥

Transliteration

yajñéna vā́caḥ padavī́yam ā́yan tām ánv avindan ṛ́ṣiṣu práviṣṭām | tā́m ā́bhṛtya vy àdadhuḥ purutrā́ tā́ṃ saptá rebhā́ abhí sáṃ navante ||

Translation

Nhờ tế lễ (yajña) họ bước theo con đường của “Lời” (Vāc); họ đã tìm thấy nàng—nàng đã đi vào giữa các ṛṣi. Đem nàng ra, họ đặt bày nàng khắp nhiều phương; trước “Lời” ấy, bảy vị ca nhân linh hứng (rebha) cùng cúi mình, đồng thuận mà tôn kính.

Word by Word

• यज्ञेन: by/with the sacrifice
• यज्ञेन: करण
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक) < √यज्

• वाचः: of speech
• वाचः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: वाच् (प्रातिपदिक)

• पदवीयम्: the track/path (course)
• पदवीयम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पदवीय (प्रातिपदिक) < पदवी

• आयन्त: they went/approached
• आयन्त: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √या (गत्यर्थ) + आ-

• ताम्: her/that (speech)
• ताम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• अनु: after, along
• अनु: (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अनु

• अविन्दन्: they found
• अविन्दन्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √विद् (लभे/ज्ञाने) + अव-

• ऋषिषु: among/in the seers
• ऋषिषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)

• प्रविष्टाम्: entered (having entered)
• प्रविष्टाम्: कर्म (ताम् विशेषणम्)
• Type: Participle
• Root: √विश् (प्रवेशने) + प्र-; कृदन्त: प्रविष्ट

• ताम्: her/that (speech)
• ताम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• आभृत्याः: the bringers (those who brought/collected it)
• आभृत्याः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: आभृत्य (प्रातिपदिक) < आ-√भृ (आहरणे) (कृदन्त/नाम)

• वि: apart, in various ways
• वि: (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: वि

• अदधुः: they placed/arranged
• अदधुः: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √धा (धारणे/स्थापने) + अ- (augment)

• पुरुत्रा: in many places, widely
• पुरुत्रा: (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरुत्रा

• ताम्: her/that (speech)
• ताम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• सप्त: seven
• सप्त: (विशेषण)
• Type: Numeral
• Root: सप्त

• रेभाः: singers/poets (rebhás)
• रेभाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: रेभ (प्रातिपदिक)

• अभि: towards, unto
• अभि: (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अभि

• सम्: together, completely
• सम्: (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्

• नवन्ते: they praise/utter reverently
• नवन्ते: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √नु/√नव् (स्तुतौ/नुतौ) + न (आत्मनेपद)