Rig Veda 10.71.1: Mandala 10, Sukta 71, Mantra 1

Sukta 10.71

Devata: Bṛhaspati (lord of inspired speech and vastness)

Chandas: Triṣṭubh (probable; RV 10.71 is a famous Vāc hymn often in Triṣṭubh)

Samhita Patha (Devanagari)

बृहस्पते प्रथमं वाचो अग्रं यत्प्रैरत नामधेयं दधानाः । यदेषां श्रेष्ठं यदरिप्रमासीत्प्रेणा तदेषां निहितं गुहाविः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.71.1

Transliteration

bṛ́haspate prathamáṃ vā́co ágraṃ yát prā́irata nā́ma-dhéyaṃ dádhānāḥ | yád eṣā́ṃ śréṣṭhaṃ yád arí-pram āsī́t preṇā́ tád eṣā́ṃ níhitaṃ guhā́ āvíḥ ||

Translation

Hỡi Bṛhaspati, khi họ lần đầu khởi động phần tiên phong của Lời (Vāc), và thiết lập Danh xưng—thì điều tối thượng, điều không tì vết nơi họ, do sự thúc đẩy từ nội tâm—đã được đặt kín, ẩn trong hang sâu, rồi trở nên hiển lộ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• बृहस्पते: O Bṛhaspati
• बृहस्पते: सम्बोधन
• Type: Noun (proper/title)
• Root: बृहस्पति- (प्रातिपदिक)

• प्रथमम्: first; at first
• प्रथमम्: कर्म (क्रियाविशेषण-रूपेण)
• Type: Adjective (used adverbially)
• Root: प्रथम- (प्रातिपदिक)

• वाचः: of speech
• वाचः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: वाच्- (स्त्री; प्रातिपदिक)

• अग्रम्: the foremost point; beginning
• अग्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अग्र- (प्रातिपदिक)

• यत्: which
• यत्: कर्म (यद्-सम्बन्धः)
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• प्र: forth; forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: प्र (उपसर्ग)

• ऐरत्: he set in motion; he impelled
• ऐरत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: ईर्/इर् (धातु; ‘to set in motion, impel’)

• नामधेयम्: a name; appellation
• नामधेयम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: नामधेय- (प्रातिपदिक)

• दधानाः: placing; bestowing; establishing
• दधानाः: कर्तृ (कर्तरि कृदन्तः)
• Type: Participle
• Root: धा (धातु) → दधाना- (वर्तमान कृदन्त, शतृ/शानच्)

• यत्: that which
• यत्: कर्म/विषय
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• एषाम्: of these (people)
• एषाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: एतद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• श्रेष्ठम्: the best (thing)
• श्रेष्ठम्: कर्म/विषय
• Type: Adjective (substantivized)
• Root: श्रेष्ठ- (प्रातिपदिक)

• यत्: that which
• यत्: कर्म/विषय
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अरिप्रम्: free from harm/hostility; uninjured (lit. not ‘enemy-hurt’)
• अरिप्रम्: विषय (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अरि- + प्रम- (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समासः)

• आसीत्: was
• आसीत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु ‘to be’)

• प्रेणा: by impulse; by prompting
• प्रेणा: करण
• Type: Noun
• Root: प्रेण- (प्रातिपदिक; ‘impulse, incitement, prompting’)

• तत्: that
• तत्: कर्म/विषय
• Type: Pronoun (demonstrative)
• Root: तद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• एषाम्: of these
• एषाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: एतद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• निहितम्: placed; deposited; hidden
• निहितम्: कर्म/विषय
• Type: Participle
• Root: नि + धा (धातु) → निहित- (भूतकृदन्त, क्त)

• गुहाविः: in the cave; within concealment (lit. ‘cave-enclosure’)
• गुहाविः: अधिकारण (स्थाने/अन्तः)
• Type: Noun (compound)
• Root: गुहा + अवि/अव्? (प्रातिपदिक; समासः)