Sarga 36

Verse 1

ततस्सुमन्त्रमैक्ष्वाकः पीडितोऽत्र प्रतिज्ञया।सबाष्पमतिनिश्श्वश्य जगादेदं पुनः पुनः।।।।

Bấy giờ Daśaratha, hậu duệ dòng Ikṣvāku, bị lời thệ nguyện ấy dày vò; ông thở dài não nề hết lần này đến lần khác, lệ tràn mi, rồi lại nói với Sumantra những lời sau đây.

Verse 2

सूत रत्नसुसम्पूर्णा चतुर्विधबला चमूः।राघवस्यानुयात्रार्थं क्षिप्रं प्रतिविधीयताम्।।।।

Hỡi người đánh xe, hãy lập tức chỉnh đốn đạo quân đủ bốn binh chủng, khí giới lương thảo sung túc, để theo hầu Rāghava trên đường thiên hành.

Verse 3

रूपाजीवाश्च वादिन्यो वणिजश्च महाधनाः।शोभयन्तु कुमारस्य वाहिनीं सुप्रसारिताः।।।।

Nguyện cho các kỹ nữ sống nhờ sắc đẹp, những phụ nữ lời nói ngọt lành, cùng các thương nhân giàu có, bày hàng hóa rực rỡ, làm tăng vẻ huy hoàng cho đoàn rước của hoàng tử, trải dài trang nghiêm.

Verse 4

ये चैनमुपजीवन्ति रमते यैश्च वीर्यतः।तेषां बहुविधं दत्त्वा तानप्यत्र नियोजय ।।।।

Còn những người nương nhờ mà sống nhờ phụng sự Người, và các tráng sĩ dũng mãnh từng cùng Người vui đùa—hãy ban cho họ nhiều thứ lễ vật, rồi cũng sắp đặt họ ở đây để theo hầu.

Verse 4

ये चैनमुपजीवन्ति रमते यैश्च वीर्यतः।तेषां बहुविधं दत्त्वा तानप्यत्र नियोजय ।।।।

Còn những người nương nhờ mà sống nhờ phụng sự Người, và các tráng sĩ dũng mãnh từng cùng Người vui đùa—hãy ban cho họ nhiều thứ lễ vật, rồi cũng sắp đặt họ ở đây để theo hầu.

Verse 5

आयुधानि च मुख्यानि नागरा श्शकटानि च।अनुगच्छन्तु काकुत्स्थं व्याधाश्चारण्य गोचराः।।।।

Nguyện cho các vũ khí trọng yếu, các thị vệ trong thành và những cỗ xe đều theo chân Kākutstha (Rāma); lại cho cả thợ săn và người thông thạo đường rừng—những kẻ quen lối sơn lâm—cũng cùng đi.

Verse 6

निघ्नन् मृगान् कुञ्जरांश्च पिबंश्चारण्यकं मधु।नदीश्च विविधाः पश्यन्न राज्यस्य स्मरिष्यति।।।।

Săn giết nai rừng và cả voi lớn, uống mật ngọt nơi sơn lâm, ngắm nhìn muôn dòng sông khác lạ—Rāma sẽ vui với rừng sâu đến nỗi chẳng còn nhớ đến vương quốc.

Verse 7

धान्यकोशश्च यः कश्चिद्धनकोशश्च मामकः।तौ राममनुगच्छेतां वसन्तं निर्जने वने।।।।

Bất cứ kho lẫm lương thực nào và bất cứ kho tàng của cải nào thuộc về con—nguyện cho cả hai đều theo Rāma, khi Người cư trú trong khu rừng hoang vắng.

Verse 8

यजन् पुण्येषु देशेषु विसृजं श्चाप्तदक्षिणाः।ऋषिभिश्च समागम्य प्रवत्स्यति सुखं वने।।।।

Tại những miền đất thánh, Ngài cử hành tế lễ, ban thí lễ vật đúng pháp; lại thân cận các bậc ẩn sĩ hiền thánh, rồi sẽ an vui cư trú nơi rừng sâu.

Verse 9

भरतश्च महाबाहुरयोध्यां पालयिष्यति।सर्वकामैः सह श्रीमान् रामः संसाध्यतामिति ।।।।

‘Đại dũng Bharata hãy trị vì Ayodhyā; còn Rāma, bậc rạng ngời phúc đức, hãy được chu cấp đầy đủ mọi điều an ổn’—lời ấy đã được thốt ra như vậy.

Verse 10

एवं ब्रुवति काकुत्स्थे कैकेय्या भय मागतम्।मुखं चाप्यगमच्छोषं स्वरश्चापि न्यरुध्यत।।।।

Khi Đaśaratha, bậc Kakutstha, nói như vậy, nỗi kinh hãi ập đến với Kaikeyī; sắc mặt nàng khô héo, tái nhợt, và cả tiếng nói cũng nghẹn lại.

Verse 11

सा विषण्णा च सन्त्रस्ता मुखेन परिशुष्यता।राजानमेवाभिमुखी कैकेयी वाक्यमब्रवीत्।।।।

Buồn bã và run sợ, gương mặt khô khát, Kaikeyī quay hẳn về phía nhà vua và cất lời.

Verse 12

राज्यं गतजनं साधो पीतमण्डां सुरामिव।निरास्वाद्यतमं शून्यं भरतो नाभिपत्स्यते।।।।

Ôi bậc minh quân, Bharata sẽ không nhận một vương quốc đã vắng bóng dân chúng, trống rỗng và không còn vị ngọt—như rượu đã bị rút cạn tinh chất.

Verse 13

कैकेय्यां मुक्तलज्जायां वदन्त्यामतिदारुणाम्।राजा दशरथो वाक्यमुवाचायतलोचनाम्।।।।

Khi Kaikeyī đã buông bỏ mọi hổ thẹn mà thốt ra những lời tàn nhẫn đến cùng cực, vua Daśaratha đáp lại vị hoàng hậu mắt to ấy.

Verse 14

वहन्तं किं तुदसि मां नियुज्य धुरि माऽहिते।अनार्ये कृत्यमारब्धं किं न पूर्वमुपारुधः।।।।

Hỡi kẻ ác độc, đã đặt ta vào ách nặng nơi càng xe, sao còn thúc ta khi ta đang kéo đi? Hỡi kẻ bất nhân—nếu việc này đã khởi, sao không ngăn ta ngay từ ban đầu?

Verse 15

तस्यैतत्क्रोधसंयुक्तमुक्तं श्रुत्वा वराङ्गना।कैकेयी द्विगुणं क्रुद्धा राजानमिदमब्रवीत्।।।।

Nghe những lời thốt ra trong cơn phẫn nộ ấy của vua, Kaikeyī—bậc giai nhân—lại càng bừng bừng giận dữ gấp đôi, rồi tâu với đức vua như vầy.

Verse 16

वैव वंशे सगरो ज्येष्ठं पुत्रमुपारुधत्।असमञ्ज इति ख्यातं तथायं गन्तुमर्हति।।।।

Ngay trong chính dòng dõi của bệ hạ, vua Sagara đã gạt bỏ người con trưởng, nổi danh là Asamañja; vậy thì Rāma này cũng đáng bị đày đi theo cách ấy.

Verse 17

एवमुक्तो धिगित्येव राजा दशरथोऽब्रवीत्।व्रीडितश्च जनस्सर्व स्सा च तं नावबुध्यत।।।।

Bị nói như thế, vua Daśaratha chỉ thốt lên: “Thật đáng hổ thẹn!” Mọi người hiện diện đều xấu hổ; riêng nàng (Kaikeyī) lại chẳng hiểu ra điều ấy.

Verse 18

तत्र वृद्धो महामात्रस्सिद्धार्थो नाम नामतः।शुचिर्बहुमतो राज्ञः कैकेयी मिदमब्रवीत्।।।।

Khi ấy có một vị đại thần tuổi cao, tên là Siddhārtha, thanh khiết trong hạnh kiểm, được đức vua hết mực kính trọng; ông nói với Kaikeyī những lời này.

Verse 18

तत्र वृद्धो महामात्रस्सिद्धार्थो नाम नामतः।शुचिर्बहुमतो राज्ञः कैकेयी मिदमब्रवीत्।।।।

Khi ấy có một vị đại thần tuổi cao, tên là Siddhārtha, thanh khiết trong hạnh kiểm, được đức vua hết mực kính trọng; ông nói với Kaikeyī những lời này.

Verse 19

असमञ्जो गृहीत्वा तु क्रीडतः पथि बालकान्।सरय्वाः प्रक्षिपन्नप्सु रमते तेन दुर्मतिः।।।।

Còn Asamañja, kẻ tâm địa ác độc, thường bắt lấy những đứa trẻ đang chơi ngoài đường, rồi lấy việc ném chúng xuống dòng Sarayū làm trò vui.

Verse 20

तं दृष्ट्वा नागरा स्सर्वे कृद्धा राजानमब्रुवन्।असमञ्जं वृणीष्वैकमस्मान्वा राष्ट्रवर्धन।।।।

Thấy vậy, toàn thể dân thành phẫn nộ tâu với vua: “Hỡi bậc làm hưng thịnh quốc độ, xin chọn một: hoặc chỉ giữ Asamañja, hoặc giữ chúng thần.”

Verse 21

तानुवाच ततो राजा किन्निमित्तमिदं भयम्।ताश्चापि राज्ञा सम्पृष्टा वाक्यं प्रकृतयोऽब्रुवन्।।।।

Bấy giờ vua nói với họ: “Vì cớ gì mà có nỗi sợ này?” Khi được vua hỏi, các thần dân bèn thưa lời như sau.

Verse 22

डक्रीडतस्त्वेष नः पुत्रान् बालानुद्भ्रान्तचेतनः।सरय्वां प्रक्षिपन्मौर्ख्यादतुलां प्रीतिमश्नुते।।।।

“Kẻ ấy tâm trí cuồng loạn, khi con trẻ chúng tôi đang vui đùa, lại ngu muội ném chúng xuống sông Sarayū; và vì sự dại dột ấy, hắn còn hưởng một niềm khoái trá khôn sánh.”

Verse 23

स तासां वचनं श्रुत्वा प्रकृतीनां नराधिपः।तं तत्याजाहितं पुत्रं तेषां प्रियचिकीर्षया।।।।

Nghe lời các thần dân, đấng quân vương vì muốn làm điều họ vừa lòng, liền từ bỏ người con gây hại ấy.

Verse 24

तं यानं शीघ्रमारोप्य सभार्यं सपरिच्छदम्।यावज्जीवं विवास्योऽयमिति स्वानन्वशात्पिता।।।।

Phụ vương vội cho chàng lên xe, cùng với hiền thê và mọi hành trang, rồi truyền cho các tùy tùng của mình: “Người này phải bị lưu đày suốt đời.”

Verse 25

स फालपिटकं गृह्य गिरिदुर्गाण्यलोडयत्।दिश स्सर्वास्त्वनुचरन् स यथा पापकर्मकृत्।।।।

Chàng cầm lấy xẻng và giỏ đất, lang thang khắp bốn phương, đào bới cả nơi núi non hiểm trở—như kẻ bị coi là người làm điều ác.

Verse 26

इत्येनमत्यजद्राजा सगरो वै सुधार्मिकः।रामः किमकरोत्पापं येनैवमुपरुध्यते।।।।

“Vậy mà vua Sagara—quả thật chí công chí đức—đã ruồng bỏ người ấy. Thế thì Rāma đã làm điều ác gì mà lại bị ngăn cản và đuổi đi như thế?”

Verse 27

न हि कञ्चन पश्यामो राघवस्यागुणं वयम्।दुर्लभो ह्यस्य निरय श्शशाङ्कस्येव कल्मषम्।।।।

Chúng tôi chẳng thấy nơi Rāghava một lỗi nhỏ nào. Vết nhơ nơi Người khó tìm như cái ‘vết’ người ta nói trên vầng trăng.

Verse 28

अथवा देवि दोषं त्वं कञ्चित्पश्यसि राघवे।तमद्य ब्रूहि तत्वेन तदा रामो विवास्यताम्।।।।

Hoặc là, thưa Hoàng hậu—nếu thật sự bà thấy nơi Rāghava có lỗi nào—xin hôm nay nói rõ đúng sự thật; khi ấy Rāma mới đáng bị lưu đày.

Verse 29

अदुष्टस्य हि संत्यागः सत्पथे निरतस्य च।निर्दहेदपि शक्रस्य द्युतिं धर्मनिरोधनात्।।।

Quả thật, ruồng bỏ người vô tội, kẻ bền chí trên chính đạo, tức là ngăn trở Dharma; điều ấy có thể thiêu rụi cả hào quang của Đế Thích (Indra).

Verse 30

तदलं देवि रामस्य श्रिया विहतया त्वया।लोकतोऽपि हि ते रक्ष्यः परिवादः शुभानने।।।।

Thôi đủ rồi, thưa Hoàng hậu, đừng làm tổn hại phúc vinh của Rāma nữa. Hỡi người mặt đẹp, bà cũng phải tự giữ mình khỏi lời chê trách và tiếng thị phi của thế gian.

Verse 31

श्रुत्वा तु सिद्धार्थवचो राजा श्रान्ततरस्वनः।शोकोपहतया वाचा कैकेयीमिदमब्रवीत्।।।।

Nghe lời chí thiện của Siddhārtha, nhà vua—giọng càng lúc càng yếu—đã nói với Kaikeyī bằng lời lẽ đứt quãng vì sầu khổ.

Verse 32

एतद्वचो नेच्छसि पापवृत्ते हितं न जानासि ममात्मनो वा।आस्थाय मार्गं कृपणं कुचेष्टा चेष्टा हि ते साधुपथादपेता।।।।

Hỡi kẻ mang hạnh nghiệp tội lỗi, lời này chẳng làm bà vui; bà không biết điều lợi ích chân thật—cho ta hay cho chính bà. Bà đã nương theo con đường hèn kém; những hành vi do ác tâm thúc đẩy của bà quả đã lìa xa đạo lộ của bậc thiện.

Verse 33

अनुव्रजिष्याम्यहमद्य रामंराज्यं परित्यज्य सुखं धनं च।सहैव राज्ञा भरतेन च त्वंयथासुखं भुङ्क्ष्व चिराय राज्यम्।।।।

Hôm nay, con sẽ theo chân Rāma, từ bỏ vương quốc này—mọi an lạc và của cải. Còn mẹ, cùng với Vua Bharata, xin tùy ý thọ hưởng ngôi báu lâu dài.