Adhyaya 12

Verse 1

सुमनोवाच । ऋणसंबंधिनं पुत्रं प्रवक्ष्यामि तवाग्रतः । ऋणं यस्य गृहीत्वा यः प्रयाति मरणं किल

Sumana nói: “Ta sẽ giảng cho ngươi, ngay trước mặt ngươi, về người con liên hệ đến món nợ—tức trường hợp có kẻ vay mượn tiền của người khác rồi quả thật đi đến cái chết.”

Verse 2

अर्थदाता सुतो भूत्वा भ्राता चाथ पिता प्रिया । मित्ररूपेण वर्त्तेत अतिदुष्टः सदैव सः

Hắn hóa làm người con ban của cải, làm anh em, thậm chí làm người cha yêu dấu; hắn cư xử dưới dáng vẻ bạn bè—nhưng kỳ thực luôn cực kỳ gian ác.

Verse 3

गुणं नैव प्रपश्येत स क्रूरो निष्ठुराकृतिः । जल्पते निष्ठुरं वाक्यं सदैव स्वजनेषु च

Hắn chẳng hề thấy đức hạnh; bản tính tàn bạo, lòng dạ cứng rắn. Hắn luôn thốt lời cay nghiệt—nhất là đối với chính người thân của mình.

Verse 4

मिष्टंमिष्टं समश्नाति भोगान्भुंजति नित्यशः । द्यूतकर्मरतो नित्यं चौरकर्मणि सस्पृहः

Hắn cứ ăn mãi những món ngon ngọt, luôn đắm chìm trong dục lạc; thường xuyên mê mải cờ bạc và vì lòng tham mà bị lôi kéo vào việc trộm cắp.

Verse 5

गृहद्रव्यं बलाद्भुंक्ते वार्यमाणः स कुप्यति । पितरं मातरं चैव कुत्सते च दिनेदिने

Hắn cưỡng đoạt mà tiêu dùng tài sản trong nhà; bị ngăn cản thì nổi giận. Ngày qua ngày, hắn còn mắng nhiếc cả cha lẫn mẹ.

Verse 6

द्रावकस्त्रासकश्चैव बहुनिष्ठुरजल्पकः । एवं भुक्त्वाथ तद्द्रव्यं सुखेन परितिष्ठति

Hắn là kẻ tống tiền, kẻ hăm dọa, lại buông nhiều lời cay nghiệt; đã hưởng dùng của cải bất chính ấy rồi, hắn sống ung dung an nhàn.

Verse 7

जातकर्मादिभिर्बाल्ये द्रव्यं गृह्णाति दारुणः । पुनर्विवाहसंबंधान्नानाभेदैरनेकधा

Ngay từ thuở ấu thơ, kẻ tàn nhẫn ấy đã vin vào các nghi lễ như lễ sinh (jatakarma) để chiếm đoạt của cải; rồi nhờ những mối ràng buộc do tái hôn, hắn dùng muôn kế nhiều đường mà làm như vậy.

Verse 8

एवं संजायते द्रव्यमेवमेतद्ददात्यपि । गृहक्षेत्रादिकं सर्वं ममैव हि न संशयः

Của cải cứ thế mà sinh và tụ lại; dẫu có đem bố thí, trong lòng vẫn nghĩ: “Nhà này, ruộng đất này, và mọi thứ đều chỉ là của ta—không chút nghi ngờ.”

Verse 9

पितरं मातरं चैव हिनस्त्येव दिनेदिने । सुखंडैर्मुशलैश्चैव सर्वघातैः सुदारुणैः

Ngày qua ngày, hắn quả thật hành hung cả cha lẫn mẹ—đánh bằng mảnh gỗ gãy, bằng chày, và bằng mọi đòn roi khác vô cùng tàn bạo.

Verse 10

मृते तु तस्मिन्पितरि मातर्येवातिनिष्ठुरः । निःस्नेहो निष्ठुरश्चश्चैव जायते नात्र संशयः

Nhưng khi người cha ấy đã chết, hắn trở nên vô cùng hà khắc ngay cả với mẹ; hắn hóa kẻ vô tình và tàn nhẫn—điều ấy không nghi ngờ gì.

Verse 11

श्राद्धकर्माणि दानानि न करोति कदैव सः । एवंविधाश्च वै पुत्राः प्रभवंति महीतले

Hắn không bao giờ cử hành nghi lễ Śrāddha, cũng chẳng bố thí cúng dường. Quả thật, những người con như thế vẫn sinh ra trên cõi đất này.

Verse 12

रिपुं पुत्रं प्रवक्ष्यामि तवाग्रे द्विजपुंगव । बाल्ये वयसि संप्राप्ते रिपुत्वे वर्तते सदा

Hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, ta sẽ nói trước mặt ông về người con được gọi là ‘kẻ thù’: khi qua tuổi thơ mà đến tuổi thanh xuân, nó luôn ở trong trạng thái đối nghịch.

Verse 13

पितरं मातरं चैव क्रीडमानो हि ताडयेत् । ताडयित्वा प्रयात्येव प्रहस्यैव पुनःपुनः

Đang lúc vui chơi, nó cũng đánh cả cha lẫn mẹ; đánh xong liền bỏ đi, cười khanh khách hết lần này đến lần khác.

Verse 14

पुनरायाति संत्रस्तः पितरं मातरं प्रति । सक्रोधो वर्तते नित्यं कुत्सते च पुनःपुनः

Hoảng sợ, hắn lại quay về với cha và mẹ. Lòng luôn đầy sân hận, hắn không ngừng mắng nhiếc, nhục mạ các ngài hết lần này đến lần khác.

Verse 15

एवं संवर्तते नित्यं वैरकर्मणि सर्वदा । पितरं मारयित्वा च मातरं च ततः पुनः

Cứ thế hắn mãi chìm trong nghiệp thù oán; giết cha xong, rồi lại quay sang toan giết cả mẹ nữa.

Verse 16

प्रयात्येवं स दुष्टात्मा पूर्ववैरानुभावतः । अथातः संप्रवक्ष्यामि यस्माल्लभ्यं भवेत्प्रियम्

Cứ thế kẻ tâm ác ấy đi đến chỗ diệt vong, bị sức mạnh của oán thù đời trước thúc đẩy. Nay ta sẽ giảng điều nhờ đó có thể đạt được điều đáng yêu, điều quý mến.

Verse 17

जातमात्रः प्रियं कुर्याद्बाल्ये लालनक्रीडनैः । वयः प्राप्य प्रियं कुर्यान्मातृपित्रोरनन्तरम्

Từ lúc mới sinh, nên làm cho đứa trẻ được vui; thuở ấu thơ bằng sự chăm bẵm âu yếm và vui chơi. Khi đến tuổi trưởng thành, về sau hãy làm đẹp lòng mẹ và cha.

Verse 18

भक्त्या संतोषयेन्नित्यं तावुभौ परितोषयेत् । स्नेहेन वचसा चैव प्रियसंभाषणेन च

Hãy luôn làm đẹp lòng song thân bằng lòng sùng kính; khiến cả hai được thỏa lòng bằng lời nói chan chứa yêu thương và cuộc trò chuyện dịu dàng, êm ái.

Verse 19

मृते गुरौ समाज्ञाय स्नेहेन रुदते पुनः । श्राद्धकर्माणि सर्वाणि पिंडदानादिकां क्रियाम्

Khi biết thầy đã qua đời, vì tình thương mà khóc mãi không thôi; nhưng vẫn phải cử hành trọn vẹn mọi nghi lễ śrāddha, như việc dâng piṇḍa (nắm cơm cúng) và các hành sự liên hệ.

Verse 20

करोत्येव सुदुःखार्तस्तेभ्यो यात्रां प्रयच्छति । ऋणत्रयान्वितः स्नेहाद्भुंजापयति नित्यशः

Dẫu bị nỗi sầu khổ cùng cực bức bách, người ấy vẫn cấp phương tiện cho họ đi hành hương; và vì mang ba món nợ (ṛṇa-traya), do lòng thương mà hằng ngày khiến họ được thọ thực không ngừng.

Verse 21

यस्माल्लभ्यं भवेत्कांत प्रयच्छति न संशयः । पुत्रो भूत्वा महाप्राज्ञ अनेन विधिना किल

Hỡi người yêu dấu, điều gì cầu mong cũng đều có thể đạt được—không chút nghi ngờ. Quả thật, chính theo pháp thức này mà người ta trở thành người con đại trí.

Verse 22

उदासीनं प्रवक्ष्यामि तवाग्रे प्रिय सांप्रतम् । उदासीनेन भावेन सदैव परिवर्तते

Hỡi người yêu dấu, nay ngay trước mặt nàng, ta sẽ giảng về trạng thái vô chấp (udāsīna); vì người an trụ trong tâm thế lìa dính mắc thì luôn chuyển hóa ở nội tâm.

Verse 23

ददाति नैव गृह्णाति न च कुप्यति तुष्यति । नो वा ददाति संत्यज्य उदासीनो द्विजोत्तम

Người ấy không cho cũng không nhận; không giận cũng không vui. Đã xả bỏ hết thảy, người ấy không cho cũng chẳng giữ lại—hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, đó chính là kẻ vô chấp, bậc ly tham.

Verse 24

तवाग्रे कथितं सर्वं पुत्राणां गतिरीदृशी । यथा पुत्रस्तथा भार्या पिता माताथ बांधवाः

Mọi điều về vận mệnh của các người con đã được nói với ngươi từ trước. Như đối với người con thế nào, thì đối với người vợ, cha, mẹ và các thân quyến khác cũng như vậy.

Verse 25

भृत्याश्चान्ये समाख्याताः पशवस्तुरगास्तथा । गजा महिष्यो दासाश्च ऋणसंबंधिनस्त्वमी

Những người hầu và các kẻ nương tựa khác cũng được kể đến; cũng như gia súc và ngựa; voi, trâu và cả nô lệ nữa—tất thảy đều được xem là có liên hệ với món nợ, tức bị ràng buộc trong nghĩa vụ.

Verse 26

गृहीतं न ऋणं तेन आवाभ्यां तु न कस्यचित् । न्यासमेवं न कस्यापि कृतं वै पूर्वजन्मनि

Người ấy không hề vay một món nợ nào; và cả hai chúng ta cũng không vay nợ của bất kỳ ai. Cũng vậy, trong đời trước không ai từng ký thác nơi chúng ta một vật gửi (nyāsa).

Verse 27

धारयावो न कस्यापि ऋणं कांत शृणुष्वहि । न वैरमस्ति केनापि पूर्वजन्मनि वै कृतम्

Hỡi người yêu dấu, hãy lắng nghe: chúng ta không mắc nợ bất kỳ ai. Và cũng không có oán thù nào với ai được tạo ra từ đời trước.

Verse 28

आवाभ्यां हि न विप्रेंद्र न त्यक्तं हि तथापते । एवं ज्ञात्वा शमं गच्छ त्यज चिंतामनर्थकीम्

Hỡi bậc tối thắng trong hàng Bà-la-môn, quả thật chúng ta không hề bỏ rơi ngươi—và chồng ngươi cũng không. Biết vậy rồi, hãy đi trong an hòa và từ bỏ nỗi lo vô ích này.

Verse 29

कस्य पुत्राः प्रिया भार्या कस्य स्वजनबांधवाः । हृतं न चैव कस्यापि नैव दत्तं त्वया पुनः

Con cái thuộc về ai, người vợ yêu dấu thuộc về ai, và thân quyến bà con thuộc về ai? Thật vậy, ngươi chẳng hề cướp đoạt gì của ai, mà cũng chẳng thật sự ban phát lại điều gì.

Verse 30

कथं हि धनमायाति विस्मयं व्रज माधव । प्राप्तव्यमेव यत्रैव भवेद्द्रव्यं द्विजोत्तम

Của cải đến bằng cách nào? Hỡi Mādhava, chớ lấy làm kinh ngạc. Này bậc Bà-la-môn tối thượng, của cải nào đã được định sẽ nhận ở nơi đâu, thì ngay nơi ấy ắt sẽ hiện khởi.

Verse 31

अनायासेन हस्ते हि तस्यैव परिजायते । यत्नेन महता चैव द्रव्यं रक्षति मानवः

Quả thật, chẳng cần nhọc công, nó đã đến ngay trong tay người ấy; thế nhưng con người chỉ gìn giữ của cải bằng sự gắng sức rất lớn.

Verse 32

व्रजमानो व्रजत्येव धनं तत्रैव तिष्ठति । एवं ज्ञात्वा शमं गच्छ जहि चिंतामनर्थकीम्

Người ra đi thì cứ đi một mình, còn của cải vẫn ở lại ngay đó. Biết như vậy, hãy trở về sự an tịnh của tâm và buông bỏ nỗi lo vô ích, gây hại.

Verse 33

कस्य पुत्राः प्रिया भार्या कस्य स्वजनबांधवाः । कः कस्य नास्ति संसारे असंबंधाद्द्विजोत्तम

Con cái thuộc về ai, người vợ yêu dấu thuộc về ai, và thân quyến bà con thuộc về ai? Này bậc Bà-la-môn tối thượng, trong cõi đời này ai có thể mãi mãi liên hệ với ai, khi mối duyên chẳng bền lâu?

Verse 34

महामोहेन संमूढा मानवाः पापचेतसः । इदं गृहमयं पुत्र इमा नार्यो ममैव हि

Bị đại si mê làm cho mê muội, kẻ mang tâm tội lỗi nghĩ rằng: “Nhà này là của ta; con trai này là của ta; những người nữ này quả thật cũng là của ta.”

Verse 35

अनृतं दृश्यते कांत संसारस्य हि बंधनम् । एवं संबोधितो देव्या भार्यया प्रियया तदा

“Hỡi người yêu dấu, điều hư vọng được thấy là xiềng xích của đời sống thế gian.” Nói vậy, khi ấy vị nữ thần—người vợ yêu quý—đã lên tiếng với chàng.

Verse 36

पुनः प्राह प्रियां भार्यां सुमनां ज्ञानवादिनीम् । सोमशर्मोवाच । सत्यमुक्तं त्वया भद्रे सर्वसंदेहनाशनम्

Rồi Somaśarmā lại nói với người vợ yêu dấu Sumanā, bậc khéo nói lời trí tuệ: “Hiền thê, điều nàng nói là chân thật, có sức tiêu trừ mọi nghi hoặc.”

Verse 37

तथापि वंशमिच्छंति साधवः सत्यपंडिताः । यथा पुत्रस्य मे चिंता धनस्य च तथा प्रिये

Dẫu vậy, các bậc hiền thiện, những người thông hiểu chân lý, vẫn mong có dòng dõi. Hỡi người yêu, như ta lo nghĩ về một người con trai, thì ta cũng lo nghĩ về của cải như thế.

Verse 38

येनकेनाप्युपायेन पुत्रमुत्पादयाम्यहम् । सुमनोवाच । पुत्रेण लोकाञ्जयति पुत्रस्तारयते कुलम्

“Bằng bất cứ phương cách nào, ta sẽ sinh được một người con trai.” Sumanā nói: “Nhờ con trai mà các cõi được chinh phục; con trai cứu độ và nâng đỡ dòng tộc.”

Verse 39

सत्पुत्रेण महाभाग पिता माता च जंतवः । एकः पुत्रो वरो विद्वान्बहुभिर्निर्गुणैस्तु किम्

Hỡi người hữu phúc, nhờ người con hiền đức mà cha mẹ thật sự được viên mãn. Một người con ưu tú, trí tuệ là tốt nhất—nhiều con vô đức thì có ích gì?

Verse 40

एकस्तारयते वंशमन्ये संतापकारकाः । पूर्वमेव मया प्रोक्तमन्ये संबंधगामिनः

Chỉ một người có thể nâng đỡ và cứu độ dòng tộc, còn kẻ khác lại thành nguyên nhân phiền não. Ta đã nói từ trước: cũng có những người chỉ theo đuôi nhờ quan hệ và giao kết.

Verse 41

पुण्येन प्राप्यते पुत्रः पुण्येन प्राप्यते कुलम् । सुगर्भः प्राप्यते पुण्यैस्तस्मात्पुण्यं समाचर

Nhờ phước đức (puṇya) mà được con; nhờ phước đức mà đạt dòng họ cao quý. Nhờ phước đức mà được thai lành, con cái khỏe mạnh; vì thế hãy thực hành phước đức.

Verse 42

जातस्य मृतिरेवास्ति जन्म एव मृतस्य च । सुजन्म प्राप्यते पुण्यैर्मरणं तु तथैव च

Kẻ đã sinh ra thì cái chết chắc chắn có; người đã chết thì sự tái sinh cũng chắc chắn theo sau. Nhờ phước đức mà được sinh tốt—và cách chết cũng tương ưng với nghiệp.

Verse 43

सुखं धनचयः कांत भुज्यते पुण्यकर्मभिः । सोमशर्मोवाच । पुण्यस्याचरणं ब्रूहि तथा जन्मान्यपि प्रिये

“Hỡi người yêu dấu, an lạc và sự tích tụ tài sản được thọ hưởng nhờ các công hạnh phước đức.” Somaśarmā nói: “Hỡi ái nhân, xin hãy nói cho ta về sự thực hành phước đức (puṇya), và cả quả báo của nó trong những đời khác nữa.”

Verse 44

सुपुण्यः कीदृशो भद्रे वद पुण्यस्य लक्षणम् । सुमनोवाच । आदौ पुण्यं प्रवक्ष्यामि यथा पुण्यं श्रुतं मया

Hỡi người nữ cát tường, bậc đại phước đức là người như thế nào? Xin nói dấu hiệu của phước (puṇya). Sumanā thưa: Trước hết, tôi sẽ giảng về phước, đúng như điều tôi đã được nghe.

Verse 45

पुरुषो वाथवा नारी यथा नित्यं च वर्तते । यथा पुण्यैः समाप्नोति कीर्तिं पुत्रान्प्रियान्धनम्

Dù là nam hay nữ, tùy theo cách người ấy hằng ngày tự giữ gìn hạnh hạnh; nhờ các thiện nghiệp phước đức, người ấy đạt danh tiếng, con trai yêu quý và của cải.

Verse 46

पुण्यस्य लक्षणं कांत सर्वमेव वदाम्यहम् । ब्रह्मचर्येण सत्येन मखपंचकवर्तनैः

Hỡi người thương, ta sẽ nói trọn vẹn các dấu hiệu của phước (puṇya): nhờ hạnh phạm hạnh (brahmacarya), nhờ chân thật, và nhờ giữ gìn năm bổn phận tế tự (pañca-yajña).

Verse 47

दानेन नियमैश्चापि क्षमाशौचेन वल्लभ । अहिंसया सुशक्त्या च अस्तेयेनापि वर्तनैः

Nhờ bố thí và các giới luật (niyama) nữa, hỡi người yêu; nhờ nhẫn nhục và thanh tịnh; nhờ bất bạo động (ahiṃsā) và sức mạnh kiên định, cùng nhờ asteya—hạnh không trộm cắp.

Verse 48

एतैर्दशभिरंगैस्तु धर्ममेवं प्रपूरयेत् । संपूर्णो जायते धर्मो ग्रासैर्भोगो यथोदरे

Vậy, nhờ mười chi phần ấy, người ta nên vun bồi dharma cho viên mãn. Dharma trở nên trọn đủ—như sự no đủ trong bụng được đầy lên bởi từng miếng ăn.

Verse 49

धर्मं सृजति धर्मात्मा त्रिविधेनैव कर्मणा । तस्य धर्मः प्रसन्नात्मा पुण्यमेवं तु प्रापयेत्

Người có tâm hướng về Dharma tạo lập Dharma bằng ba loại hành nghiệp; và với lòng thanh tịnh an nhiên, chính Dharma ấy lại ban phước đức cho người ấy theo cách như vậy.

Verse 50

यं यं चिंतयते प्राज्ञस्तं तं प्राप्नोति दुर्लभम् । सोमशर्मोवाच । कीदृङ्मूर्तिस्तु धर्मस्य कान्यंगानि च भामिनि

Bậc trí nghĩ tưởng điều gì thì chính điều ấy đạt được, dẫu khó thành tựu. Somaśarmā nói: “Hỡi người đẹp, Dharma có hình tướng ra sao, và các chi phần (thành tố) của Ngài là những gì?”

Verse 51

प्रीत्या कथय मे कांते श्रोतुं श्रद्धा प्रवर्तते । सुमनोवाच । लोके धर्मस्य वै मूर्तिः कैर्दृष्टा न द्विजोत्तम

“Hỡi người thương, xin kể cho ta bằng lòng trìu mến; niềm tin của ta đã khởi lên để lắng nghe.” Sumanā nói: “Hỡi bậc tối thắng trong hàng dwija, ở đời này ai đã từng thấy chính thân tướng của Dharma?”

Verse 52

अदृश्यवर्त्मा सत्यात्मा न दृष्टो देवदानवैः । अत्रिवंशे समुत्पन्नो अनसूयात्मजो द्विजः

Đạo lộ của Ngài vô hình; tự tính của Ngài là Chân lý. Ngài không được thấy ngay cả bởi chư thiên và a-tu-la. Sinh trong dòng Atri, Ngài là bậc dwija, con của Anasūyā.

Verse 53

तेन दृष्टो महाधर्मो दत्तात्रेयेण वै सदा । द्वावेतौ तु महात्मानौ कुर्वाणौ तप उत्तमम्

Nhờ vị ấy, Dattātreya luôn được thấy Đại Dharma. Quả thật, hai bậc đại hồn này đang thực hành khổ hạnh tối thượng.

Verse 54

धर्मेण वर्तमानौ तौ तपसा च बलेन च । इंद्राधिकेन रूपेण प्रशस्तेन भविष्यतः

An trú trong Chánh Pháp, đầy đủ khổ hạnh và sức mạnh, hai vị ấy sẽ đạt thân tướng cát tường, đáng tán thán, vượt cả Indra.

Verse 55

दशवर्षसहस्रं तौ यावत्तु वनसंस्थितौ । वायुभक्षौ निराहारौ संजातौ शुभदर्शनौ

Trong thời gian ở rừng—trọn mười ngàn năm—hai vị chỉ nương gió làm thực, tuyệt thực, và dần hiện ra dung mạo cát tường, rạng ngời.

Verse 56

दशवर्षसहस्रं तु तावत्कालं तपोर्जितम् । सुसाध्यमानयोश्चैव तत्र धर्मः प्रदृश्यते

Suốt mười ngàn năm, trong trọn thời gian ấy, công phu khổ hạnh được tích tụ; và khi các hạnh ấy được thành tựu viên mãn, Dharma hiển lộ rõ ràng nơi đó.

Verse 57

पंचाग्निः साध्यते द्वाभ्यां तावत्कालं द्विजोत्तम । त्रिकालं साधितं तावन्निराहारं कृतं तथा

Hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, trong thời hạn ấy, khổ hạnh Pañcāgni được thành tựu theo hai mức; và trong cùng quãng ấy, kỷ luật ba thời cũng viên thành—việc tuyệt thực cũng được xem là đã hoàn tất.

Verse 58

जलमध्ये स्थितौ तावद्दत्तात्रेयो यतिस्तथा । दुर्वासास्तु मुनिश्रेष्ठस्तपसा चैव कर्षितः

Rồi khi hai vị đứng giữa dòng nước, Dattātreya—cũng là một vị yati—hiện diện nơi ấy; và Durvāsā, bậc tối thượng trong hàng hiền triết, cũng có mặt, thân hình gầy mòn vì khổ hạnh.

Verse 59

धर्मं प्रति स धर्मात्मा चुक्रोध मुनिपुंगवः । क्रुद्धे सति महाभाग तस्मिन्मुनिवरे तदा

Vì việc liên quan đến Dharma, vị hiền giả có tâm hồn chính pháp—bậc tối thượng giữa các ẩn sĩ—liền nổi giận. Hỡi người hữu phúc, khi vị thánh hiền ấy phẫn nộ, bấy giờ…

Verse 60

अथ धर्मः समायातः स्वरूपेण च वै तदा । ब्रह्मचर्यादिभिर्युक्तस्तपोभिश्च स बुद्धिमान्

Rồi đúng lúc ấy, Dharma hiện đến nơi đó trong chính chân tướng của mình. Ngài đầy đủ phạm hạnh (brahmacarya) cùng các pháp tu khác, lại có khổ hạnh; thật là bậc trí.

Verse 61

सत्यं ब्राह्मणरूपेण ब्रह्मचर्यं तथैव च । तपस्तु द्विजवर्योस्ति दमः प्राज्ञो द्विजोत्तमः

Chân thật chính là hình tướng của bậc brāhmaṇa; phạm hạnh cũng vậy. Khổ hạnh làm nên dấu ấn của bậc dvija cao quý, và bậc dvija tối thượng, người trí, được nhận biết bởi tự chế (dama).

Verse 62

नियमस्तु महाप्राज्ञो दानमेव तथैव च । अग्निहोत्रिस्वरूपेण ह्यात्रेयं हि समागताः

Còn niyama—hỡi bậc đại trí—và cả bố thí (dāna) cũng vậy. Quả thật, các hiền giả Ātreya đã tụ hội nơi đây trong hình tướng những vị agnihotrin, người hành lễ cúng lửa.

Verse 63

क्षमा शांतिस्तथा लज्जा चाहिंसा च ह्यकल्पना । एताः सर्वाः समायाताः स्त्रीरूपास्तु द्विजोत्तम

Sự khoan dung, an hòa, thẹn hạnh, bất bạo động (ahiṃsā) và tâm không vọng tưởng—hỡi bậc dvija tối thượng—tất cả đều cùng đến, hiện thân trong hình tướng một người nữ.

Verse 64

बुद्धिः प्रज्ञा दया श्रद्धा मेधा सत्कृति शांतयः । पंचयज्ञास्तथा पुण्याः सांगा वेदास्तु ते तदा

Khi ấy, nơi Ngài có trí (buddhi), minh triết (prajñā), lòng từ bi, niềm tin thanh tịnh (śraddhā), trí nhớ sáng suốt (medhā), danh thơm và các trạng thái an hòa; lại có năm Đại tế (pañca-mahāyajña) đầy công đức, cùng các Veda với toàn bộ phụ trợ (aṅga) của chúng.

Verse 65

स्वस्वरूपधराश्चैव ते सर्वे सिद्धिमागताः । अग्न्याधानादयः पुण्या अश्वमेधादयस्तथा

Mang lấy đúng tự tánh của mình, tất cả đều đạt đến sự viên mãn (siddhi). Cũng vậy, các nghi lễ công đức khởi từ việc an lập lửa thiêng (Agnyādhāna) và các tế lễ khởi từ Aśvamedha đều trở nên linh nghiệm, kết quả tròn đầy.

Verse 66

रूपलावण्यसंयुक्ताः सर्वाभरणभूषिताः । दिव्यमाल्यांबरधरा दिव्यगंधानुलेपनाः

Họ được ban vẻ đẹp và duyên dáng, trang sức đủ mọi loại; khoác vòng hoa và y phục thiên giới, lại được xoa ướp bằng hương thơm cõi trời.

Verse 67

किरीटकुंडलोपेता दिव्याभरणभूषिताः । दीप्तिमंतः सुरूपास्ते तेजोज्वालाभिरावृताः

Họ đội mão miện và đeo khuyên tai, trang nghiêm bằng bảo sức thiên giới; rực rỡ, đoan nghiêm, và bốn bề được bao phủ bởi những ngọn lửa chói ngời của uy quang.

Verse 68

एवं धर्मः समायातः परिवारसमन्वितः । यत्र तिष्ठति दुर्वासाः क्रोधनः कालवत्तथा

Như vậy, Dharma đã đến nơi ấy cùng đoàn tùy tùng—đến chốn mà Durvāsā, dữ dằn trong cơn phẫn nộ, ngự như chính Kāla (Thời gian) vậy.

Verse 69

धर्म उवाच । कस्मात्कोपः कृतो विप्र भवांस्तपस्समन्वितः । क्रोधो हि नाशयेच्छ्रेयस्तप एव न संशयः

Dharma nói: “Hỡi Bà-la-môn, vì sao ngài nổi giận dù đã đầy đủ khổ hạnh? Giận dữ quả thật phá hoại điều lành, còn khổ hạnh đem lại điều lành—điều ấy không nghi ngờ.”

Verse 70

सर्वनाशकरस्तस्मात्क्रोधं तत्र विवर्जयेत् । स्वस्थो भव द्विजश्रेष्ठ उत्कृष्टं तपसः फलम्

Vì thế, bởi giận dữ gây nên sự tiêu vong toàn diện, trong lúc ấy hãy tránh xa giận dữ. Hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, hãy an nhiên tự tại; sự an tĩnh là quả tối cao của khổ hạnh.

Verse 71

दुर्वासा उवाच । भवान्को हि समायात एतैर्द्विजवरैः सह । सप्त नार्यः प्रतिष्ठंति सुरूपाः समलंकृताः

Durvāsā nói: “Ngươi là ai mà đến đây cùng các vị Bà-la-môn ưu tú này? Và vì sao bảy người nữ—dáng sắc đoan trang, trang sức rực rỡ—đang đứng tại đây?”

Verse 72

कथयस्व ममाग्रे त्वं विस्तरेण महामते । धर्म उवाच । अयं ब्राह्मणरूपेण सर्वतेजः समन्वितः

“Bậc đại hiền, xin hãy thuật cho ta tường tận ngay trước mặt.” Dharma đáp: “Vị này mang hình tướng Bà-la-môn, đầy đủ mọi tejas—vinh quang và quang minh tâm linh.”

Verse 73

दंडहस्तः सुप्रसन्नः कमंडलुधरस्तथा । तवाग्रे ब्रह्मचर्योयं सोयं पश्य समागतः

Tay cầm gậy (daṇḍa), dung mạo an hòa hoan hỷ, lại mang bình nước (kamaṇḍalu)—chính vị brahmacārin này đã đến trước mặt ngài. Xin nhìn, người đã tới.

Verse 74

अन्यं पश्यस्व वै त्वं च दीप्तिमंतं द्विजोत्तम । कपिलं पिंगलाक्षं च सत्यमेनं द्विजोत्तम

Hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, hãy nhìn người khác này—rực rỡ huy hoàng, sắc kapila (vàng nâu), và đôi mắt pingala (nâu ánh vàng). Quả thật, hỡi bậc tối thượng, người này là có thật đúng như ngài đang thấy.

Verse 75

तादृशं पश्य धर्मात्मन्वैश्वदेवसमप्रभम् । यत्तपो हि त्वया विप्र सर्वदेवसमाश्रितम्

Hỡi người có tâm đạo, hãy chiêm ngưỡng quang huy như thế—rực sáng như hội chúng các Viśvedevas. Bởi lẽ, hỡi vị Bà-la-môn, khổ hạnh (tapas) mà ngài tu tập quả thật được chư thiên nâng đỡ và nương tựa.

Verse 76

एतं पश्य महाभाग तव पार्श्वसमागतम् । प्रसन्नवाग्दीप्तियुक्तः सर्वजीवदयापरः

Hỡi bậc hữu phúc, hãy nhìn người này đã đến bên ngài—lời nói hiền hòa thanh tịnh, rạng ngời quang minh, và trọn lòng chuyên chú vào lòng từ bi đối với mọi loài hữu tình.

Verse 77

दम एव तथायं ते यः पोषयति सर्वदा । जटिलः कर्कशः पिंगो ह्यतितीव्रो महाप्रभुः

Quả thật, chính “dama” (tự chế) này luôn nuôi dưỡng và nâng đỡ ngài. Nó như kẻ tóc bện (jata), tính nghiêm khắc, sắc pinggala (vàng nâu), vô cùng mãnh liệt, và đầy uy lực lớn lao.

Verse 78

नाशको हि स पापानां खड्गहस्तो द्विजोत्तम । अभिशांतो महापुण्यो नित्यक्रियासमन्वितः

Hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, người ấy quả là kẻ diệt trừ tội lỗi—tay cầm kiếm. Người ấy hoàn toàn an tịnh, đại phước đức, và luôn kiên định trong các nghi lễ, hành trì hằng ngày (nitya-kriyā).

Verse 79

नियमस्तु समायातस्तव पार्श्वे द्विजोत्तम । अनिर्मुक्तो महादीप्तः शुद्धस्फटिकसन्निभः

Hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, Niyama đã đến bên ngài—không gián đoạn, rực sáng đại quang, tựa pha lê thanh tịnh.

Verse 80

पयःकमंडलुकरो दंतकाष्ठधरो द्विजः । शौच एष समायातो भवतः सन्निधाविह

Vị nhị sinh ấy, tay cầm bình kamandalu đầy sữa và mang que tăm (dantakāṣṭha), đã đến trước sự hiện diện của ngài nơi đây để cầu sự thanh tịnh.

Verse 81

अतिसाध्वी महाभागा सत्यभूषणभूषिता । सर्वभूषणशोभांगी शुश्रूषेयं समागता

“Nàng vô cùng hiền hạnh, phúc đức lớn—lấy chân thật làm trang sức. Thân thể rạng ngời bởi mọi trang sức thiện lành, nàng đến đây để phụng sự.”

Verse 82

अतिधीरा प्रसन्नांगी गौरी प्रहसितानना । पद्महस्ता इयं धात्री पद्मनेत्रा सुपद्मिनी

Nàng vô cùng kiên định và trí tuệ, thân tướng an hòa đoan nghiêm—da sáng như Gaurī, dung nhan mỉm cười. Nàng chính là Dhātrī, Đấng Nâng Đỡ: tay như sen, mắt như sen, đẹp tựa sen tối thượng.

Verse 83

दिव्यैराभरणैर्युक्ता क्षमा प्राप्ता द्विजोत्तम । अतिशांता सुप्रतिष्ठा बहुमंगलसंयुता

Hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, Kṣamā—nữ thần của lòng nhẫn nhục—hiện đến, trang nghiêm bằng bảo sức thiên giới; vô cùng an tịnh, vững vàng trong phẩm giá, và đầy đủ nhiều điềm lành.

Verse 84

दिव्यरत्नकृता शोभा दिव्याभरणभूषिता । तव शांतिर्महाप्राज्ञ ज्ञानरूपा समागता

Rực rỡ bởi vẻ huy hoàng kết từ bảo châu thiêng, lại trang sức bằng thiên y và bảo vật cõi trời—hỡi bậc đại trí—Sự An Tịnh của ngài đã đến, mang hình tướng của Trí Tuệ (Jñāna).

Verse 85

परोपकारकरणा बहुसत्यसमाकुला । मितभाषा सदैवासौ अकल्पा ते समागता

Họ chuyên tâm làm lợi ích cho người, chan chứa nhiều chân lý; luôn nói năng chừng mực—những bậc vô tỳ vết ấy đã cùng hội tụ.

Verse 86

प्रसन्ना सा क्षमायुक्ता सर्वाभरणभूषिता । पद्मासना सुरूपा सा श्यामवर्णा यशस्विनी

Nàng an nhiên hoan hỷ, đầy đủ đức nhẫn nhục, trang sức mọi thứ bảo vật. Ngự trên tòa sen (Padmāsana), dung nhan đoan nghiêm—da sẫm màu và rạng danh.

Verse 87

अहिंसेयं महाभागा भवंतं तु समागता । तप्तकांचनवर्णांगी रक्तांबरविलासिनी

Hỡi bậc đại phúc, Nữ Thần Ahiṃsā đã đến trước ngài; thân thể nàng rực sáng như vàng nung, và uyển chuyển trong y phục đỏ thắm.

Verse 88

सुप्रसन्ना सुमंत्रा च यत्र तत्र न पश्यति । ज्ञानभावसमाक्रांता पुण्यहस्ता तपस्विनी

Nàng luôn an hòa và được lời khuyên lành, chẳng ngoảnh nhìn đây đó. Bị bao trùm bởi trạng thái của Trí (Jñāna), nữ tu khổ hạnh với đôi tay thanh tịnh ấy vẫn an trụ, đắm sâu.

Verse 89

मुक्ताभरणशोभाढ्या निर्मला चारुहासिनी । इयं श्रद्धा महाभाग पश्य पश्य समागता

Nàng rực rỡ bởi vẻ huy hoàng của trang sức ngọc trai, thanh khiết và mỉm cười dịu ngọt—hỡi bậc đại phúc, hãy nhìn, hãy nhìn: chính Śraddhā đã đến đây.

Verse 90

बहुबुद्धिसमाक्रांता बहुज्ञानसमाकुला । सुभोगासक्तरूपा सा सुस्थिता चारुमंगला

Nàng được ban trí tuệ dồi dào, tràn đầy muôn mặt tri thức; tuy gắn lòng với những hưởng thụ tinh tế vẫn vững vàng an trụ—dáng vẻ xinh đẹp và cát tường.

Verse 91

सर्वेष्टध्यानसंयुक्ता लोकमाता यशस्विनी । सर्वाभरणशोभाढ्या पीनश्रोणि पयोधरा

Nàng chuyên chú thiền định về mọi điều đáng ước nguyện, là Mẹ của thế gian rạng danh—lộng lẫy bởi mọi thứ trang sức—hông đầy đặn, ngực nở nang.

Verse 92

गौरवर्णा समायाता माल्यवस्त्रविभूषिता । इयं मेधा महाप्राज्ञ तवैव परिसंस्थिता

Nàng da sáng đã đến, trang điểm bằng vòng hoa, y phục và châu báu. Hỡi bậc đại trí, đây là Medhā, được an lập nơi đây chỉ riêng vì ngài.

Verse 93

हंसचंद्रप्रतीकाशा मुक्ताहारविलंबिनी । सर्वाभरणसंभूषा सुप्रसन्ना मनस्विनी

Nàng tỏa sáng như thiên nga và vầng trăng, đeo chuỗi ngọc trai buông rủ; trang sức đủ mọi thứ, hiện ra vô cùng an nhiên và tâm ý cao nhã.

Verse 94

श्वेतवस्त्रेण संवीता शतपत्रं शयेकृतम् । पुस्तककरा पंकजस्था राजमाना सदैव हि

Khoác y phục trắng, Ngài an nghỉ trên tòa sen trăm cánh; tay cầm kinh thư, ngự trên hoa sen, Ngài luôn rạng ngời trong uy quang.

Verse 95

एषा प्रज्ञा महाभाग भाग्यवंतं समागता । लाक्षारससमावर्णा सुप्रसन्ना सदैव हि

Hỡi bậc cao quý, trí tuệ (prajñā) này đã đến với người hữu phúc; sắc như nhựa lạc, và luôn an nhiên, hoan hỷ vô cùng.

Verse 96

पीतपुष्पकृतामाला हारकेयूरभूषणा । मुद्रिका कंकणोपेता कर्णकुंडलमंडिता

Ngài đeo vòng hoa vàng, trang sức bằng chuỗi ngọc và vòng tay; lại có nhẫn và vòng xuyến, tai điểm khuyên ngọc rực rỡ.

Verse 97

पीतेन वाससा देवी सदैव परिराजते । त्रैलोक्यस्योपकाराय पोषणायाद्वितीयका

Khoác y phục vàng, Đức Nữ Thần luôn rực rỡ huy hoàng; vì lợi ích và nuôi dưỡng tam giới, Ngài là bậc vô song.

Verse 98

यस्याः शीलं द्विजश्रेष्ठ सदैव परिकीर्तितम् । सेयं दया सु संप्राप्ता तव पार्श्वे द्विजोत्तम

Hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, hạnh đức của Ngài luôn được ca tụng; chính Dayā—lòng từ bi ấy—nay thật đã đến bên ngài, hỡi bậc ưu tú trong hàng nhị sinh.

Verse 99

इयं वृद्धा महाप्राज्ञ भावभार्या तपस्विनी । मम माता द्विजश्रेष्ठ धर्मोहं तव सुव्रत

Bà lão này thật là bậc đại trí—một người vợ tận hiến và một nữ tu khổ hạnh. Bà là mẹ của ta, hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh; còn ta chính là Dharma của ngài, hỡi người có thệ nguyện thanh cao.

Verse 100

इति ज्ञात्वा शमं गच्छ मामेवं परिपालय । दुर्वासा उवाच । यदि धर्मः समायातो मत्समीपं तु सांप्रतम्

Biết vậy rồi, hãy an nhiên mà đi, và hãy che chở ta đúng như thế. Durvāsā nói: “Nếu Dharma quả thật nay đã đến trước mặt ta…”

Verse 101

एतन्मे कारणं ब्रूहि किं ते धर्म करोम्यहम् । धर्म उवाच । कस्मात्क्रुद्धोसि विप्रेन्द्र किमेतैर्विप्रियं कृतम्

“Xin nói cho ta nguyên do; ta phải thực hành bổn phận (dharma) nào vì ngài?” Dharma đáp: “Hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, sao ngài nổi giận? Những người này đã làm điều gì trái ý ngài?”

Verse 102

तन्मे त्वं कारणं ब्रूहि दुर्वासो यदि मन्यसे । दुर्वासा उवाच । येनाहं कुपितो देव तदिदं कारणं शृणु

“Nếu ngài cho là thích đáng, hỡi Durvāsā, xin nói cho ta nguyên do.” Durvāsā nói: “Hỡi Chúa tể, xin nghe chính nguyên do khiến ta nổi giận.”

Verse 103

दमशौचैः सुसंक्लेशैः शोधितं कायमात्मनः । लक्षवर्षप्रमाणं वै तपश्चर्या मया कृता

Nhờ sự chế ngự và thanh tịnh—qua những khổ hạnh nghiêm khắc—ta đã gột sạch chính thân này. Quả thật, ta đã tu khổ hạnh suốt một trăm nghìn năm.

Verse 104

एवं पश्यसि मामेवं दया तेन प्रवर्तते । तस्मात्क्रुद्धोस्मि तेद्यैव शापमेवं ददाम्यहम्

Vì ngươi nhìn ta theo cách ấy, lòng từ mẫn trong ta liền khởi dậy; nhưng cũng bởi thế mà đến hôm nay ta vẫn giận ngươi—vì vậy nay ta tuyên lời nguyền này lên ngươi.

Verse 105

एवं श्रुत्वा तदा तस्य तमुवाच महामतिः । धर्म उवाच । मयि नष्टे महाप्राज्ञ लोको नाशं समेष्यति

Nghe vậy, bậc đại trí liền nói với người ấy. Dharma nói: “Hỡi bậc đại hiền trí, nếu ta bị diệt mất, thế gian sẽ đi đến suy vong.”

Verse 106

दुःखमूलमहं तात निकर्शामि भृशं द्विज । सौख्यं पश्चादहं दद्मि यदि सत्यं न मुंचति

Hỡi người thân yêu—hỡi vị Bà-la-môn (dvija)—ta sẽ nhổ tận gốc nguồn cội của khổ đau; rồi sau đó ta sẽ ban an lạc, nếu người ấy không lìa bỏ chân thật.

Verse 107

पापोयं सुखमूलस्तु पुण्यं दुःखेन लभ्यते । पुण्यमेवं प्रकुर्वाणः प्राणी प्राणान्विमुंचति

Tội lỗi bén rễ nơi khoái lạc, còn công đức (puṇya) đạt được qua gian khổ. Vì thế, hữu tình làm công đức như vậy rốt cuộc cũng buông bỏ hơi thở sinh mệnh (tức là chết).

Verse 108

महत्सौख्यं ददाम्येवं परत्र च न संशयः । दुर्वासा उवाच । सुखं येनाप्यते तेन परं दुःखं प्रपद्यते

“Như thế ta ban an lạc lớn—cả ở đời sau nữa; không chút nghi ngờ.” Durvāsā nói: “Chính điều khiến người ta được vui, cũng là điều khiến họ rơi vào nỗi khổ lớn hơn.”

Verse 109

तत्तु मर्त्यः परित्यज्य अन्येनापि प्रभुज्यते । तत्सुखं को विजानाति निश्चयं नैव पश्यति

Người phàm rồi cũng bỏ lại của cải ấy, và kẻ khác lại hưởng dùng. Ai có thể thật sự biết niềm vui từ đó? Bởi chẳng thấy chút chắc chắn nào cả.

Verse 110

तच्छ्रेयो नैव पश्यामि अन्याय्यं हि कृतं तव । येन कायेन क्रियते भुज्यते नैव तत्सुखम्

Ta chẳng thấy điều lành nào trong đó; việc ngươi làm quả thật là bất công. Niềm vui của hành vi do thân thực hiện, nếu là phi pháp (adharma), thì người làm cũng chẳng thật sự hưởng được.

Verse 111

अन्येन क्रियते क्लेशमन्येनापि प्रभुज्यते । तत्सुखं को विजानाति चान्यायं धर्ममेव वा

Một người chịu khổ nhọc, còn người khác lại hưởng kết quả. Vậy ai thật sự biết được niềm vui ấy—và ai phân định được đó là bất công hay chính là dharma?

Verse 112

अन्येन क्रियते क्लेशमन्येनापि सुखं पुनः । भुनक्ति पुरुषो धर्म तत्सर्वं श्रेयसा युतम्

Một người gây nên nhọc nhằn, người khác lại hưởng vui; nhưng quả của dharma thì chính con người ấy tự mình thọ nhận. Vì vậy mọi điều đều gắn với śreyas—lợi ích tối thượng của bản thân.

Verse 113

पुण्यं चैव अनेनापि अनेन फलमश्नुते । क्रियमाणं पुनः पुण्यमन्येन परिभुज्यते

Cũng vậy, phước đức (puṇya) được tích lũy và người ấy hưởng quả của nó; nhưng phước đang được tạo tác cũng có thể lại bị kẻ khác chiếm lấy mà thọ hưởng.

Verse 114

तत्सर्वं हि सुखं प्रोक्तं यत्तथा यस्य लक्षणम् । धर्मशास्त्रोदितं चैव कृतं सर्वत्र नान्यथा

Tất cả điều được tuyên nói là đưa đến an lạc, chính là điều phù hợp với đặc tính chân thật của mỗi người. Và phải thực hành ở mọi nơi đúng như Dharmaśāstra đã dạy—tuyệt không làm khác.

Verse 115

येन कायेन कुर्वंति तेन दुःखं सहन्ति ते । परत्र तेन भुंजंति अनेनापि तथैव च

Họ làm nghiệp bằng thân nào thì chính thân ấy phải chịu khổ. Ở đời sau cũng vậy, họ thọ nhận quả báo qua chính phương tiện ấy; và ngay trong đời này cũng thế.

Verse 116

इति ज्ञात्वा स धर्मात्मा भवान्समवलोकयेत् । यथा चौरा महापापाः स्वकायेन सहंति ते

Biết như vậy, ngài—người có tâm dharma—hãy quán xét kỹ: như bọn trộm cắp, những kẻ đại tội, phải chịu khổ cùng chính thân mình.

Verse 117

दुःखेन दारुणं तीव्रं तथा सुखं कथं नहि । धर्म उवाच । येन कायेन पापाश्च संचरन्ति हि पातकम्

“Đã có khổ đau dữ dội và mãnh liệt, cớ sao lại không có an lạc?” Dharma đáp: “Chính thân ấy, qua đó kẻ tội lỗi đi lại trong nghiệp ác, gây nên pātaka—sự phạm tội—(là nguyên do).”

Verse 118

तेन पीडां सहंत्येव पातकस्य हि तत्फलम् । दंडमेकं परं दृष्टं धर्मशास्त्रेषु पंडितैः

Nhờ đó mà người ta phải chịu đau đớn—ấy chính là quả của tội lỗi. Các bậc học giả trong Dharmaśāstra đã nhìn nhận hình phạt (daṇḍa) là phương thuốc sửa trị tối thượng, chỉ có một.

Verse 119

तं धर्मपूर्वकं विद्धि एतैर्न्यायैस्त्वमेव हि । दुर्वासा उवाच । एवं न्यायं न मन्येहं तथैव शृणु धर्मराट्

Hãy biết rằng điều ấy được đặt nền trên Dharma; chính ngài, nhờ những nguyên lý công chính này, mà thiết lập nên. Durvāsā nói: “Ta không chấp nhận lối lập luận ấy; dẫu vậy, hãy nghe tiếp, hỡi Đức Vua của Dharma.”

Verse 120

शापत्रयं प्रदास्यामि क्रुद्धोहं तव नान्यथा । धर्म उवाच । यदा क्रुद्धो महाप्राज्ञ मामेव हि क्षमस्व च

“Ta sẽ ban cho ngươi lời nguyền ba bề; ta đang phẫn nộ với ngươi—không còn cách nào khác.” Dharma nói: “Khi ngài nổi giận, hỡi bậc đại trí, xin hãy thật lòng tha thứ cho ta.”

Verse 121

नैव क्षमसि विप्रेंद्र दासीपुत्रं हि मां कुरु । राजानं तु प्रकर्तव्यं चांडालं च महामुने

“Hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, xin chớ dung thứ; đừng biến ta thành con của một tỳ nữ. Trái lại, hỡi đại hiền giả, nhà vua mới nên bị khiến thành Caṇḍāla.”

Verse 122

प्रसादसुमुखो विप्र प्रणतस्य सदैव हि । दुर्वासाश्च ततः क्रुद्धो धर्मं चैव शशाप ह

Hỡi Bà-la-môn, đối với người cúi mình đảnh lễ, Ngài luôn hiền hòa và ban ân. Nhưng rồi Durvāsā nổi giận, thốt lời nguyền rủa—ngay cả đối với chính Dharma.

Verse 123

दुर्वासा उवाच । राजा भव त्वं धर्माद्य दासीपुत्रश्च नान्यथा । गच्छ चांडालयोनिं च धर्म त्वं स्वेच्छया व्रज

Durvāsā nói: “Từ hôm nay, hỡi Dharma, ngươi sẽ thành vua—nhưng là con của một tỳ nữ, không thể khác. Hãy đi vào kiếp sinh Caṇḍāla nữa; hỡi Dharma, hãy tự nguyện bước đến đó.”

Verse 124

एवं शापत्रयं दत्त्वा गतोसौ द्विजसत्तमः । अनेनापि प्रसंगेन दृष्टो धर्मः पुरा किल

Như vậy, sau khi ban lời nguyền ba lần, vị Bà-la-môn tối thượng ấy liền ra đi. Và chính qua sự việc này, người ta nói rằng thuở xưa Dharma đã từng hiển lộ.

Verse 125

सोमशर्मोवाच । धर्मस्तु कीदृशो जातस्तेन शप्तो महात्मना । तद्रूपं तस्य मे ब्रूहि यदि जानासि भामिनि

Somaśarmā nói: “Dharma đã hóa thành dạng gì mà bị bậc đại tâm ấy nguyền rủa? Hỡi người đẹp, nếu nàng biết, xin hãy nói cho ta hình tướng của Ngài.”

Verse 126

सुमनोवाच । भरतानां कुले जातो धर्मो भूत्वा युधिष्ठिरः । विदुरो दासीपुत्रस्तु अन्यं चैव वदाम्यहम्

Sumana nói: Trong dòng dõi Bharata, chính Dharma đã giáng sinh làm Yudhiṣṭhira. Còn Vidura là con của một nữ tỳ; và ta sẽ nói thêm về một người khác nữa.

Verse 127

यदा राजा हरिश्चंद्रो विश्वामित्रेण कर्षितः । तदा चांडालतां प्राप्तः स हि धर्मो महामतिः

Khi vua Hariścandra bị Viśvāmitra hành hạ, bấy giờ Ngài rơi vào thân phận caṇḍāla; nhưng, hỡi bậc đại trí, ngay cả điều ấy cũng thật là Dharma.

Verse 128

एवं कर्मफलं भुक्तं धर्मेणापि महात्मना । दुर्वाससो हि शापाद्वै सत्यमुक्तं तवाग्रतः

Như vậy, ngay cả bậc đại hồn Dharma—dẫu là người giữ đạo—cũng phải thọ nhận quả báo của nghiệp mình. Bởi do lời nguyền của Durvāsā, điều đã nói trước mặt nàng quả thật ứng nghiệm.