Adhyaya 91: The Gods’ Hymn to Kātyāyanī and the Goddess’ Prophecy of Future Manifestations

Verse 1

जज्वलुश्चाग्नयः शान्ताः शान्ता दिग्जनितस्वनाः । इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे सावर्णिके मन्वन्तरे देवीमाहात्म्ये शुम्भवधोनाम नवतितमोऽध्यायः । एकनवतितमोऽध्यायः- ९१ । ऋषिरुवाच देव्याऽ हते तत्र महासुरेन्द्रे सेन्द्राः सुरा वन्हिपुरोगमास्ताम् । कात्यायनीं तुष्टुवुरिष्टलाभाद् विकाशिवक्त्राब्जविकाशिताशाः ॥

Những ngọn lửa, nay đã được an hòa, cháy đều đặn; các âm thanh từng dấy lên từ bốn phương cũng lặng yên. (Tại đây kết thúc, trong Śrī Mārkaṇḍeya Purāṇa, thuộc Sāvarṇika Manvantara, trong Devī Māhātmya, chương thứ chín mươi mang tên “Sự sát diệt Śumbha”.) Chương 91 bắt đầu. Vị Ṛṣi nói: Khi Nữ Thần đã giết vị đại chúa tể của loài Asura ấy, chư thiên—cùng Indra, với Agni đứng đầu—đã tán dương Kātyāyanī, gương mặt rạng rỡ, mọi hy vọng được viên mãn nhờ đạt thành điều mong cầu.

Verse 2

देवा ऊचुः देवि प्रपन्नार्तिहरे प्रसीद प्रसीद मातर्जगतोऽखिलस्य । प्रसीद विश्वेश्वरि पाहि विश्वं त्वमीश्वरी देवि चराचरस्य ॥

Chư thiên thưa rằng: Ôi Nữ Thần, Đấng xua tan khổ não của những ai nương tựa, xin đoái thương—xin đoái thương, hỡi Mẹ của toàn thể vũ trụ. Xin đoái thương, hỡi Đấng Chủ Tể của càn khôn; xin hộ trì thế gian. Ôi Nữ Thần, chính Ngài là bậc thống trị mọi loài động và mọi loài bất động.

Verse 3

आधारभूता जगतस्त्वमेकामहीस्वरूपेण यतः स्थितासि । अपां स्वरूपस्थितया त्वयैतदाप्याय्यते कृत्स्नमलङ्घ्यवीर्ये ॥

Chỉ riêng Ngài là nền tảng của thế gian, vì Ngài an trụ trong hình tướng của Đất. Và cũng bởi Ngài, khi an trụ như hình tướng của Nước, toàn thể vũ trụ này được nuôi dưỡng—hỡi Đấng có uy lực vô song.

Verse 4

त्वं वैष्णवी शक्तिरनन्तवीर्या विश्वस्य बीजं परमासि माया । सम्मोहितं देवि समस्तमेतत्तवैव वै प्रसन्ना भुवि मुक्तिहेतुः ॥

Ngài là năng lực Vaiṣṇavī, dũng lực vô tận; Ngài là hạt giống của vũ trụ; Ngài là Māyā tối thượng. Ôi Nữ Thần, mọi sự nơi đây đều bị Ngài làm cho mê lầm; nhưng chính Ngài, khi đoái thương trong thế gian, lại trở thành nguyên nhân của giải thoát (mokṣa).

Verse 5

विद्याः समास्तास्तव देवि भेदाः स्त्रियः समास्ताः सकला जगत्सु । त्वयैकया पूरितमम्बयैतत्का ते स्तुतिः स्तव्यपरा परोक्तिः ॥

Mọi ngành tri thức đều là những hình thái của Ngài, ôi Nữ Thần; và mọi người nữ trong mọi cõi cũng là những hình thái của Ngài. Chỉ bởi Ngài, hỡi Mẹ, toàn thể vũ trụ này được thấm nhuần và bao trùm. Có lời tán dương nào dành cho Ngài được chăng—có ngôn từ nào có thể ca ngợi xứng đáng Đấng đáng được tán dương?

Verse 6

सर्वभूता यदा देवी स्वर्गमुक्तिप्रदायिनी । त्वं स्तुता स्तुतये का वा भवन्तु परमोक्तयः ॥

Khi Nữ Thần hiện hữu như mọi loài hữu tình, và là Đấng ban thiên giới cùng giải thoát, thì một khi Ngài đã được tán dương—còn lời tán dương nào có thể đủ nữa? Còn có thể có những “lời tối thượng” nào nữa chăng?

Verse 7

सर्वस्य बुद्धिरूपेण जनस्य हृदि संस्थिते । स्वर्गापवर्गदे देवि नारायणि नमोऽस्तु ते ॥

Ôi Nữ Thần—Đấng ban thiên giới và giải thoát—hiện hữu trong tim mọi người dưới hình thái trí tuệ (buddhi); ôi Nārāyaṇī, xin đảnh lễ Ngài.

Verse 8

कलाकाष्ठादिरूपेण परिणामप्रदायिनी । विश्वस्योपरतौ शक्ते नारायणि नमोऽस्तु ते ॥

Trong các hình thái kalā, kāṣṭhā và những đơn vị thời gian tương tự, Ngài ban sự biến đổi. Ôi Năng Lực vào lúc thế giới đoạn diệt (pralaya), ôi Nārāyaṇī, xin đảnh lễ Ngài.

Verse 9

सर्वमङ्गलमाङ्गल्ये शिवे सर्वार्थसाधिके । शरण्ये त्र्यम्बके गौरि नारायणि नमोऽस्तु ते ॥

Ôi Sự Cát Tường của mọi điều cát tường; ôi Śivā; Đấng thành tựu mọi mục đích; ôi Nơi Nương Tựa; ôi Tryambakā; ôi Gaurī—ôi Nārāyaṇī, xin đảnh lễ Ngài.

Verse 10

सृष्टिस्थितिविनाशानां शक्तिभूते सनातनि । गुणाश्रये गुणमये नारायणि नमोऽस्तु ते ॥

Ôi Đấng Vĩnh Cửu, chính là năng lực của sáng tạo, duy trì và hủy diệt; là chỗ nâng đỡ các guṇa và cũng cấu thành bởi các guṇa—ôi Nārāyaṇī, xin đảnh lễ Ngài.

Verse 11

शरणागतदीनार्तपरित्राणपरायणे । सर्वस्यार्तिहरे देवि नारायणि नमोऽस्तु ते ॥

Ôi Nữ Thần tận tâm bảo hộ những ai đã cầu nương tựa—kẻ nghèo và người khốn khổ; Đấng xua tan mọi ưu não của muôn người—ôi Nārāyaṇī, xin đảnh lễ Ngài.

Verse 12

हंसयुक्तविमानस्थे ब्रह्माणी रूपधारिणि । कौशाम्भः क्षरिके देवि नारायणी नमोऽस्तु ते ॥

Kính lễ Ngài, ô Nārāyaṇī—Nữ Thần ngự trên xa giá giữa hư không do thiên nga kéo, hiện thân làm Brahmāṇī, và tỏa rạng quang huy như ánh óng của bông gòn tơ lụa.

Verse 13

त्रिशूलचन्द्राहिधरे महावृषभवाहिनि । माहेश्वरीस्वरूपेण नारायणी नमोऽस्तु ते ॥

Kính lễ Ngài, ô Nārāyaṇī—Đấng mang đinh ba, trăng và rắn; cưỡi đại ngưu; hiển lộ đúng trong hình tướng Māheśvarī.

Verse 14

मयूरकुक्कुटवृते महाशक्तिधरेऽमघे । कौमारीरूपसंस्थाने नारायणी नमोऽस्तु ते ॥

Kính lễ Ngài, ô Nārāyaṇī—được chim công và gà trống hầu cận, mang đại thương (śakti), ô Đấng vô nhiễm; an trụ trong hình tướng Kaumārī.

Verse 15

शङ्खचक्रगदाशार्ङ्गगृहीतपरमायुधे । प्रसीद वैष्णवीरूपे नारायणी नमोऽस्तु ते ॥

Kính lễ Ngài, ô Nārāyaṇī—Đấng cầm giữ những vũ khí tối thượng: tù và, luân xa, chùy và cung Śārṅga. Xin đoái thương, ô Ngài trong hình tướng Vaiṣṇavī.

Verse 16

गृहीतोग्रमहाचक्रे दंष्ट्रोद्धृतवसुन्धरे । वराहरूपिणि शिवे नारायणी नमोऽस्तु ते ॥

Kính lễ Ngài, ô Nārāyaṇī—Đấng vung vận luân xa dữ dội, vĩ đại; Đấng đã nâng Trái Đất trên ngà của mình; ô Đấng cát tường, hiển hiện trong hình tướng Varāha.

Verse 17

नृसिंहरूपेणोग्रेण हन्तुं दैत्यान् कृतोद्यमे । त्रैलोक्यत्राणसहिते नारायणी नमोऽस्तु ते ॥

Kính lễ Ngài, hỡi Nārāyaṇī—Đấng trong hình tướng dữ dội của Nṛsiṁha, sẵn sàng diệt trừ các daitya, và gắn liền với việc cứu độ ba cõi.

Verse 18

किरीटिनि महावज्रे सहस्रनयनोज्ज्वले । वृत्रप्राणहरे चैन्द्रि नारायणी नमोऽस्तु ते ॥

Kính lễ Ngài, hỡi Nārāyaṇī—Đấng đội vương miện, cầm đại kim cang; rực sáng bởi uy quang của bậc ngàn mắt (Indra). Ôi Aindrī, Đấng diệt tận sinh khí của Vṛtra.

Verse 19

शिवदूतीस्वरूपेण हतदैत्यमहाबले । घोररूपे महारावे नारायणी नमोऽस्तु ते ॥

Kính lễ Ngài, hỡi Nārāyaṇī—Đấng trong hình tướng Śivadūtī, sức mạnh lớn lao, đã diệt các daitya; Đấng có dung mạo đáng sợ và tiếng gầm hùng mãnh.

Verse 20

दंष्ट्राकरालवदने शिरोमालाविभूषणे । चामुण्डे मुण्डमथने नारायणी नमोऽस्तु ते ॥

Kính lễ Ngài, hỡi Nārāyaṇī—Ôi Cāmuṇḍā, với nanh đáng sợ và gương mặt kinh khiếp, trang sức bằng vòng hoa đầu lâu; Ôi Đấng nghiền nát Muṇḍa.

Verse 21

लक्ष्मि लज्जे महाविद्ये श्रद्धे पुष्टे स्वधे ध्रुवे । महारात्रे महामाये नारायणी नमोऽस्तु ते ॥

Kính lễ Ngài, hỡi Nārāyaṇī—Ôi Lakṣmī; Ôi Lajjā (Đức Khiêm Thẹn); Ôi Mahāvidyā (Đại Trí); Ôi Śraddhā (Tín); Ôi Puṣṭi (Dưỡng Nuôi); Ôi Svadhā (lễ phẩm dâng tổ tiên); Ôi Dhruvā (Đấng kiên định); Ôi Mahārātrī (Đại Dạ); Ôi Mahāmāyā (Đại Huyễn Lực).

Verse 22

मेधे सरस्वति वरे भूतिबाब्रवि तामसि । नियते त्वं प्रसीदेऽशे नारायणि नमोऽस्तु ते ॥

Ô Trí tuệ, ô Sarasvatī, ô bậc tối thượng; ô Phồn vinh; ô Bābhravī; ô Tāmasī; ô Niyati (sự chế ngự/định luật)—lạy Nữ Chúa tể, xin đoái thương. Ô Nārāyaṇī, kính lễ Ngài.

Verse 23

सर्वतः पाणिपादान्ते सर्वतोऽक्षिशिरोमुखे । सर्वतः श्रवणघ्राणे नारायणि नमोऽस्तु ते ॥

Khắp mọi phương đều là tay và chân của Ngài; khắp mọi phương đều là mắt, đầu và mặt của Ngài; khắp mọi phương đều là tai và mũi của Ngài. Ô Nārāyaṇī, kính lễ Ngài.

Verse 24

सर्वस्वरूपे सर्वेशे सर्वशक्तिसमन्विते । भयेभ्यस्त्राहि नो देवि दुर्गे देवि नमोऽस्तु ते ॥

Ô Đấng có hình thể là tất cả, ô Chúa tể của tất cả, đầy đủ mọi quyền năng—xin cứu chúng con khỏi mọi sợ hãi, ô Devī Durgā. Ô Devī, kính lễ Ngài.

Verse 25

एतत्ते वदनं सौम्यं लोचनत्रयभूषितम् । पातु नः सर्वभीतिभ्यः कात्यायनि नमोऽस्तु ते ॥

Nguyện dung nhan hiền hòa của Ngài, được trang nghiêm bởi ba con mắt, che chở chúng con khỏi mọi sợ hãi. Ô Kātyāyanī, kính lễ Ngài.

Verse 26

ज्वालाकरालमत्युग्रमशेषासुरशूदनम् । त्रिशूलं पातु नो भीतेर्भद्रकाली नमोऽस्तु ते ॥

Nguyện cây đinh ba của Ngài—rực lửa đáng sợ, vô cùng dữ dội, kẻ sát diệt mọi asura—che chở chúng con khỏi sợ hãi. Ô Bhadrakālī, kính lễ Ngài.

Verse 27

हिनस्ति दैत्यतेजांसि स्वनेनापूर्य या जगत् । सा घण्टा पातु नो देवि पापेभ्यो नः सुतानिव ॥

Tiếng chuông ấy, vang đầy thế gian và làm tan vỡ hào quang của bọn quỷ asura—xin che chở chúng con khỏi mọi tội lỗi, ô Devī, như người mẹ che chở đàn con.

Verse 28

असुरासृग्वसापङ्कचर्चितस्ते करोज्ज्वलः । शुभाय खड्गो भवतु चण्डिके त्वां नता वयम् ॥

Bàn tay cầm kiếm rực sáng của Ngài, vấy bùn nhơ bởi máu và mỡ của bọn asura—xin cho thanh kiếm ấy trở nên điềm lành, hộ trì cho an lạc của chúng con. Ô Caṇḍikā, chúng con cúi đầu đảnh lễ Ngài.

Verse 29

रोगानशेषानपहंसि तुष्टा रुष्टा तु कामान्सकलानभीष्टान् । त्वामाश्रितानां न विपन्नराणां त्वामाश्रिता ह्याश्रयतां प्रयान्ति ॥

Khi Ngài hoan hỷ, Ngài trừ diệt mọi bệnh tật; khi Ngài phẫn nộ, Ngài phá tan mọi mục tiêu người ta mong cầu. Ai nương tựa nơi Ngài thì không rơi vào suy vong; quả thật, những người đã nương tựa nơi Ngài lại trở thành chỗ nương tựa cho kẻ khác.

Verse 30

एतत्कृतं यत्कदनं त्वयाद्य धर्मद्विषां देवि महासुराणाम् । रूपैरनेकैर्बहुधाऽऽत्ममूर्ति कृत्वाम्बिके तत्प्रकरोति काऽन्या ॥

Hôm nay, chính Ngài, ô Devī, đã thực hiện sự tiêu diệt nghiền nát các đại asura thù ghét dharma. Ngài đã khiến hình thể của mình trở nên muôn vẻ, muôn hình, ô Ambikā—ngoài Ngài ra, ai có thể làm nên kỳ công ấy?

Verse 31

विद्यासु शास्त्रेषु विवेकदीपेष्वाद्येषु वाक्येषु च का त्वदन्या । ममत्वगर्तेऽतिमहान्धकारे विभ्रामयत्येतदतीव विश्वम् ॥

Trong các tri thức, trong kinh điển, trong ngọn đèn của sự phân biệt, và trong những âm ngôn nguyên sơ—ngoài Ngài ra còn ai vận hành ở đó? Thế nhưng toàn thể thế gian này lại bị mê lầm sâu nặng, lang thang trong bóng tối thẳm của hố vực “của ta” (ngã chấp, sự chiếm hữu).

Verse 32

रक्षांसि यत्रोग्रविषाश्च नागा यत्रारयो दस्युबलानि यत्र । दावानलो यत्र तथाब्धिमध्ये तत्र स्थिता त्वं परिपासि विश्वम् ॥

Nơi nào có loài rākṣasa, nơi có rắn độc ghê gớm cư trú, nơi có kẻ thù và bọn cướp; nơi có hỏa hoạn rừng, và cả giữa đại dương—ngay tại đó, Ngài hiện hữu khắp nơi và che chở vũ trụ.

Verse 33

विश्वेश्वरि त्वं परिपासि विश्वं विश्वात्मिका धारयसिति विश्वम् । विश्वेशवन्द्या भवती भवन्ति विश्वाश्रया ये त्वयि भक्तिनम्राः ॥

Ô Đấng Tối Thượng của vũ trụ, Ngài che chở vũ trụ; là Chân Ngã của muôn loài, Ngài nâng đỡ vũ trụ. Ngay cả Chúa tể của vũ trụ cũng thờ phụng Ngài; những ai cúi đầu chí thành trước Ngài sẽ trở thành nơi nương tựa cho thế gian.

Verse 34

देवि प्रसीद परिपालय नोऽपरिभीतेर्नित्यं यथासुरवधादधुनैव सद्यः । पापानि सर्वजगतां प्रशमं नयाशु उत्पातपाकजनितांश्च महोपसर्गान् ॥

Ô Nữ Thần, xin đoái thương; xin luôn che chở chúng con khỏi sợ hãi, như Ngài đã làm khi diệt các asura—ngay bây giờ, tức khắc. Xin mau làm lắng dịu tội lỗi của mọi thế giới, và cả những đại tai ương do các điềm gở chín muồi mà phát sinh.

Verse 35

प्रणतानां प्रसीद त्वं देवि विश्वार्तिहारिणी । त्रैलोक्यवासिनामीड्ये लोकानां वरदा भव ॥

Ô Nữ Thần, Đấng xua tan khổ não của thế gian, xin đoái thương những ai cúi lạy. Ô Đấng được ca tụng bởi cư dân của ba cõi, xin trở thành Đấng ban ân phúc cho các thế giới.

Verse 36

श्रीदेव्युवाच वरदाहं सुरगण वरं यन्मनसेच्छथ । तं वृणुध्वं प्रयच्छामि जगतामुपकारकम् ॥

Đức Nữ Thần Cát Tường phán: Hỡi hội chúng chư thiên, Ta là Đấng ban ân. Bất cứ ân huệ nào các ngươi mong cầu trong tâm—hãy chọn lấy; Ta sẽ ban, một ân huệ lợi ích cho các thế giới.

Verse 37

देवा ऊचुः सर्वबाधाप्रशमनं त्रैलोक्यस्याखिलेश्वरि । एवमेव त्वया कार्यमस्मद्वैरिविनाशनम् ॥

Chư thiên thưa rằng: Ôi Đấng Tối Thượng của muôn loài, xin dập tắt mọi khổ não của ba cõi. Và xin Ngài cũng hoàn thành việc diệt trừ các kẻ thù của chúng con.

Verse 38

श्रीदेव्युवाच वैवस्वतेऽन्तरे प्राप्ते अष्टाविंशतिमे युगे । शुम्भो निशुम्भश्चैवाऽन्यावुत्पत्स्येते महासुरौ ॥

Đức Nữ Thần Cát Tường phán: Khi Manvantara của Vaivasvata đến, vào chu kỳ yuga thứ hai mươi tám, sẽ xuất hiện hai đại a-tu-la: Śumbha và Niśumbha.

Verse 39

नन्दगोपगृहे जाता यशोदागर्भसम्भवा । ततस्तौ नाशयिष्यामि विन्ध्याचलनिवासिनी ॥

Sinh trong nhà Nanda, người chăn bò, và xuất hiện từ lòng Yaśodā; rồi cư ngụ nơi núi Vindhya, Ta sẽ tiêu diệt cả hai (Śumbha và Niśumbha).

Verse 40

पुनरप्यतिरौद्रेण रूपेण पृथिवीतले । अवतीर्य हनिष्यामि वैप्रचित्तांस्तु दानवान् ॥

Lại nữa, giáng xuống mặt đất trong hình tướng vô cùng dữ dội, Ta sẽ sát diệt các Dānava thuộc dòng Vaipracitta.

Verse 41

भक्षयन्त्याश्च तानुग्रान् वैप्रचित्तान् सुदानवान् । रक्ता दन्ता भविष्यन्ति दाडिमी कुसुमोपमाः ॥

Và khi Ta nuốt chửng những Dānava Vaipracitta hung bạo ấy, răng Ta sẽ đỏ thắm như hoa lựu nở.

Verse 42

ततो मां देवताः स्वर्गे मर्त्यलोके च मानवाः । स्तुवन्तो व्याहरिष्यन्ति सततं रक्तदन्तिकाम् ॥

Bấy giờ, chư thiên trên cõi trời và loài người nơi thế gian hữu tử, ca ngợi Ta, sẽ luôn luôn xưng tụng Ta là Raktadantikā, “Đấng có răng (ngà) đỏ”.

Verse 43

भूयश्च शतवार्षिक्यामनावृष्ट्यामनम्भसि । मुनिभिः संस्तुता भूमौ संभविश्याम्ययोनिजा ॥

Lại nữa, khi hạn hán kéo dài trăm năm—khi không có mưa và không có nước—Ta, được các bậc hiền triết tán dương, sẽ hiển hiện trên mặt đất như Đấng Ayonijā, “không sinh từ bào thai”.

Verse 44

ततः शतेन नेत्राणां निरीक्षिष्यामि यन्मुनीन् । कीर्तयिष्यन्ति मनुजाः शताक्षीमिति मां ततः ॥

Khi ấy, với một trăm con mắt, Ta sẽ nhìn đến các bậc hiền triết ấy; rồi người đời sẽ tôn xưng Ta là Śatākṣī, “Đấng Trăm Mắt”.

Verse 45

ततोऽहमखिलं लोकमात्मदेहसमुद्भवैः । भरिष्यामि सुराः शाकैरावृष्टेः प्राणधारकैः ॥

Rồi Ta sẽ nuôi dưỡng toàn thể thế gian—kể cả chư thiên—bằng các loài rau quả sinh ra từ chính thân Ta, những thứ nâng đỡ sự sống khi không có mưa.

Verse 46

शाकम्भरीति विख्यातिं तदा यास्याम्यहं भुवि । तत्रैव च वधिष्यामि दुर्गमाख्यं महासुरम् । दुर्गा देवीति विख्यातं तन्मे नाम भविष्यति ॥

Trên mặt đất ấy, Ta sẽ được vang danh là Śākambharī. Ngay tại đó, Ta sẽ diệt đại a-tu-la tên Durgama; và danh xưng “Durgā Devī” sẽ trở nên lừng lẫy như tên của Ta.

Verse 47

पुनश्चाहं यदा भीमं रूप कृत्वा हिमाचले । रक्षांसि भक्षयिष्यामि पुनीनां त्राणकारणात् ॥

Và một lần nữa, khi Ta hiện thân trong hình tướng đáng kinh hãi trên dãy Hi-mã-lạp-sơn, Ta sẽ nuốt diệt các rākṣasa để bảo hộ các bậc hiền thánh (ṛṣi).

Verse 48

तदा मां मुनयः सर्वे स्तोष्यन्त्यानम्रमूर्तयः । भीमा देवीति विख्यातं तन्मे नाम भविष्यति ॥

Bấy giờ, tất cả các bậc hiền thánh, thân mình cúi phục, sẽ tán dương Ta; và danh xưng “Bhīmā Devī” sẽ trở nên lừng danh như tên của Ta.

Verse 49

यदारुणाख्यस्त्रैलोक्ये महाबाधां करिष्यति । तदाहं भ्रातरं रूपं कृत्वासंख्येयषट्पदम् ॥

Khi kẻ mang tên Aruṇa gây nên khổ nạn lớn trong ba cõi, bấy giờ Ta sẽ hiện thân làm Bhrāmarī—hóa thành vô số ong.

Verse 50

त्रैलोक्यस्य हितार्थाय वधिष्यामि महासुरम् । भ्रामरीति च मां चोका स्तदा स्तोष्यन्ति सर्वतः ॥

Vì phúc lợi của ba cõi, Ta sẽ sát diệt đại asura ấy; rồi khắp nơi, người đời sẽ ca ngợi Ta với danh hiệu Bhrāmarī.

Verse 51

इत्थं यदा यदा बाधा दानवोत्था भविष्यति । तदा तदावतार्याहं करिष्याम्यरिसंक्षयम् ॥

Vì thế, hễ khi nào nỗi khổ do các dānava phát sinh, thì khi ấy và lại khi ấy, Ta sẽ giáng lâm và khiến kẻ thù bị tiêu diệt.