Adhyaya 9: Vasiṣṭha and Viśvāmitra’s Mutual Curse: The Āḍi–Baka Battle and Brahmā’s Pacification

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे हरिश्चन्द्रोपाख्यानं नामाष्टमोऽध्यायः । नवमोऽध्यायः पक्षिण ऊचुः राज्यच्युते हरिश्चन्द्रे गते च त्रिदशालयम् । निश्चक्राम महातेजा जलवासात् पुरोहितः ॥

Như vậy, trong Śrī Mārkaṇḍeya Purāṇa, chương thứ tám mang tên “Truyện Hariścandra” kết thúc. Nay bắt đầu chương thứ chín. Chim muông thưa rằng: Khi Hariścandra đã mất ngôi và đi đến cõi của chư thiên, vị tư tế gia tộc rực sáng đã bước ra khỏi nơi cư trú dưới nước của mình.

Verse 2

वशिष्ठो द्वादशाब्दान्ते गङ्गापर्युषितो मुनिः । शुश्राव च समस्तन्तु विश्वामित्रविचेष्टितम् ॥

Sau mười hai năm, hiền giả Vasiṣṭha—đang lưu trú bên sông Gaṅgā—đã nghe trọn vẹn về những việc làm của Viśvāmitra.

Verse 3

हरिश्चन्द्रस्य नाशञ्च राज्ञश्चोदारकर्मणः । चण्डालसम्प्रयोगञ्च भार्यातनयविक्रयम् ॥

(Ngài nghe) về sự suy vong của Hariścandra—vị vua có công hạnh cao quý—về việc ông giao du với Caṇḍāla, và về việc bán vợ cùng con trai của mình.

Verse 4

स श्रुत्वा सुमहाभागः प्रीतिमानवनīपतौ । चकार कोपं तेजस्वी विश्वामित्रऋषिं प्रति ॥

Nghe vậy, vị ấy vô cùng phúc đức và rực sáng, vốn thương mến nhà vua, liền nổi giận đối với hiền triết Viśvāmitra.

Verse 5

वशिष्ठ उवाच मम पुत्रशतं तेन विश्वामित्रेण घातितम् । तत्रापि नाभवत् क्रोधस्तादृशो यादृशो 'द्य मे ॥

Vasiṣṭha nói: “Một trăm người con của ta đã bị chính Viśvāmitra ấy sát hại; vậy mà khi ấy, trong ta vẫn không dấy lên cơn giận như cơn giận phát sinh hôm nay.”

Verse 6

श्रुत्वा नराधिपमिमं स्वराज्यादवरīपितम् । महात्मानं महाभागं देवब्राह्मणपूजकम् ॥

Nghe rằng vị vua ấy đã bị hạ bệ khỏi quyền tự chủ của mình—dẫu ngài cao thượng, đại phúc và là người tôn thờ chư thiên cùng các bà-la-môn—người nói liền bị cơn phẫn nộ khuấy động.

Verse 7

यस्मात् स सत्यवाक् शान्तः शत्रावपि विमत्सरः । अनागाश्चैव धर्मात्मा अप्रमत्‍तो मदाश्रयः ॥

Vì ngài chân thật trong lời nói, điềm tĩnh, không ganh ghét ngay cả với kẻ thù; không tì vết, tâm hướng về pháp, tỉnh giác, và một lòng nương tựa nơi ta.

Verse 8

सपत्नीभृत्यपुत्रस्तु प्रापितो 'न्त्यां दशां नृपः । स राज्याच्च्यावितो 'नेन बहुशश्च खिलीकृतः ॥

Vị vua ấy—cùng hoàng hậu, tôi tớ và các con trai—bị dồn đến bước đường cùng. Ngài bị kẻ này trục xuất khỏi vương quốc và liên tiếp chịu nhục nhã.

Verse 9

तस्माद् दुरात्मा ब्रह्मद्विट् प्राज्ञानामवरोपितः । मच्छापोपहतो मूढः स बकत्वमवाप्स्यति ॥

Vì vậy, kẻ tâm địa ác độc, kẻ thù của các Bà-la-môn—kẻ đã làm bậc hiền trí sa đọa—bị lời nguyền của ta đánh trúng; kẻ mê muội ấy sẽ đạt đến thân phận của một baka (chim sếu/cò).

Verse 10

पक्षिण ऊचुः श्रुत्वा शापं महातेजा विश्वामित्रो 'पि कौशिकः । त्वमप्याडिर्भवस्तेवति प्रतिशापमयच्छत ॥

Bầy chim nói: Nghe lời nguyền ấy, bậc rực rỡ đại quang là Viśvāmitra Kauśika cũng thốt lời nguyền đối lại: “Ngươi cũng sẽ trở thành một āḍi.”

Verse 11

अन्यो 'न्यशापात् तौ प्राप्तौ तिर्यक्त्वं परमद्युतī । वशिष्ठः स महातेजा विश्वामित्रश्च कौशिकः ॥

Do nguyền rủa lẫn nhau, hai bậc tối thượng rực rỡ—Vasiṣṭha, bậc đại quang, và Viśvāmitra Kauśika—đã rơi vào cảnh giới phi nhân (tiryak).

Verse 12

अन्यजातिसमायोगं गतावप्यamitaujasau । यuyudhāte 'तिसंरब्धौ महाबलपराक्रमau ॥

Dẫu đã bước vào sự kết hợp với một kiếp sinh/loài khác, hai bậc năng lực vô lượng ấy vẫn giao chiến không ngừng—phẫn nộ tột độ, đầy sức mạnh và dũng lực.

Verse 13

योजनानां सहस्रे द्वे प्रमाणेनाडिरुच्छ्रितः । यन्नवत्यधिकं ब्रह्मन् ! सहस्रत्रितयं बकः ॥

Con āḍi, xét theo độ đo, vươn cao đến hai nghìn do-tuần (yojana); còn baka, hỡi Bà-la-môn, đến ba nghìn (yojana) cộng thêm chín mươi.

Verse 14

तौ तु पक्षप्रहाराभ्यामन्योन्यस्योरुविक्रमौ । प्रहरन्तौ भयं तीव्रं प्रजानाञ्चक्रतुस् तदा ॥

Nhưng hai kẻ ấy, dũng lực vô song, đã dùng những cú quật của đôi cánh mà đánh nhau; và khi cứ liên tiếp giao kích như vậy, chúng khiến muôn loài sinh linh dấy lên nỗi kinh hãi dữ dội.

Verse 15

विधूय पक्षाणि बको रक्तोद्वृत्ताक्षिराहनत् । आडिं सोऽप्युन्नतग्रीवो बकं पद्भ्यामताडयत् ॥

Baka rung đôi cánh, đôi mắt đỏ rực đảo cuồng, liền đánh trúng đối thủ. Còn Āḍi cũng ngẩng cổ thật cao, dùng chân mà đánh Baka.

Verse 16

तयोः पक्षानिलापास्ताः प्रपेतुर्गिरयो भुवि । गिरिप्रपाताभिहता चकम्पे च वसुन्धरा ॥

Bị những luồng gió mạnh từ đôi cánh của chúng cuốn dồn, các núi non đổ sập xuống mặt đất; và Trái Đất, bị chấn động bởi tiếng núi va sập, bắt đầu rung chuyển.

Verse 17

क्ष्मा कम्पमाना जलधीनुद्वृत्ताम्बूंश्चकार च । ननामा चैकपार्श्वेन पातालगमनोनमुखी ॥

Khi Trái Đất rung chuyển, nàng khiến các đại dương dâng trào nước lên; và nàng cũng nghiêng về một phía, như thể đang quay mình hướng tới sự sa xuống cõi âm giới.

Verse 18

केचिद् गिरिनिपातेन केचिद् अम्भोधिवारिणा । केचिन् महीसञ्चलनात् प्रययुः प्राणिनः क्षयम् ॥

Có loài chết vì núi đổ, có loài chết vì nước biển, và có loài khác—do mặt đất rung chuyển—các sinh linh đều đi đến diệt vong.

Verse 19

इति सर्वं परित्रस्तं हाहाभूतम् अचेतनम् । जगदासीद् सुसम्भ्रान्तं पर्यस्तक्षितिमण्डलम् ॥

Vì thế, muôn loài đều kinh hãi—chỉ còn tiếng kêu “hā hā”, tâm trí rối loạn; toàn thế gian bàng hoàng tột độ, như thể chính cõi địa cầu đã bị lật ngược.

Verse 20

हा वत्स ! हा कान्त ! शिशो ! प्रयाह्येषोऽस्मि संस्थितः । हा प्रियॆ ! कान्त ! शैलोऽयं पतत्याशु पलायताम् ॥

“Ôi con ơi! Ôi người yêu dấu! Bé nhỏ—đi đi! Ta đang đứng đây. Ôi người thân thương—ngọn núi này sắp đổ; hãy mau chạy trốn!”

Verse 21

इत्याकुलीकृते लोके संत्रासविमुखे तदा । सुरैः परिवृतः सर्वैराजगाम पितामहः ॥

Khi thế gian bị quăng vào cơn náo loạn như vậy và bị nỗi kinh hoàng bao trùm, thì Pitāmaha (Phạm Thiên, Brahmā), được chư thiên vây quanh, đã đến nơi ấy.

Verse 22

प्रत्युवाच च विश्वेशास्तावुभावतिको पितौ । युद्धं वा विरमत् वेतल्लोकाः स्वास्थ्यं व्रजन्तु च ॥

Và Đấng Chúa tể của vũ trụ đã nói với hai kẻ đang phẫn nộ tột cùng: “Hãy dừng cuộc chiến này, để các thế giới trở lại an lành.”

Verse 23

शृण्वन्तावपि तौ वाक्यं ब्रह्मणोऽव्यक्तजन्मनः । कोपामर्षसमाविष्टौ युयुधाते न तस्थतुः ॥

Dẫu đã nghe lời của Brahmā, Đấng sinh từ Vô Hiển, hai kẻ ấy—bị cơn giận và oán hờn chi phối—vẫn tiếp tục giao chiến, không hề dừng lại.

Verse 24

ततः पितामहो देवस्तं दृष्ट्वा लोकसङ्क्षयम् । तयोश्च हितमन्विच्छन् तिर्यग्भावमपानुदत् ॥

Bấy giờ Đấng Tổ Phụ (Phạm Thiên Brahmā), thấy các thế giới đang nghiêng về diệt vong và vì mưu cầu lợi ích cho cả hai vị ấy, liền trừ bỏ trạng thái khiến họ hóa thành loài vật.

Verse 25

ततस्तौ पूर्वदेहस्थौ प्राह देवः प्रजापतिः । व्युदस्ते तामसे भावे वशिष्ठ०-कौशिकर्षभौ ॥

Rồi khi họ được phục hồi lại thân thể ban đầu, Đấng Chủ Tể của muôn loài (Prajāpati, Brahmā) liền nói với hai bậc ‘ngưu vương’ trong hàng hiền triết—Vasiṣṭha và Kauśika—những vị đã bị rơi vào trạng thái tamas.

Verse 26

जहि वत्स वशिष्ठ त्वं त्वञ्च कौशिक सत्तम । तामसं भावमाश्रित्य ईदृग्युद्धं चिकीर्षितम् ॥

“Hãy thôi đi, con ta—hỡi Vasiṣṭha; và cả ngươi nữa, hỡi bậc tối thắng trong dòng Kauśika! Do nương theo khuynh hướng tamas, các ngươi đã muốn gây nên một cuộc chiến như thế.”

Verse 27

राजसूयविपाकोऽयं हरिश्चन्द्रस्य भूपतेः । युवयोर्विग्रहश्चायं पृथिवीक्षयकारकः ॥

“Đây là quả báo đã chín của lễ Rājasūya dành cho vua Hariścandra; và cuộc tranh chấp của các ngươi là điều khiến địa cầu hao mòn, suy kiệt.”

Verse 28

न चापि कौशिकश्रेष्ठस्तस्य राज्ञोऽपरध्यते । स्वर्गप्राप्तिकरो ब्रह्मन्नपकारपदे स्थितः ॥

“Và quả thật, hỡi bậc tối thắng trong dòng Kauśika, ngươi không hề phạm lỗi gì đối với vị vua ấy. Hỡi Bà-la-môn, nhà vua đang ở trong trạng thái đưa đến sự đạt thiên giới, chứ không ở nơi tai hại.”

Verse 29

तपो विघ्नस्य कर्तारौ कामक्रोधवशं गतौ । परित्यजत भद्रं वो ब्रह्म हि प्रचुरं बलम् ॥

“Hai người đã trở thành kẻ gây chướng ngại cho khổ hạnh, vì bị dục và sân chi phối. Hãy từ bỏ điều ấy—nguyện điều lành đến với các ngươi—vì brahman (uy lực linh thiêng) quả thật là sức mạnh dồi dào.”

Verse 30

एवमुक्तौ ततस्तेन लज्जितौ तावुभावपि । क्षमयामासतुः प्रीत्या परिष्वज्य परस्परम् ॥

Được ông nói như vậy, cả hai đều hổ thẹn; rồi với lòng thương mến, họ tha thứ cho nhau và ôm lấy nhau.

Verse 31

ततः सुरैर्वन्द्यमानो ब्रह्मा लोकं निजं ययौ । वशिष्ठोऽप्यात्मनः स्थानं कौशिकोऽपि स्वामाश्रयम् ॥

Bấy giờ, Brahmā được chư thiên tán thán liền trở về thế giới của mình. Vasiṣṭha cũng về nơi của mình, và Kauśika likewise về chốn nương tựa của mình.

Verse 32

एतदाडिबकं युद्धं हरिश्चन्द्रकथां तथा । कथयिष्यन्ति ये मर्त्याः सम्यक् श्रोष्यन्ति चैव ये ॥

Những người phàm nào sẽ thuật lại trận chiến Āḍibaka này, và cả câu chuyện về Hariścandra nữa—và những ai sẽ lắng nghe một cách đúng đắn—

Verse 33

तेषां पापापनॊदन्तु श्रुतं ह्येव करिष्यति । न चैव विघ्नकार्याणि भविष्यन्ति कदाचन ॥

Đối với họ, chỉ riêng việc nghe cũng trừ diệt tội lỗi; và vào bất cứ lúc nào, các nghiệp gây chướng ngại cũng sẽ không khởi lên (nơi họ).