Adhyaya 88: The Manifestation of the Matrikas and the Slaying of Raktabija

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे सावर्णिके मन्वन्तरे देवीमाहात्म्ये चण्डमुण्डवधोनाम सप्ताशीतितमोऽध्यायः । अष्टाशीतितमोऽध्यायः- ८८ । ऋषिरुवाच चण्डे च निहते दैत्ये मुण्डे च विनिपातिते । बहुलेषु च सैन्येषु क्षयितेष्वसुरेश्वरः ॥

Như vậy, trong Śrī Mārkaṇḍeya Purāṇa, thuộc Sāvarṇika Manvantara, trong Devī-māhātmya, chương thứ tám mươi bảy mang tên “Sự sát hại Caṇḍa và Muṇḍa” kết thúc. (Nay bắt đầu) Chương 88. Đạo sĩ nói: Khi daitya Caṇḍa đã bị giết, Muṇḍa bị đánh gục, và nhiều đạo quân đã bị tiêu diệt, thì chúa tể các asura (bèn đáp lại…).

Verse 2

ततः कोपपराधीनचेता शुम्भः प्रतापवान् । उद्योगं सर्वसैन्यानां दैत्यानामादिदेश ह ॥

Bấy giờ, Śumbha hùng mạnh, tâm trí bị cơn thịnh nộ lấn át, liền ra lệnh cho toàn bộ đại quân daitya chuẩn bị xuất trận.

Verse 3

अद्य सर्वबलैर्दैत्या षडशीतीरुदायुधाः । कम्बूनां चतुरशीतिर्निर्यान्तु स्वबलैर्वृताः ॥

Hôm nay, hãy để các daitya—tám mươi sáu đạo quân, trang bị đầy đủ—xuất chinh với toàn lực; và hãy để tám mươi bốn đạo quân Kambū tiến ra, được bao bọc bởi lực lượng của chính họ.

Verse 4

कोटिवीर्याणि पञ्चाशदसुराणां कुलानि वै । शतं कुलानि धौम्राणां निर्गच्छन्तु ममाज्ञया ॥

Theo mệnh lệnh của ta, hãy để năm mươi tộc Asura, có sức mạnh đến hàng crores, và một trăm tộc Dhaumra tiến quân ra trận.

Verse 5

कालका दौर्‍हृदा मौर्याः कालकेयास्तथासुराः । युद्धाय सज्जा निर्यन्तु आज्ञया त्वरिता मम ॥

Theo lệnh ta, các Kālakā, Daurhṛda, Maurya, cùng các Kālakeya và những Asura khác—đã sẵn sàng chiến đấu—hãy mau chóng xuất quân.

Verse 6

इत्याज्ञाप्यासुरपतिः शुम्भो भैरवशासनः । निर्जगाम महासैन्यसहस्रैर्बहुभिर्वृतः ॥

Sau khi ban ra những mệnh lệnh ấy, Śumbha—chúa tể Asura, đáng sợ trong quyền trị—lên đường, được vây quanh bởi hàng ngàn đại quân.

Verse 7

आयान्तं चण्डिका दृष्ट्वा तत्सैन्यमतिभीषणम् । ज्यास्वनैः पूरयामास धरणीगगनान्तरम् ॥

Thấy đạo quân vô cùng kinh khiếp đang tiến đến, Caṇḍikā làm vang dội khoảng không giữa đất và trời bằng tiếng bật dây cung của mình.

Verse 8

स च सिंहः महानादमतीव कृतवान्नृप । घण्टास्वनेन तन्नादमम्बिका चाप्यबृंहयत् ॥

Và con sư tử ấy gầm lên một tiếng thật lớn, hỡi đức vua; Ambikā cũng làm vang dội thêm âm ấy bằng tiếng chuông của mình.

Verse 9

धनुर्ज्यासिंहघण्टानां नादापूरितदिङ्मुखा । निनादैर्भोषणैः काली जिग्ये विस्तारितानना ॥

Há miệng thật rộng, Kālī át hẳn tiếng dây cung, tiếng sư tử và tiếng chuông, khiến khắp mọi phương đều vang đầy những tiếng gầm rợn người của nàng.

Verse 10

तं निनादमुपश्रुत्य दैत्यसैन्यैश्चतुर्दिशम् । देवी सिंहस्तथा काली सरोषैः परिवारिताः ॥

Nghe tiếng gầm ấy, các đạo quân Daitya ở bốn phương liền xao động; và Đức Devi—cùng sư tử của Mẹ và Kālī—đứng vững, bị những kẻ thù giận dữ vây quanh.

Verse 11

एतस्मिन्नन्तरे भूप विनाशाय सुरद्विषाम् । भवायामरसिंहानामतिवीर्यबलान्विताः ॥

Ngay lúc ấy, tâu Đại vương, để diệt trừ những kẻ thù ghét chư thiên và vì an lạc của đoàn quân bất tử, các năng lực mang dũng lực và sức mạnh phi thường liền hiện khởi.

Verse 12

ब्रह्मेशगुहविष्णूनां तथेंद्रस्य च शक्तयः । शरीरेभ्यो विनिष्क्रम्य तद्रूपैश्चण्डिकां ययुः ॥

Các Śakti của Brahmā, Īśa (Śiva), Guha (Skanda), Viṣṇu và cả Indra từ thân các vị ấy mà xuất hiện, rồi đi đến Caṇḍikā, mang hình tướng tương tự chính các vị thần.

Verse 13

यस्य देवस्य यद्रूपं यथाभूषणवाहनम् । तद्वदेव हि तच्छक्तिरसुरान् योद्धुमाययौ ॥

Vị thần mang hình tướng nào—cùng trang sức và cỗ xe (vahana) của vị ấy—thì Śakti của vị ấy cũng hiện ra đúng như vậy, đến để giao chiến với các Asura.

Verse 14

हंसयुक्तविमानाग्रे साक्षसूत्रकमण्डलुः । आयाता ब्रह्मणः शक्तिर्ब्रह्माणी साभिधीयते ॥

Ở phía trước cỗ xe thiên giới được thắng bởi đàn thiên nga, Śakti của Phạm Thiên tiến đến, tay cầm tràng hạt và bình nước (kamandalu); nàng được gọi là Brahmāṇī.

Verse 15

माहेश्वरी वृषारूढा त्रिशूलवरधीरिणी । महाहिवलया प्राप्ता चन्द्रलेखाविभूषणा ॥

Māheśvarī đến nơi, cưỡi trên bò, tay cầm đinh ba và ban phúc; được trang sức bằng những vòng rắn lớn và điểm dấu trăng lưỡi liềm.

Verse 16

कौमारी शक्तिहस्ता च मयूरवरवाहना । योद्धुमभ्याययौ दैत्यानम्बिका गुहरूपिणी ॥

Kaumārī, tay cầm giáo và cưỡi con công tuyệt hảo, tiến đến để giao chiến với các Daitya—chính là Ambikā trong hình tướng của Guha (Skanda).

Verse 17

तथैव वैष्णवी शक्तिर्गरुडोपरी संस्थिता । शङ्खचक्रगदाशार्ङ्गखड्गहस्ताभ्युपाययौ ॥

Cũng vậy, Vaiṣṇavī Śakti, an vị trên Garuḍa, tiến ra phía trước—trong tay mang ốc tù và, đĩa luân xa, chùy, cung Śārṅga và kiếm.

Verse 18

जज्ञे वाराहमतुलं रूपं या बिभ्रती हरेः । शक्तिः साप्यायौ तत्र वाराहीं बिभ्रती तनुम् ॥

Bấy giờ hiện khởi một hình tướng heo rừng vô song mà nàng mang lấy—chính là quyền năng của Hari (Viṣṇu); Śakti ấy cũng đến đó, mang thân tướng Vārāhī.

Verse 19

नारसिंही नृसिंहस्य बिभ्रती सदृशं वपुः । प्राप्ता तत्र सटाक्षेपक्षिप्तनक्षत्रसंहतिः ॥

Rồi Nārasiṃhī đến đó, mang hình tướng giống Narasiṃha; chỉ bằng một cái hất bờm, nàng làm các chùm sao tản mác khắp nơi.

Verse 20

वज्रहस्ता तथैवेन्द्रि गजराजोपरि स्थिता । प्राप्ता सहस्रनयना यथा शक्रस्तथैव सा ॥

Cũng vậy, Aindrī đến, tay cầm kim cang (sấm sét), ngồi trên chúa tể loài voi; nàng có ngàn mắt, đúng như Śakra (Indra)—nàng cũng như thế.

Verse 21

ततः परिवृतस्ताभिरीशानो देवशक्तिभिः । हन्यन्तामसुराः शीघ्रं मम प्रीत्या'ह चण्डिकाम् ॥

Bấy giờ Īśāna, được các quyền năng thần thánh (Śakti) vây quanh, nói với Caṇḍikā: “Hãy mau giết các asura—để làm thỏa lòng ta.”

Verse 22

ततो देवोशरीरात्तु विनिष्क्रान्तातिभीषणा । चण्डिकाशक्तिरत्युग्रा शिवाशतनिनादिनी ॥

Rồi từ thân vị thần ấy xuất hiện một quyền năng đáng kinh hãi tột bậc—Śakti cực kỳ dữ dội của Caṇḍikā—gầm vang như tiếng sấm của một trăm Śiva.

Verse 23

सा चाह धूम्रजटिलमीशानमपराजिता । दूत त्वं गच्छ भगवन् पार्श्वं शुम्भनिशुम्भयोः ॥

Bất khả chiến bại, nàng nói với Īśāna, đấng có búi tóc bện màu khói: “Bạch Chúa tể, xin hãy đi làm sứ giả của ta đến chỗ Śumbha và Niśumbha.”

Verse 24

ब्रूहि शुम्भं निशुम्भं च दानवावतिगर्वितौ । ये चान्ये दानवास्तत्र युद्धाय समुपस्थिताः ॥

Hãy đến báo cho Śumbha và Niśumbha—những daitya phồng căng vì kiêu mạn—cùng các loài quỷ khác đang tụ hội nơi ấy để giao chiến.

Verse 25

त्रैलोक्यमिन्द्रो लभतां देवाः सन्तु हविर्भुजः । यूयं प्रयात पातालं यदि जीवितुमिच्छथ ॥

“Hãy để Indra giành lại ba cõi; hãy để chư thiên lại được hưởng phần lễ vật cúng tế. Còn các ngươi—nếu muốn sống—hãy xuống Pātāla.”

Verse 26

बलावलेपादथ चेद्भवन्तो युद्धकाङ्क्षिणः । तदागच्छत तृप्यन्तु मच्छिवाः पिशितेन वः ॥

“Nhưng nếu các ngươi say men sức mạnh và kiêu ngạo mà vẫn khát khao chiến trận—thì hãy đến; để các śivā của ta được thỏa lòng bằng thịt các ngươi.”

Verse 27

यतो नियुक्तो दौत्येन तया देव्याः शिवः स्वयम् । शिवदूतीति लोके 'स्मिंमस्ततः सा ख्यातिमागताः ॥

Vì chính Śiva đã được Nữ Thần ấy chỉ định làm sứ giả, nên ở đời này Bà được tôn xưng với danh hiệu Śivadūtī (“Đấng có Śiva làm sứ giả”).

Verse 28

ते 'पि श्रुत्वा वचो देव्याः शर्वाख्यातं महासुराः । अमर्षापूरिता जग्मुर्यत्र कात्यायनी स्थिता ॥

Nghe lời của Nữ Thần do Śarva (Śiva) tuyên cáo, những đại asura ấy—đầy phẫn nộ—liền kéo đến nơi Kātyāyanī đang an vị.

Verse 29

ततः प्रथमेवाग्रे शरशक्त्यृष्टिवृष्टिभिः । ववर्षुरुद्धतामर्षास्तां देवीं अमरारयः ॥

Ngay từ lúc khởi đầu, những kẻ thù của chư thiên—kiêu mạn và phẫn nộ—đã trút xuống Nữ Thần ấy một trận mưa vũ khí: tên, giáo và lao phóng.

Verse 30

सा च तान् प्रहितान् बाणाञ्छूलशक्तिपरश्वधान् । चिच्छेद लीलया'ध्मातधनुर्मुक्तैर्महेषुभिः ॥

Còn Nữ Thần, với những mũi tên lớn phóng ra từ cây cung đã giương căng hết mức, đã như đùa mà chém nát các phi tiễn được phóng tới—tên, đinh ba, giáo và rìu.

Verse 31

तस्याग्रतस्तथा काली शूलपातविदारितान् । खट्वाङ्गपोथितांश्चारिन् कुर्वती व्यचरत्तदा ॥

Trước mặt Nữ Thần, Kālī liền rong ruổi, khiến các chiến binh trở thành kẻ bị xé nát bởi đinh ba giáng xuống của nàng và kẻ bị nghiền nát bởi chùy khaṭvāṅga của nàng.

Verse 32

कमण्डलुजलाक्षेपहतवीर्यान् हतौजसः । ब्रह्माणी चाकरॊच्छत्रून् येन येन स्म धावति ॥

Bằng cách hắt nước từ bình kamaṇḍalu của mình, Brahmāṇī khiến kẻ thù mất đi khí lực và quyền năng—hễ chúng chạy đến đâu, nàng cũng làm như vậy với chúng ở đó.

Verse 33

माहेश्वरी त्रिशूलेन तथा चक्रेण वैष्णवी । दैत्याञ्जघान कौमारी तथा शक्त्यातिकोपना ॥

Māheśvarī giết bằng đinh ba, còn Vaiṣṇavī giết bằng bánh xe (cakra). Kaumārī, vô cùng phẫn nộ, cũng hạ sát bọn ác ma bằng ngọn giáo của mình.

Verse 34

ऐन्द्रीकुलिशपातेन शतशो दैत्यदानवाः । पेतुर्विदारिताः पृथ्व्यां रुधिरौघप्रवर्षिणः ॥

Do lưỡi tầm sét (vajra) của Aindrī giáng xuống, hàng trăm Daitya và Dānava bị chẻ đôi, ngã rạp trên mặt đất, máu tuôn thành những dòng thác.

Verse 35

तुण्डप्रहारविध्वस्ता दंष्ट्राग्रक्षतवक्षसः । वाराहमूर्त्या न्यपतंश्चक्रेण च विदारिताः ॥

Bị những cú húc từ mõm của Mẹ, ngực bị thương bởi mũi nanh, chúng ngã gục trước Vārāhī—Đấng mang hình lợn rừng; lại còn bị bánh xe (cakra) của Mẹ chém bổ.

Verse 36

नखैर्विदारितांश्चान्यान् भक्षयन्ती महासुरान् । नारसिंही चचाराजौ नादापूर्णदिगन्तरा ॥

Xé toạc kẻ khác bằng móng vuốt và nuốt chửng những đại asura, Nārasiṃhī chuyển động khắp chiến địa—tiếng gầm của Mẹ tràn đầy bốn phương và cả khoảng không giữa các phương.

Verse 37

चण्डाट्टहासैरसुराः शिवदूत्यभिदूषिताः । पेतुः पृथ्व्यां पतितांस्तांश्चखादाथ सा तदा ॥

Bởi những tràng cười dữ dội của Mẹ, các asura—bị Śivadūtī hành hạ—ngã xuống đất; rồi Mẹ nuốt chửng những kẻ đã ngã ấy.

Verse 38

इति मातृगणं क्रुद्धं मर्दयन्तं महासुरान् । दृष्ट्वाभ्युपायैर्विविधैर्ने॑शुर्देवारिसैनिकाः ॥

Vì thế, thấy đạo binh các Mẫu Thần (Mātṛkā) đang phẫn nộ nghiền nát những đại asura, quân lính của kẻ thù chư thiên hoảng loạn kêu gào đủ cách và bày ra nhiều mưu kế khác nhau.

Verse 39

पलायनपरान् दृष्ट्वा दैत्यान् मातृगणार्दितान् । योध्धुमभ्याययौ क्रुद्धो रक्तबीजो महासुरः ॥

Thấy bọn Daitya toan chạy trốn, bị đoàn các Mẫu Thần (Mātṛgaṇa) truy bức, đại A-tu-la Raktabīja nổi giận, lao thẳng lên phía trước để giao chiến.

Verse 40

रक्तबिन्दुर्यदा भूमौ पतत्यस्य शरीरतः । समुत्पतति मेदिन्यां तत्प्रमाणो महासुरः ॥

Hễ một giọt máu từ thân hắn rơi xuống đất, thì từ lòng đất liền mọc lên một đại A-tu-la khác, cùng tầm vóc và hình dạng như vậy.

Verse 41

युयुधे स गदापाणिपरिन्द्रशक्त्या महासुरः । ततश्चैन्द्रि स्ववज्रेण रक्तबीजमताडयत् ॥

Đại A-tu-la ấy giao chiến, vung chùy và sức mạnh dữ dội; rồi Aindrī dùng chính lôi chùy (vajra) của mình đánh trúng Raktabīja.

Verse 42

कुलिशेनाहतस्याशु बहु सुस्राव शोणितम् । समुत्तस्थुस्ततो योधास्तद्रूपास्तत्पराक्रमाः ॥

Khi hắn bị lôi chùy đánh trúng thật nhanh, máu tuôn ra dồn dập; rồi các chiến binh liền sinh khởi, cùng hình dạng và cùng dũng lực như nhau.

Verse 43

यावन्तः पतितास्तस्य शरीराद्रक्तबिन्दवः । तावन्तः पुरुषा जातास्तद्वीर्यबलविक्रमाः ॥

Bao nhiêu giọt máu từ thân hắn rơi xuống, bấy nhiêu kẻ được sinh ra—mang khí lực, sức mạnh và dũng mãnh như chính hắn.

Verse 44

ते चापि युयुधुस्तत्र पुरुषा रक्तसम्भवाः । समं मातृभिरत्युग्रशस्त्रपातातिभीषणम् ॥

Những người đàn ông ấy nữa—sinh ra từ máu—đã giao chiến tại đó chống lại các Thánh Mẫu, trong một trận chiến cực kỳ kinh hoàng bởi cơn mưa vũ khí cuồng nộ.

Verse 45

पुनश्च वज्रपातेन क्षतमस्य शिरो यदा । ववाऽह रक्तं पुरुषास्ततो जाताः सहस्रशः ॥

Và lại nữa, khi đầu hắn bị thương bởi một đòn của lôi chùy (vajra) và máu tuôn ra, thì từ đó những người đàn ông sinh ra hàng nghìn.

Verse 46

वैष्णवी समरे चैनं चक्रेणाभिजघान ह । गदया दाडयामास ऐन्द्री तमसुरेश्वरम् ॥

Rồi trong chiến trận, nữ thần Vaiṣṇavī đánh hắn bằng đĩa thần (cakra), và Aindrī nện vị chúa tể Asura ấy bằng chùy (gadā).

Verse 47

वैष्णवीचक्रभिन्नस्य रुधिरस्रावसम्भवैः । सहस्रशो जगद्व्याप्तं तत्प्रमाणैर्महासुरैः ॥

Từ dòng máu tuôn ra của kẻ bị chém bởi đĩa thần của Vaiṣṇavī, hàng nghìn đại Asura—đúng bằng tầm vóc của hắn—tràn lan, lấp đầy thế gian.

Verse 48

शक्त्या जघान कौमारो वाराही च तथासिना । माहेश्वरी त्रिशूलेन रक्तबीजं महासुरम् ॥

Kaumārī đâm đại Asura Raktabīja bằng ngọn giáo (śakti) của mình; Vārāhī cũng chém hắn bằng kiếm; và Māheśvarī đánh hắn bằng cây đinh ba (triśūla).

Verse 49

स चापि गदया दैत्यः सर्वा एवाहनत् पृथक् । मातः कोपसमाविष्टो रक्तबीजो महासुरः ॥

Cả ác quỷ ấy—Raktabīja, đại A-tu-la—bị cơn thịnh nộ dữ dội chi phối, đã dùng chùy đánh từng vị một cách riêng rẽ.

Verse 50

तस्याहतस्य बहुधा शक्तिशूलादिभिर्भुवि । पपात यो वै रक्तौघस्तेनासञ्चतशोऽसुराः ॥

Khi hắn bị đâm chém bằng nhiều cách bởi giáo, đinh ba và các thứ tương tự, những dòng máu của hắn tuôn xuống mặt đất; từ đó, các A-tu-la sinh ra vô số kể.

Verse 51

तैश्चासुरासृक्सम्भूतैरसुरैः सकलं जगत् । व्याप्तमासीत्ततो देवा भयमाजग्मुरुत्तमम् ॥

Và bởi những A-tu-la sinh từ máu của A-tu-la ấy, toàn thể thế gian trở nên đầy ắp; rồi các chư thiên bị nắm giữ bởi nỗi kinh hãi tột bậc.

Verse 52

तान् विषण्णान् सुरान् दृष्ट्वा चण्डिका प्राह सत्वरा । उवाच कालीं चामुण्डे विस्तीर्णं वदनं कुरु ॥

Thấy các chư thiên nản lòng, Caṇḍikā liền nói mau. Nàng bảo Kāli: “Hỡi Cāmuṇḍā, hãy há miệng thật rộng và mênh mang!”

Verse 53

मच्छस्त्रपातसम्भूतान् रक्तबिन्दून् महासुरान् । रक्तबिन्दोः प्रतीच्छ त्वं वक्त्रेणानेन वेगिना ॥

“Với cái miệng mau lẹ này, hãy đón lấy những giọt máu—chính là những đại A-tu-la—phát sinh do vũ khí của ta giáng xuống. Hãy hứng lấy máu khi nó rơi.”

Verse 54

भक्षयन्ती चर रणॆ तदुत्पन्नान् महासुरान् । एवमेष क्षयं दैत्यः क्षीणरक्तो गमिष्यति । भक्ष्यमाणास्त्वया चोग्रा न चोत्पत्स्यन्ति चापरे ॥

“Hãy rong ruổi khắp chiến địa, nuốt chửng những đại A-tu-la phát sinh từ đó. Như vậy, ác quỷ này sẽ đi đến diệt vong, vì máu của hắn bị rút cạn. Và khi những kẻ hung bạo ấy bị ngươi ăn nuốt, sẽ không còn kẻ nào khác sinh ra nữa.”

Verse 55

ऋषिरुवाच इत्युक्त्वा तां ततो देवी शूलेनाभिजघान तम् । मुखेन काली जगृहे रक्तबीजस्य शोणितम् ॥

Đạo sĩ (ṛṣi) nói: Nói với nàng như vậy xong, Nữ Thần liền dùng đinh ba (triśūla) đâm hắn; và Kāli dùng miệng mình bắt lấy (hút uống) máu của Raktabīja.

Verse 56

ततोऽसावाजघानाथ गदया तत्र चण्डिकाम् । न चास्या वेदनां चक्रे गदापातोऽल्पिकामपि ॥

Rồi hắn dùng chùy đánh Caṇḍikā ngay tại đó; nhưng cú đánh của chùy không khiến nàng đau dù chỉ một mảy may.

Verse 57

तस्याहतस्य देहात्तु बहु सुस्राव शोणितम् । यतस्ततः स्ववक्त्रेण वामुण्डा सम्प्रतीच्छति ॥

Từ thân thể bị đánh của hắn, máu tuôn ra rất nhiều; hễ nơi nào máu rơi xuống, Cāmuṇḍā liền dùng chính miệng mình đón lấy.

Verse 58

मुखे समुद्गता येऽस्य रक्तपातान्महासुराः । तांश्चखादाथ चामुण्डा पपौ तस्य च शोणितम् ॥

Những đại A-tu-la sinh ra từ dòng máu rơi xuống của hắn—Cāmuṇḍā đã nuốt chửng họ; và nàng cũng uống máu của chính hắn.

Verse 59

देवी शूलेन चक्रेण बाणैरसिभिरृष्टीभिः । जघान रक्तबीजं तं चामुण्डापीतशोणितम् ॥

Nữ Thần đã đánh hạ Raktabīja bằng giáo và đĩa thần (chakra), bằng tên, gươm và lao—trong khi Cāmuṇḍā uống lấy máu của hắn.

Verse 60

स पपात महीपृष्ठे शस्त्रसंहतितो हतः । नीरक्तश्च महीपाल रक्तबीजो महासुरः ॥

Bị giết bởi đợt công kích dồn dập của vô số vũ khí, hắn ngã xuống mặt đất. Ôi đại vương, đại a-tu-la Raktabīja nằm đó, máu đã bị rút cạn.

Verse 61

ततस्ते हर्षमतुलमवापुस्त्रिदशा नृप । तेषां मातृगणो जातो ननर्तासृङ्मदोद्धतः ॥

Bấy giờ chư thiên đạt được niềm hỷ lạc vô song, ôi đại vương; và đoàn các Mẫu Thần (Mātṛgaṇa), say cuồng vì men máu, bắt đầu múa.