Adhyaya 19: Kartavirya Arjuna at Dattatreya’s Ashram: Boons, Sovereignty, and Vaishnava Praise

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे (… ) नामाष्टादशोऽध्यायः । एकोनविंशोऽध्यायः । पुत्र उवाच — इत्यृषेर्वचनं श्रुत्वा कार्तवीर्यो नरेश्वरः । दत्तात्रेयाश्रमं गत्वा तं भक्त्या समपूजयत् ॥

“Như vậy kết thúc chương mười tám trong Śrī Mārkaṇḍeya Purāṇa …” (lời kết). Rồi bắt đầu chương mười chín. Người con nói: Nghe lời vị hiền triết, Kārtavīrya, chúa tể loài người, đến đạo tràng của Dattātreya và chí thành phụng thờ ngài.

Verse 2

पादसंवाहनाद्येन मध्वाद्याहरणेन च । स्रक्चन्दनादिगन्धाम्बुफलाद्यनयनेन च ॥

Bằng các việc hầu hạ như xoa bóp bàn chân, dâng mật ong và các vật dụng khác, mang vòng hoa, đàn hương và hương liệu, nước, trái cây, v.v.—(ngài đã phụng sự như thế).

Verse 3

तथान्नसाधनैस्तस्य उच्छिष्टापोहनेन च । परितुष्टो मुनिर्भूतं तमुवाच तथैव सः ॥

Cũng vậy, bằng việc chuẩn bị thức ăn cho ngài và dọn bỏ phần còn thừa—vị hiền triết hài lòng, rồi nói với người đang đứng trước mặt mình.

Verse 4

यथैवोक्ताः पुरा देवाः मद्यभोगादिकुत्सनम् । स्त्री चेयं मम पार्श्वस्थेत्येतद्भोगाच्च कुत्सितम् ॥

Như chư thiên xưa kia đã lên tiếng quở trách việc uống rượu và sự buông thả hưởng lạc cùng những điều tương tự—cũng vậy, nói rằng “người nữ này ở bên ta” rồi đắm chìm trong khoái lạc như thế cũng đáng bị khiển trách.

Verse 5

सदैवाहं न मामेवमुपरोद्धुं त्वमर्हसि । अशक्तमुपकाराय शक्तमाराधयस्व भोः ॥

Ta vốn luôn như vậy; chớ ngăn trở ta theo cách này. Kẻ bất lực không thể cứu giúp—vì thế hãy thờ phụng bậc có năng lực, thưa ngài.

Verse 6

जड उवाच तेनैवमुक्तो मुनिना स्मृत्वा गर्गवचश्च तत् । प्रत्युवाच प्रणम्यैनं स कार्तवीर्यार्जुनस्तदा ॥

Jaḍa nói: Được bậc hiền triết nói như thế, và nhớ lại những lời của Garga, Kārtavīrya Arjuna bèn cúi mình đảnh lễ rồi đáp lại ngài.

Verse 7

अर्जुन उवाच किं मां मोहयसि देव ! स्वां मायां समुपाश्रितः । अनघस्त्वं तथैवेयं देवी सर्वभवारणिः ॥

Arjuna nói: Vì sao Ngài, bậc thần linh, lại dùng chính māyā của mình mà mê hoặc ta? Ngài vô cấu—và người nữ này cũng chính là Nữ Thần (Devī), đấng diệt trừ mọi sự trở thành (hữu sinh).

Verse 8

इत्युक्तः प्रीतिमान् देवस्ततस्तं प्रत्युवाच ह । कार्तवीर्यं महाभागं वशीकृतमहीतलम् ॥

Được nói như vậy, bậc thần linh ấy, tràn đầy ân tình, liền đáp lời chàng—Kārtavīrya, người đại phúc, kẻ đã khiến cõi đất quy phục dưới quyền mình.

Verse 9

वरं वृणीष्व गुह्यं मे यत् त्वया समुदीरितम् । तेन तुष्टिः परा जाता त्वय्यद्य मम पार्थिव ॥

Hãy chọn một ân huệ. Điều ngươi vừa nói chính là bí mật (chân lý kín) của ta; nhờ đó, hôm nay nơi ta khởi lên sự mãn nguyện tối thượng đối với ngươi, hỡi đại vương.

Verse 10

ये च मां पूजयिष्यन्ति गन्धमाल्यादिभिर्नराः । मांसमद्योपहारैश्च मिष्टान्नैश्चाज्यसंयुतैः ॥

Và những người nam nào sẽ thờ phụng Ta bằng hương thơm, vòng hoa và các lễ vật tương tự—lại dâng cúng cả thịt và rượu, cùng các món ngọt hòa với bơ tinh khiết (ghee)—

Verse 11

लक्ष्मीसामेतं गीतैश्च ब्राह्मणानां तथार्चनैः । वाद्यैर्मनोहरैर्वीणा-वेणु-शङ्खादिभिस्तथा ॥

—(sự thờ phụng) có Lakṣmī cùng hiện diện, có ca khúc tán tụng, cũng như sự kính trọng đối với các Bà-la-môn; và với những nhạc khí êm dịu như đàn vīṇā, sáo, tù và (ốc) và các loại tương tự—

Verse 12

तेषामहं परां तुष्टिं पुत्रदारधनादिकम् । प्रदास्याम्यवघातञ्च हनिष्याम्यवमन्यताम् ॥

Đối với họ, Ta sẽ ban sự thỏa mãn tối thượng—con trai, vợ, tài sản và các điều khác; và Ta cũng sẽ tiêu trừ mọi tổn hại (đã gây cho họ) và chấm dứt sự khinh mạn (đối với họ).

Verse 13

स त्वं वरय भद्रं ते वरं यन्मसेप्सितम् । प्रसादसुमुखस्तेऽहं गुह्यानामप्रकीर्तनात् ॥

Vì vậy, hãy chọn một ân huệ—nguyện điều ấy cát tường cho ngươi—bất cứ ân huệ nào ngươi mong muốn. Ta đoái thương ngươi, vì ngươi đã không công bố những danh xưng bí mật (của Ta).

Verse 14

कार्तवीर्य उवाच यदि देव प्रसन्नस्त्वं तत् प्रयच्छ ऋद्धिमुत्तमाम् । यया प्रजाः पालयेऽहं न चाधर्ममवाप्नुयाम् ॥

Kārtavīrya thưa rằng: Nếu Ngài hài lòng, ô Đấng Tối Thượng, xin ban cho tôi sự thịnh vượng/quyền lực tối cao, nhờ đó tôi có thể bảo hộ thần dân và không sa vào phi pháp.

Verse 15

परानुसरणे ज्ञानमप्रतिद्वन्द्वतां रणे । सहस्रमाप्तुमिच्छामि बाहूनां लघुतागुणम् ॥

Xin ban cho con trí tuệ để truy kích và chế ngự kẻ thù, sự vô song nơi chiến địa; và con nguyện được một nghìn cánh tay, đầy đủ phẩm tính của sự chuyển động mau lẹ, nhẹ nhàng.

Verse 16

असङ्गा गतयः सन्तु शैलाकाशाम्बु-भूमिषु । पातालेषु च सर्वेषु वधश्चाप्यधिकान्नरात् ॥

Nguyện cho mọi bước đi của con không bị ngăn ngại trên núi, giữa hư không, trong nước và trên mặt đất; lại cũng vậy trong mọi cõi hạ giới. Và xin ban năng lực để sát phục cả những người vượt trội (về sức mạnh).

Verse 17

तथोन्मार्गप्रवृत्तस्य चास्तु सन्मार्गदेशकः । सन्तु मेऽतिथयः श्लाघ्या वित्तदाने तथाक्षये ॥

Và nếu con lỡ bước theo đường tà, xin có người chỉ cho con con đường chánh. Nguyện cho khách đến nhà con đáng được tán dương; và của cải để bố thí của con cũng được vô tận.

Verse 18

अनष्टद्रव्यता राष्ट्रे ममानुस्मरणेन च । त्वयि भक्तिर्ममैवास्तु नित्यमव्यभिचारिणी ॥

Nguyện trong vương quốc của con không có sự tổn thất tài sản nhờ con luôn tưởng niệm Ngài. Và nguyện lòng sùng kính đối với Ngài của con được thường hằng, mãi mãi không lay chuyển.

Verse 19

दत्तात्रेय उवाच यत्र ते कीर्तिताः सर्वे तान् वरान् समवाप्स्यसि । मत्प्रसादाच्च भविता चक्रवर्तो त्वमीश्वरः ॥

Dattātreya nói: Tất cả những ân huệ mà ngươi đã thưa—ngươi sẽ được trọn vẹn. Và nhờ ân phúc của ta, ngươi sẽ trở thành bậc Chuyển luân vương (cakravartin), một vị chúa tể.

Verse 20

जड उवाच प्रणिपत्य ततस्तस्मै दत्तात्रेयाय सोऽर्जुनः । आनाय्य प्रकृतीः सम्यगभिषेकमगृह्णत ॥

Jaḍa nói: Bấy giờ Arjuna cúi đầu đảnh lễ Dattātreya, triệu tập các đại thần cùng những yếu tố cấu thành vương quốc (prakṛti), rồi đúng nghi thức tiếp nhận lễ quán đảnh (abhiṣeka) tấn phong.

Verse 21

आघोषयामास तदा स्थितो राज्ये स हैहयः । दत्तात्रेयात् परामृद्धिमवाप्यातिबलान्वितः ॥

Rồi khi đã an vị trong vương quốc, vị vua Haihaya ấy ban bố chiếu chỉ; nhờ đạt được phú quý tối thượng từ Dattātreya, ông được ban cho sức mạnh phi thường.

Verse 22

अद्यप्रभृति यः शस्त्रं मामृतेऽन्यो ग्रहीष्यति । हन्तव्यः स मया दस्युः परिहंसारतोऽपि वा ॥

“Từ hôm nay trở đi, bất cứ ai ngoài ta mà cầm vũ khí—người ấy phải bị ta giết, dù là kẻ cướp hay thậm chí là kẻ du hành tu khổ hạnh, chuyên giữ hạnh không hại (ahiṃsā).”

Verse 23

इत्याज्ञप्तेन तद्राष्ट्रे कश्चिदायुधधृङ्नरः । तमृते पुरुषव्याघ्रं बभूवोरुपराक्रमः ॥

Được lệnh như vậy, trong vương quốc ấy không người nào mang vũ khí—ngoại trừ “mãnh hổ giữa loài người” ấy; và vì thế, đại dũng lực chỉ khởi lên nơi riêng ông.

Verse 24

स एव ग्रामपालोऽभूत् पशुपालः स एव च । क्षेत्रपालः स एवासीद् द्विजातीनाञ्च रक्षिताः ॥

Chính ông trở thành người bảo hộ các làng mạc; chính ông làm kẻ chăn đàn; chính ông là người canh giữ ruộng đồng; và ông cũng là đấng hộ trì cho hàng “nhị sinh” (dvija).

Verse 25

तपस्विनां पालयिता सार्थपालस्तु सोऽभवत् । दस्यु-व्यालाग्नि-शस्त्रादि-भयेऽब्धौ निमज्जताम् ॥

Ngài trở thành người hộ trì các bậc khổ hạnh và cũng là người canh giữ các đoàn lữ hành; đối với những ai đang chìm trong biển sợ hãi—giặc cướp, thú dữ, lửa, vũ khí và những điều tương tự—Ngài là nơi nương tựa che chở.

Verse 26

अन्यासु चैव मग्नानामापत्सु परवीरहा । स एव संस्मृतः सद्यः समुद्धर्ताभवन्नृणाम् ॥

Và trong những tai ương khác nữa, đối với kẻ sa vào khốn cùng, vị diệt trừ các dũng tướng của địch ấy—khi được tưởng niệm—lập tức trở thành đấng cứu độ loài người.

Verse 27

अनष्टद्रव्यता चासीत्तस्मिन् शासति पार्थिवे । तेनेष्टं बहुभिर्यज्ञैः समाप्तवरदक्षिणैः ॥

Khi vị vua ấy trị vì, không hề có sự mất mát tài sản. Nhiều lễ tế (yajña) được cử hành và hoàn tất với lễ vật thù lao tế tự (dakṣiṇā) thật ưu thắng.

Verse 28

तेनैव च तपस्तप्तं संग्रामेष्वभिचेष्टितम् । तस्यार्धिमतिमानञ्च दृष्ट्वा प्राहाङ्गिरा मुनिः ॥

Ngài thực hành khổ hạnh, và trong chiến trận cũng dốc sức; thấy sự thịnh vượng và khí thái cao ngạo/độ cao cả của tâm trí Ngài, hiền triết Aṅgiras liền cất lời.

Verse 29

न नूनं कार्तवीर्यस्य गतिं यास्यन्ति पार्थिवाः । यज्ञैर्दानैस्तपोभिर्वा संग्रामे चातिचेष्टितैः ॥

Quả thật, các vua khác sẽ không đạt đến con đường/thành tựu của Kārtavīrya—dù bằng tế lễ, bố thí, khổ hạnh, hay thậm chí bằng những nỗ lực phi thường nơi chiến địa.

Verse 30

दत्तात्रेयाद्दिन यस्मिन् स प्रापर्धि नरेश्वरः । तस्मिंस्तस्मिन् दिने यागं दत्तात्रेयस्य सोऽकरोत् ॥

Ngay chính ngày vị vua ấy được thịnh vượng nhờ Đạt-đa-tre-ya (Dattātreya), cũng trong ngày ấy, nhà vua đã cử hành lễ tế tự (yāga) để phụng thờ Đạt-đa-tre-ya.

Verse 31

तत्रैव च प्रजाः सर्वास्तस्मिन्नहनि भूपतेः । तस्यर्धिं परमां दृष्ट्वा यागं चक्रुः समाधिना ॥

Ngay tại đó, toàn thể thần dân cũng trong chính ngày của nhà vua—thấy sự thịnh vượng tối thượng của ngài—đã nhất tâm cử hành lễ tế tự với ý chí chuyên chú.

Verse 32

इत्येतत् तस्य माहात्म्यं दत्तात्रेयस्य धीमतः । विष्णोश्चराचरगुरोरनन्तस्य महात्मनः ॥

Như vậy, sự vĩ đại của bậc trí Dattātreya được tuyên thuyết—chính là Viṣṇu, bậc Đạo sư của mọi loài hữu động và vô động, đấng đại tâm Ananta.

Verse 33

प्रादुर्भावाः पुराणेषु कथ्यन्ते शार्ङ्गधन्विनः । अनन्तस्याप्रमेयस्य शङ्खचक्रगदाभृतः ॥

Trong các Purāṇa, người ta thuật lại những sự hiển lộ của đấng cầm cung Śārṅga—đấng vô lượng, vô tận, mang ốc tù và, đĩa luân (cakra) và chùy (gadā).

Verse 34

एतस्य परमं रूपं यश्चिन्तयति मानवः । स सुखी स च संसारात् समुत्तीर्णोऽचिराद्भवेत् ॥

Phàm ai trong loài người quán niệm hình tướng tối thượng này—người ấy được an lạc, và chẳng bao lâu sẽ vượt qua luân hồi (saṃsāra).

Verse 35

सदैव वैष्णवानाञ्च भक्त्याहं सुलभोऽस्मि भोः । इत्येवं यस्य वै वाचस्तं कथं नाश्रयेज्जनः ॥

“Đối với những người Vaiṣṇava, nhờ lòng sùng kính, Ta luôn dễ được chứng đạt, hỡi người thân yêu.” Đấng có lời như vậy, sao người đời lại không nương tựa nơi Ngài?

Verse 36

अधर्मस्य विनाशाय धर्माचारार्थमेव च । अनादिनिधनो देवः करोति स्थितिपालनम् ॥

Để diệt trừ adharma và quả thật để thúc đẩy việc hành trì dharma, Thượng Đế vô thủy vô chung thực hiện sự hộ trì cho sự ổn định của thế gian.

Verse 37

तथैव जन्म चाख्यातमलर्कं कथयामि ते । तथा च योगः कथितो दत्तात्रेयेण तस्य वै । पितृभक्तस्य राजर्षेरलर्कस्य महात्मनः ॥

Cũng vậy, ta sẽ kể cho ngươi về sự ra đời của Alarka như đã được thuật lại; và cũng vậy, yoga đã được Dattātreya truyền dạy cho ông—cho vị vương tiên Alarka đại tâm ấy, người hết lòng hiếu kính phụ vương.