Shloka 32

Adhyaya 19 — Kartavirya Arjuna at Dattatreya’s Ashram: Boons, Sovereignty, and Vaishnava Praise

Sanskrit

इत्येतत् तस्य माहात्म्यं दत्तात्रेयस्य धीमतः ।

विष्णोश्चराचरगुरोरनन्तस्य महात्मनः ॥

Transliteration

ity etat tasya māhātmyaṃ dattātreyasya dhīmataḥ | viṣṇoś carācaraguror anantasya mahātmanaḥ ||

Translation

Như vậy, sự vĩ đại của bậc trí Dattātreya được tuyên thuyết—chính là Viṣṇu, bậc Đạo sư của mọi loài hữu động và vô động, đấng đại tâm Ananta.

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; वाक्य-समाप्ति/उद्धरणार्थक (quotative particle)

• एतत्: this
• एतत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन; ‘this’

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन

• माहात्म्यम्: greatness/glory
• माहात्म्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन

• दत्तात्रेयस्य: of Dattātreya
• दत्तात्रेयस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: दत्तात्रेय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन

• धीमतः: of the wise
• धीमतः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: धीमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; विशेषणम् (qualifying दत्तात्रेयस्य)

• विष्णोः: of Viṣṇu
• विष्णोः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन

• चराचरगुरोः: of the teacher of the moving and unmoving (beings)
• चराचरगुरोः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: चर + अचर + गुरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: चराचरयोः गुरुḥ

• अनन्तस्य: of the Infinite (Ananta)
• अनन्तस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अनन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन

• महात्मनः: of the great-souled
• महात्मनः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; विशेषणम् (qualifying अनन्तस्य/विष्णोः)

Speakers

• Frame-dialogue context (Dharmapakṣī birds narrating; exact speaker not explicit in the provided excerpt)

Verse Rasa

{ "primaryRasa": "bhakti", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Primary Deities

• Dattātreya
• Viṣṇu
• Ananta

Key Themes

• Vaiṣṇava theology
• Guru principle
• Māhātmya (eulogistic conclusion)

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

The verse identifies Dattātreya with the cosmic teacher-principle (Viṣṇu/Ananta), suggesting that guidance is not merely human instruction but a manifestation of the sustaining divine intelligence pervading all life.

How does this fit the Pancalakṣaṇa (5 characteristics)?

Falls under vaṃśānucarita/ākhyāna-style praise concluding a narrative segment; it is theological framing rather than chronological manvantara data.

What is the esoteric significance?

‘Carācara-guru’ points to the universe itself as pedagogy: the seeker learns from all phenomena when the Infinite (Ananta) is recognized as the inner instructor.