Shloka 33

Adhyaya 19 — Kartavirya Arjuna at Dattatreya’s Ashram: Boons, Sovereignty, and Vaishnava Praise

Sanskrit

प्रादुर्भावाः पुराणेषु कथ्यन्ते शार्ङ्गधन्विनः ।

अनन्तस्याप्रमेयस्य शङ्खचक्रगदाभृतः ॥

Transliteration

prādurbhāvāḥ purāṇeṣu kathyante śārṅgadhanvinaḥ | anantasyāprameyasya śaṅkha-cakra-gadābhṛtaḥ ||

Translation

Trong các Purāṇa, người ta thuật lại những sự hiển lộ của đấng cầm cung Śārṅga—đấng vô lượng, vô tận, mang ốc tù và, đĩa luân (cakra) và chùy (gadā).

Word by Word

• प्रादुर्भावाः: manifestations/appearances
• प्रादुर्भावाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रादुर्भाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/कर्ता), बहुवचन

• पुराणेषु: in the Purāṇas
• पुराणेषु: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पुराण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), बहुवचन

• कथ्यन्ते: are told/are narrated
• कथ्यन्ते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कथ् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), कर्मणि-प्रयोग (Passive/कर्मणि), प्रथमपुरुष, बहुवचन

• शार्ङ्गधन्विनः: of the wielder of Śārṅga bow
• शार्ङ्गधन्विनः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शार्ङ्गधन्विन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन; बहुव्रीहिः: शार्ङ्गं धनुः यस्य सः (Viṣṇu)

• अनन्तस्य: of Ananta
• अनन्तस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अनन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन

• अप्रमेयस्य: of the immeasurable
• अप्रमेयस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: अप्रमेय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; विशेषणम् (qualifying अनन्तस्य)

• शङ्खचक्रगदाभृतः: of him who bears conch, discus, and mace
• शङ्खचक्रगदाभृतः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शङ्ख + चक्र + गदा + भृत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन; बहुव्रीहिः: शङ्खं चक्रं गदां च बिभर्ति यस्य सः

Speakers

• Frame-dialogue context (Dharmapakṣī birds narrating; exact speaker not explicit in the provided excerpt)

Verse Rasa

{ "primaryRasa": "bhakti", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Primary Deities

• Viṣṇu

Key Themes

• Avatāra doctrine
• Purāṇic intertextuality
• Vaiṣṇava iconography

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

Divine intervention is presented as recurring and knowable through scripture; iconographic markers (conch, discus, mace) serve as theological ‘signatures’ anchoring devotion and recognition.

How does this fit the Pancalakṣaṇa (5 characteristics)?

Touches the Purāṇic function of recording divine ‘prādurbhāvas’ within ākhyāna; loosely related to vaṃśānucarita insofar as avatāras intersect with dynastic histories.

What is the esoteric significance?

The weapons symbolize inner powers: cakra as discerning intellect, gadā as steadfast strength, śaṅkha as primal sound/awakening—together indicating a complete spiritual sovereignty.