Adhyaya 161

Verse 1

ऑपनआक्रा बछ। लि, एकोनषष्ट्यधिकशततमो< ध्याय: अभश्रत्थामाका कर्णको मारनेके लिये उद्यत होना, दुर्योधनका उसे मनाना, पाण्डवों और पाज्चालोंका कर्णपर आक्रमण, कर्णका पराक्रम, अर्जुनके द्वारा कर्णकी पराजय तथा दुर्योधनका अश्वत्थामासे पांचालोंके वधके लिये अनुरोध संजय उवाच तथा परुषितं दृष्टवा सूतपुत्रेण मातुलम्‌ | खड्गमुद्यम्य वेगेन द्रौणिरभ्यपतद्‌ द्रुतम्‌,संजय कहते हैं--राजन्‌! इस प्रकार अपने मामाके प्रति सूतपुत्र कर्णको कटु वचन सुनाते देख अश्वत्थामा बड़े वेगसे तलवार उठाकर तुरंत कर्णपर टूट पड़ा

Sañjaya nói: “Tâu Đại vương, thấy Karṇa—con của người đánh xe—nói những lời cay nghiệt với cậu ruột bên ngoại của mình như thế, Aśvatthāmā, con trai của Droṇa, liền chụp lấy thanh kiếm; cơn giận bùng lên, hắn lao vút tới, tức khắc xông vào tấn công Karṇa.”

Verse 2

ततः परमसंक्रुद्धः सिंहो मत्तमिव द्विपम्‌ । प्रेक्षत: कुरुराजस्य द्रौणि: कर्ण समभ्ययात्‌

Sañjaya nói: Rồi sau đó, bừng bừng cơn thịnh nộ tột cùng, con trai của Droṇa (Aśvatthāman) lao thẳng đến Karṇa—như sư tử vồ con voi đang cuồng nộ—trong khi vua Kuru đứng nhìn.

Verse 3

जैसे सिंह मतवाले हाथीपर झपटता है, उसी प्रकार अत्यन्त क्रोधमें भरे हुए द्रोणकुमार अश्व॒ृत्थामाने कुरुराज दुर्योधनके देखते-देखते कर्णपर आक्रमण किया ।।

Sañjaya nói: Như sư tử phóng mình vồ con voi đang cuồng nộ, Aśvatthāmā—con trai của Droṇa, đầy lửa giận—đã lao tới tấn công Karṇa ngay trước mắt vua Kuru Duryodhana. Aśvatthāmā nói: “Hỡi kẻ hèn mạt, hỡi kẻ trí tối tăm! Vì sao ngươi vì lòng thù hận mà mắng nhiếc cậu bên ngoại của ta—một dũng sĩ chân chính, bậc cung thủ bậc nhất—khi người chỉ đang ca ngợi những đức tính chân thực của Arjuna? Điều gì khiến ngươi, trong kiêu mạn, khoe khoang dũng lực của mình và quở trách người như thể trong cuộc chiến này chẳng ai đáng được coi trọng?”

Verse 4

विकत्थमान: शौर्येण सर्वलोकथनुर्थरम्‌ । दर्पोत्सेधगृहीतो5द्य न कज्चिद्‌ गणयन्‌ मृथे

Sañjaya nói: “Hắn khoe khoang dũng lực của mình, và hôm nay bị cơn kiêu mạn phồng lên nắm giữ; giữa chiến địa, hắn quở mắng vị cung thủ bậc nhất ấy—người lừng danh khắp các cõi—coi như chẳng ai đáng để hắn đoái hoài.”

Verse 5

क्व ते वीर्य क्‍्व चास्त्राणि यच्त्वां निर्जित्य संयुगे । गाण्डीवधन्वा हतवान्‌ प्रेक्षतस्ते जयद्रथम्‌

“Dũng lực của ngươi ở đâu? Vũ khí và thần khí của ngươi ở đâu? Khi Arjuna, người cầm cung Gāṇḍīva, đã đánh bại ngươi giữa chiến trận và giết Jayadratha ngay trước mắt ngươi, lúc ấy uy dũng của ngươi ở chốn nào?”

Verse 6

येन साक्षान्महादेवो योधित: समरे पुरा । तमिच्छसि वृथा जेतुं सूताधम मनोरथै:

Sañjaya nói: “Hỡi kẻ hèn mạt trong hàng người đánh xe! Người đã từng giao chiến mặt đối mặt với chính Mahādeva (Śiva) thuở trước—vậy mà ngươi lại muốn thắng người ấy bằng những mộng tưởng và mưu toan rỗng không, thật uổng công!”

Verse 7

यं हि कृष्णेन सहित सर्वशस्त्रभूृतां वरम्‌ । जेतुं न शक्ता: सहिता: सेन्द्रा अपि सुरसुरा:

Sañjaya nói: Hỡi kẻ đánh xe ngu muội! Ngay cả chư thiên và loài a-tu-la, kể cả Indra, cũng không thể khuất phục Arjuna—bậc tối thượng trong hàng người mang vũ khí—khi chàng đứng cùng Kṛṣṇa. Nếu đó là chiến sĩ duy nhất trên đời thật sự bất khả chiến bại, thì ngươi có sức gì, dẫu có các vua này kề bên, mà mong đánh bại chàng?

Verse 8

लोकैकवीरमजितमर्जुनं सूत संयुगे । कि पुनस्त्व॑ सुद्दुर्बुद्धे सहैभिरवसुधाधिपै:

Sañjaya nói: “Hỡi kẻ đánh xe, Arjuna là dũng sĩ độc nhất của thế gian, bất khả chiến bại trong giao tranh. Nếu ngay cả chư thiên với Indra, cùng đoàn a-tu-la, cũng không thể thắng chàng khi chàng đứng bên Śrī Kṛṣṇa, thì ngươi—kẻ phán đoán lầm lạc—lấy sức gì mà mong hạ được bậc tối thượng trong hàng người mang vũ khí ấy, dẫu có các vua này kề bên?”

Verse 9

कर्ण पश्य सुददुर्बुद्धे तिछेदानीं नराधम । एष तेड्द्य शिर: कायादुद्धरामि सुदुर्मते,दुर्बद्धि नराधम! कर्ण! तू देख और खड़ा रह। दुर्मते! मैं अभी तेरा सिर धड़से उतार लेता हूँ

Sañjaya nói: “Karna, hãy nhìn và đứng vững đó—đồ lầm lạc tột cùng, kẻ hèn mạt nhất trong loài người. Ngay hôm nay, hỡi kẻ tâm địa ác độc, ta sẽ giật đầu ngươi khỏi thân xác!”

Verse 10

संजय उवाच तमुद्यतं तु वेगेन राजा दुर्योधन: स्वयम्‌ । न्यवारयन्महातेजा: कृपश्च द्विपदां वर:

Sañjaya nói: Tâu Đại vương, khi Aśvatthāmā bật dậy trong cơn bốc lửa, lao đi như gió, thì chính vua Duryodhana—bậc uy quang rực rỡ—cùng với Kṛpa hùng mạnh, người trác tuyệt trong hàng nhân loại, đã ngăn giữ chàng lại.

Verse 11

कर्ण उवाच शूरो5यं समरश्लाघी दुर्मतिश्न द्विजाधम: । आसादयतु मद्दीर्य मुज्चेमं कुरुसत्तम

Karna nói: “Hỡi bậc ưu tú của dòng Kuru! Tên này chỉ là kẻ khoác lác chuyện chiến trận, một kẻ lầm lạc, kẻ hèn mạt nhất trong hàng Bà-la-môn. Hãy thả hắn ra. Hôm nay, cứ để hắn đến đối mặt với uy lực của ta!”

Verse 12

अश्वत्थामोवाच तवैतत्‌ क्षम्यतेडस्माभि: सूतात्मज सुदुर्मते । दर्पमुत्सिक्तमेतत्‌ ते फाल्गुनो नाशयिष्यति

Aśvatthāmā nói: “Hỡi con của người đánh xe, kẻ trí hiểu lệch lạc—lỗi này của ngươi, chúng ta tha thứ. Nhưng niềm kiêu mạn phồng lên ấy của ngươi sẽ bị Phalguna (Arjuna) nghiền nát.”

Verse 13

दुर्योधन उवाच अश्वत्थामन्‌ प्रसीदस्व क्षन्तुमहसि मानद । कोप: खलु न कर्तव्य: सूतपुत्रं कथंचन

Duryodhana nói: “Aśvatthāmā, hãy nguôi giận; hỡi người biết tôn vinh kẻ khác, ngươi nên tha thứ. Quả thật, ngươi không nên, بأي cách nào, trút cơn phẫn nộ lên Karṇa, con của người đánh xe.”

Verse 14

त्वयि कर्णे कृपे द्रोणे मद्रराजेडथ सौबले । महत्‌ कार्य समासक्तं प्रसीद द्विजसत्तम

Duryodhana nói: “Hỡi bậc tối thượng trong hàng ‘nhị sinh’! Trên ngươi—trên Karṇa, trên Kṛpa, trên Droṇa, trên vua xứ Madra (Śalya), và trên Saubala (Śakuni)—đã đặt một trọng trách lớn lao và cấp bách. Hãy rộng lòng và hành động với quyết tâm trọn vẹn.”

Verse 15

एते हाभिमुखा: सर्वे राधेयेन युयुत्सव: । आयान्ति पाण्डवा ब्रद्वान्नाह्नयन्त: समन्तत:,ब्रह्मन! ये सामने राधापुत्र कर्णके साथ युद्धकी अभिलाषा रखकर समस्त पाण्डव- सैनिक सब ओरसे ललकारते आ रहे हैं

Duryodhana nói: “Hỡi Bà-la-môn! Tất cả những chiến binh ấy, đối diện chúng ta, khát khao giao chiến với Radheya (Karna), đang tiến đến—quân Pāṇḍava từ bốn phía đồng loạt hò thét khiêu chiến.”

Verse 16

संजय उवाच प्रसाद्यमानस्तु ततो राज्ञा द्रौणिमहामना: । प्रससाद महाराज क्रोधवेगसमन्वित:,संजय कहते हैं--महाराज! राजा दुर्योधनके मनानेपर क्रोधके वेगसे युक्त महामना अश्र॒त्थामा शान्त एवं प्रसन्न हो गया

Sañjaya nói: “Bấy giờ, được nhà vua dỗ dành, Aśvatthāmā—bậc cao hồn, tuy vẫn còn cuộn trào sức giận—đã trở nên bình tĩnh và thuận hòa, tâu Đại vương.”

Verse 17

ततः: कृपो<प्युवाचेदमाचार्य: सुमहामना: । सौम्यस्वभावादू राजेन्द्र क्षिप्रमागतमार्दव:

Bấy giờ, ngay cả Kripa—vị đạo sư đại tâm—cũng nhanh chóng dịu lại vì bản tính hiền hòa. Ôi bậc vương giả tối thượng! Khi sự mềm mỏng trở về, ông liền an tĩnh và nói như sau—cho thấy rằng tự chế và sự nhu hòa bẩm sinh có thể kìm hãm cơn giận, dẫu giữa sức ép của chiến trận.

Verse 18

कृप उवाच तवैतत्‌ क्षम्यतेडस्माभि: सूतात्मज सुदुर्मते । दर्पमुत्सिक्तमेतत्‌ ते फाल्गुनो नाशयिष्यति

Kripa nói: “Hỡi con của người đánh xe, kẻ lầm lạc! Lỗi này của ngươi, chúng ta có thể tha thứ. Nhưng Phalguna (Arjuna) nhất định sẽ đập tan cái kiêu mạn phình to của ngươi.”

Verse 19

संजय उवाच ततस्ते पाण्डवा राजन्‌ पज्चालाश्व यशस्विन: । आजम्मु: सहिता: कर्ण तर्जयन्त: समन्ततः

Sañjaya thưa: “Tâu Đại vương! Sau đó, các Pāṇḍava lừng danh cùng người Pāñcāla hợp lực một lòng, gầm vang và thách chiến, từ bốn phía tiến ập đến Karṇa.”

Verse 20

कर्णोडपि रथियनां श्रेष्ठ श्नापमुद्यम्य वीर्यवान्‌ । कौरवाग्रयै: परिवृत: शक्रो देवगणैरिव

Sañjaya thưa: Karṇa cũng vậy—dũng mãnh, bậc nhất trong hàng chiến xa—giương vũ khí lên; quanh ông là những Kaurava tinh nhuệ, như Indra được chư thiên vây quanh.

Verse 21

ततः प्रववृते युद्ध कर्णस्य सह पाण्डवै:

Sañjaya thưa: Bấy giờ trận chiến bùng nổ—Karṇa giao chiến với các Pāṇḍava—báo hiệu một bước ngoặt quyết định, nơi dũng lực cá nhân và những lời thệ nguyện lâu năm va chạm với đòi hỏi lớn lao của bổn phận và định mệnh.

Verse 22

भीषणं सुमहाराज सिंहनादविराजितम्‌ | महाराज! तदनन्तर कर्णका पाण्डवोंके साथ भीषण युद्ध आरम्भ हुआ, जो सिंहनादसे सुशोभित हो रहा था ।। ततस्ते पाण्डवा राजन्‌ पज्चालाश्न यशस्विन:

Sañjaya thưa: “Tâu Đại vương, ngay sau đó một trận chiến khủng khiếp bùng nổ giữa Karṇa và các Pāṇḍava—rực lên bởi những tiếng hô chiến trận vang như tiếng sư tử. Rồi tiếp theo, tâu bệ hạ, các Pāṇḍava cùng những chiến sĩ Pāñcāla lẫy lừng cũng tiến vào giao chiến.”

Verse 23

अयं कर्ण: कुत: कर्णस्तिष्ठ कर्ण महारणे

Sañjaya thưa: “Đây là Karṇa—vậy Karṇa giờ ở đâu? Hãy đứng vững, hỡi Karṇa, trong trận đại chiến này!” Tiếng hô ấy chất chứa sự khẩn cấp và sức ép của đạo nghĩa: giữa cơn nguy biến của chiến tranh, người chiến binh được gọi đến sự vững lòng và trách nhiệm, không phải để lẩn tránh, bởi vận mệnh của bao người đang treo trên quyết tâm của chàng.

Verse 24

अन्‍्ये तु दृष्टवा राधेयं क्रोधरक्तेक्षणाउब्रुवन्‌

Sañjaya thưa: Nhưng những kẻ khác, vừa thấy Rādheya (Karṇa) với đôi mắt đỏ ngầu vì giận dữ, liền thốt ra—những lời sinh từ cơn thịnh nộ trong sức nóng của chiến trường, phơi bày rằng cuồng nộ có thể lấn át phán đoán và xô con người vào lời lẽ cay nghiệt giữa cảnh tàn phá của chiến tranh.

Verse 25

हन्यतामयमुत्सिक्त: सूतपुत्रो5ल्पचेतन: । सर्वे: पार्थिवशार्टूलैननिनार्थो5स्ति जीवता

Sañjaya thưa: “Hãy giết tên con của người đánh xe này—kẻ kiêu ngạo, trí óc đần độn. Với tất cả các bậc quân vương dũng mãnh như hổ, chẳng có ích gì khi để hắn sống.”

Verse 26

अत्यन्तवैरी पार्थानां सततं पापपूरुष: । एष मूलमनर्थानां दुर्योधनमते स्थित:

Sañjaya thưa: “Hắn là kẻ thù không đội trời chung của các Pārtha (Pāṇḍava), một kẻ tội lỗi không ngừng. Hắn chính là gốc rễ của mọi tai ương, bám chặt vào mưu tính và tâm địa của Duryodhana.”

Verse 27

घ्नतैनमिति जल्पन्त: क्षत्रिया: समुपाद्रवन्‌ । महता शरवर्षेण च्छादयन्तो महारथा:

Sañjaya nói: Hô vang “Giết hắn!”, các chiến binh Kṣatriya lao tới. Những dũng tướng xa chiến ấy liền phủ vùi hắn dưới một trận mưa tên khổng lồ.

Verse 28

वधार्थ सूतपुत्रस्य पाण्डवेयेन चोदिता: । दूसरे लोगोंने राधापुत्र कर्णको देखकर क्रोधसे लाल आँखें करके कहा--“समस्त श्रेष्ठ राजा मिलकर इस घमंडी और मूर्ख सूतपुत्रको मार डालें। इसके जीनेसे कोई लाभ नहीं है। यह पापात्मा पुरुष सदा कुन्तीकुमारोंके साथ अत्यन्त वैर रखता आया है। दुर्योधनकी रायमें रहकर यही सारे अनर्थोकी जड़ बना हुआ है। अतः इसे मार डालो।” ऐसा कहते हुए समस्त क्षत्रिय महारथी पाण्डुपुत्र युधिष्ठिरसे सूतपुत्रके वधके लिये प्रेरित हो बाणोंकी बड़ी भारी वर्षद्वारा उसे आच्छादित करते हुए उसपर टूट पड़े || २४--२७ ह || तांस्तु सर्वास्तथा दृष्टवा धावमानान्‌ महारथान्‌

Sañjaya nói: Được con trai Pāṇḍu thúc giục, các chiến binh tiến lên với ý định giết “con của người đánh xe” (Karna). Trong cơn nóng của chiến trận, họ xem Karna—con của Rādhā—là kẻ nuôi mối thù dai dẳng với các con của Kuntī và là gốc rễ tai ương vì đứng theo mưu Duryodhana; bởi thế họ thúc ép Yudhiṣṭhira đi đến quyết định dứt khoát. Rồi các kṣatriya maharatha ập tới, phủ kín Karna bằng một trận mưa tên dày đặc.

Verse 29

दृष्टवा संहारकल्पं तमुद्धूतं सैन्यसागरम्‌

Sañjaya nói: Thấy đạo quân ấy như biển người cuộn dâng, tựa cơn hủy diệt của thời mạt kiếp, Karṇa đã chặn đứng quân ấy từ mọi phía, hỡi bậc tráng sĩ của dòng Bharata. Với sức mạnh mau lẹ, không sai chạy, và quyết tâm làm vui lòng các con của ngài, chàng trút xuống những loạt tên dồn dập, kìm hãm bước tiến của quân thù.

Verse 30

पिप्रीषुस्तव पुत्राणां संग्रामेष्वपराजित: । सायकौघेन बलवान क्षिप्रकारी महाबल:

Sañjaya nói: “Chàng khát khao làm vui lòng các con của ngài, bất bại trong chiến trận, hùng mạnh với dòng tên như thác, hành động mau lẹ, và có đại lực.”

Verse 31

ततस्तु शरवर्षेण पार्थिवास्तमवारयन्‌

Sañjaya nói: Rồi các vua chúa chặn chàng bằng một trận mưa tên. Sau đó, hàng trăm hàng nghìn quân vương, rung chuyển cánh cung, đã dùng bão tên mà ngăn cả bước tiến của Karna. Như các Daitya từng giao chiến với Indra, các vua ấy cũng lao vào cuộc chiến với Karna, con của Rādhā.

Verse 32

धनूंषि ते विधुन्चाना: शतशो5थ सहस्रश: । अयोधयन्त राधेयं शक्रं दैत्यगणा इव

Sanjaya nói: Rồi thì, hàng trăm hàng nghìn vị vua ấy rung chuyển cung tên, trút xuống một trận mưa tên để chặn bước tiến của Radheya Karna. Như bầy Daitya giao chiến với Indra, họ dồn ép Karna vào cuộc chiến dữ dội.

Verse 33

शरवर्ष तु तत्‌ कर्ण: पार्थिव: समुदीरितम्‌ । शरवर्षेण महता समन्ताद्‌ व्यकिरत्‌ प्रभो,प्रभो! राजाओंद्वारा की हुई उस बाण-वर्षाको कर्णने बाणोंकी बड़ी भारी वृष्टि करके सब ओर बिखेर दिया

Sanjaya nói: Karna, vị vương giả, đón nhận trận mưa tên do các chúa công phóng ra; rồi bằng một cơn mưa tên còn lớn hơn, trùm khắp bốn phía, chàng đã đánh tạt nó đi mọi hướng.

Verse 34

तद्‌ युद्धमभवत्‌ तेषां कृतप्रतिकृतैषिणाम्‌ । यथा देवासुरे युद्धे शक्रस्य सह दानवै:

Sanjaya nói: Rồi giữa họ bùng lên một trận chiến—những kẻ khát khao lấy đòn đáp đòn—tựa như cuộc chiến giữa chư thiên và asura, khi Shakra giao tranh với các Dānava.

Verse 35

जैसे देवासुर-संग्राममें दानवोंके साथ इन्द्रका युद्ध हुआ था, उसी प्रकार घात- प्रतिघातकी इच्छावाले राजाओं तथा कर्णका वह युद्ध बड़ा भयंकर हो रहा था ।।

Sanjaya nói: Như trong cuộc chiến xưa giữa chư thiên và asura, khi Indra giao chiến với các Dānava, thì nay trận chiến giữa Karna và các vua khát khao đánh và đánh trả cũng trở nên vô cùng kinh khiếp. Tại đó chúng ta chứng kiến điều kỳ diệu: sự mau lẹ của người con nhà sūta. Dẫu quân địch dồn ép chàng từ mọi phía, họ vẫn không thể áp đảo chàng trong cuộc chiến.

Verse 36

वहाँ हमने सूतपुत्र कर्णकी अद्भुत फुर्ती देखी, जिससे सब ओरसे प्रयत्न करनेपर भी शत्रुपक्षीय योद्धा उस युद्धस्थलमें कर्णको काबूमें नहीं कर पा रहे थे ।।

Sanjaya nói: Tại đó chúng ta thấy sự mau lẹ kỳ diệu của Karna, người con nhà sūta; dẫu phe địch cố sức từ mọi phía, họ vẫn không thể khống chế chàng trên chiến địa. Đại xa chiến binh Karna đã chặn những loạt tên dày đặc của các vua, rồi đánh vào ách xe và càng xe, vào lọng, cờ hiệu và cả ngựa của họ.

Verse 37

ततस्ते व्याकुली भूता राजान: कर्णपीडिता:

Bấy giờ các vua ấy, bị Karṇa hành hạ, liền rơi vào rối loạn và khổ não; sự điềm tĩnh của họ tan vỡ giữa dòng chiến trận dồn dập—cho thấy võ lực không được kiềm chế có thể làm rung chuyển cả bậc quân vương, khi lòng dũng cảm không được nâng đỡ bởi kỷ luật và lời khuyên chính đáng.

Verse 38

हयानां वध्यमानानां गजानां रथिनां तथा

Sañjaya nói: “Khi những con ngựa bị chém ngã, và cũng vậy những con voi cùng các chiến binh trên xe…”—ông bắt đầu khắc họa sự tàn phá ngày một chồng chất nơi chiến địa, nơi khí cụ chiến tranh và chính các chiến sĩ cùng ngã xuống, nhấn mạnh gánh nặng đạo lý và cái giá bi thảm của cuộc tàn sát không kiềm chế.

Verse 39

तत्र तत्राभ्यवेक्षाम संघान्‌ कर्णेन ताडितान्‌ । कर्णके बाणोंकी चोट खाकर मरनेवाले घोड़ों, हाथियों और रथियोंके झुंड-के-झुंड हमने वहाँ देखे थे ।। शिरोभि: पतितै राजन्‌ बाहुभिश्न समन्ततः

Sañjaya nói: “Chỗ này chỗ kia, chúng tôi đã thấy từng khối quân bị Karṇa đánh gục. Tại đó, chúng tôi thấy thành từng cụm lớn, ngựa, voi và các chiến binh trên xe lần lượt chết dưới vết thương do mũi tên của Karṇa—còn khắp chung quanh, tâu Đại vương, mặt đất rải đầy những chiếc đầu rơi và những cánh tay bị chặt đứt.”

Verse 40

हतैश्न हन्यमानैश्व निष्टनद्धिश्ष सर्वश:

Sañjaya nói: Bốn phía vang lên tiếng kêu gào và rên xiết—từ những kẻ đã ngã xuống lẫn những người đang bị chém giết—khiến chiến địa dội lên nỗi đau khắp mọi hướng. Câu này nhấn mạnh gánh nặng đạo lý của chiến tranh: chiến thắng không thể tách rời khỏi nỗi thống khổ lan tràn của kẻ chết và người hấp hối.

Verse 41

बभूवायोधन रौद्रं वैवस्वतपुरोपमम्‌ । कुछ लोग मारे गये थे, कुछ मारे जा रहे थे और कुछ लोग सब ओर पीड़ासे कराह रहे थे। इससे वह युद्धस्थल यमपुरीके समान भयंकर प्रतीत होता था ।।

Sañjaya nói: Chiến địa trở thành cảnh giao tranh ghê rợn, tựa như thành của Vaivasvata (Yama). Kẻ đã bị giết, người đang bị giết, và những kẻ khác quằn quại trong đau đớn, kêu gào khắp phía—khiến cánh đồng chiến trận hiện ra kinh hoàng như chính cõi của Yama. Rồi vua Duryodhana, thấy uy lực của Karṇa…

Verse 42

युध्यतेड्सौ रणे कर्णो दंशित: सर्वपार्थिवै:

Sañjaya nói: Giữa chiến địa rực lửa, Karṇa—kẻ mặc giáp—vẫn một mình giao chiến, dẫu bị các vua chúa đồng loạt vây đánh. Đạo quân Pāṇḍava, bị mũi tên của Karṇa hành hạ, đang tan vỡ và tháo chạy, như đoàn quân Asura bị Kārttikeya (Skanda) đánh tan tành.

Verse 43

पश्यैतां द्रवर्ती सेनां कर्णसायकपीडिताम्‌ । कार्तिकेयेन विध्यस्तामासुरीं पृततामिव

Sañjaya nói: “Hãy nhìn đạo quân này đang tháo chạy, bị mũi tên của Karṇa giày vò. Nó tan tác như đoàn quân Asura bị Kārttikeya (Skanda) đánh gục.”

Verse 44

दृष्टवैतां निर्जितां सेनां रणे कर्णेन धीमता । अभियात्येष बीभत्सु: सूतपुत्रजिधघांसया

Sañjaya nói: Thấy đạo quân này bị Karṇa, bậc trí, đánh bại nơi chiến địa, Arjuna (Bībhatsu) liền tiến lên, bị thôi thúc bởi quyết tâm giết “con của Sūta” (kẻ xuất thân người đánh xe).

Verse 45

तद्‌ यथा प्रेक्षमाणानां सूतपुत्रं महारथम्‌ | न हन्यात्‌ पाण्डव: संख्ये तथा नीतिर्विधीयताम्‌

Sañjaya nói: “Vậy hãy bày mưu tính kế sao cho, ngay trước mắt chúng ta, giữa trận tiền, người Pāṇḍava không thể giết được vị đại xa chiến ấy—con của Sūta. Hãy sắp đặt chiến lược cho đúng như thế.”

Verse 46

ततो दौणि: कृप: शल्यो हार्दिक्यश्व महारथ: । प्रत्युद्ययुस्तदा पार्थ सुतपुत्रपरीप्सया

Sañjaya nói: Rồi Aśvatthāman, con của Droṇa, cùng Kṛpa, Śalya và vị đại xa chiến Hārdikya liền xuất quân phản kích, hỡi Pārtha, với ý định che chở cho con của Sūta.

Verse 47

बीभत्सुरपि राजेन्द्र पड्चालैरभिसंवृत:

Sañjaya thưa: Tâu Đại vương, ngay cả Bhībhatsu (Arjuna) — dẫu là chiến sĩ đáng gờm — cũng bị quân Pāñcāla vây bủa bốn phía.

Verse 48

धृतराष्ट्र रवाच संरब्धं फाल्गुनं दृष्टया कालान्तकयमोपमम्‌

Dhṛtarāṣṭra nói: “Thấy Phālguna (Arjuna) bừng bừng phẫn nộ, tựa như Yama—đấng mang tử vong vào buổi tận cùng thời gian—trẫm kinh hãi.”

Verse 49

कर्णो वैकर्तन: सूत प्रत्यपद्यत्‌ किमुत्तरम्‌ । धृतराष्ट्रने पूछा--सूत! काल, अन्तक और यमके समान क्रोधमें भरे हुए अर्जुनको देखकर वैकर्तन कर्णने उन्हें किस प्रकार उत्तर दिया? (कैसे उनका सामना किया) ।।

Sañjaya thưa: “Hỡi Sūta (người đánh xe), Karṇa, con của Vikarṭana, đã đáp lời thế nào? Khi Dhṛtarāṣṭra hỏi: ‘Hỡi Sūta! Thấy Arjuna rực cháy cơn giận, như Thời gian, như Tử thần, như Yama, Karṇa đã trả lời ra sao, đã đối mặt thế nào?’—xin hãy kể cho ta. Bởi Karṇa là đại xa chiến binh, kẻ vẫn luôn thách đấu Pārtha (Arjuna).”

Verse 50

स तु तं सहसा प्राप्तं नित्यमत्यन्तवैरिणम्‌

Sañjaya thưa: Nhưng ông chạm mặt đối thủ ấy bất ngờ—kẻ vốn là mối thù không đội trời chung—và phải đối diện cuộc đụng độ không thể tránh.

Verse 51

कर्णो वैकर्तन: सूत किमुत्तरमपद्यत । संजय! उस समय अपने सदाके अत्यन्त वैरी अर्जुनको सहसा सामने पाकर सूर्यपुत्र कर्णने उन्हें किस प्रकार उत्तर देनेका निश्चय किया? || ५० ई ।।

Sañjaya thưa: Thấy người Pāṇḍava tiến đến, Karṇa liền ra nghênh chiến—như voi đối đầu voi.

Verse 52

तमापततन्तं वेगेन वैकर्तनमजिह्ागै:

Sañjaya nói: Khi Vaikartana (Karna) lao tới với tốc độ dữ dội, chàng đã bị đón đánh và chặn lại bởi những mũi tên như rắn—tựa bầy xà—được phóng ra trong cơn cuồng nộ của chiến trận. Điều ấy cho thấy trong chiến tranh, ngay cả kẻ hùng mạnh nhất cũng phải đối diện với lực đối kháng và mưu lược.

Verse 53

स कर्ण शरजालेन च्छादयामास पाण्डव:

Sañjaya nói: Bấy giờ người Pāṇḍava phủ kín Karṇa bằng một trận mưa tên như tấm lưới, dồn chàng vào thế ngộp thở giữa sức ép chiến trường. Khoảnh khắc ấy khắc họa sự khốc liệt không ngừng của cuộc chiến vì chính nghĩa, nơi ý chí và kỹ nghệ phải đi đôi với tự chế và mục đích, ngay giữa bạo lực.

Verse 54

तस्य तल्लाघवं पार्थो नामृष्पत महाबल:,शत्रुओंको संताप देनेवाले महाबली अर्जुन कर्णकी इस फुर्तीको न सह सके। उन्होंने सूतपुत्र कर्णजो शिलापर तेज किये हुए स्वच्छ अग्रभागवाले तीन सौ बाण मारे

Sañjaya nói: Arjuna hùng lực không thể chịu nổi màn phô diễn tốc độ ấy. Kẻ làm quân thù khiếp đảm, chàng trút xuống Karṇa—con của người đánh xe—ba trăm mũi tên, được mài trên đá, nhọn sắc và đầu tên sáng sạch; lấy kỷ luật của sức mạnh đáp lại sự thần tốc, theo đạo lý nghiêm khắc của chiến địa.

Verse 55

तस्मै बाणान्‌ शिलाधौतान प्रसन्नाग्रानजिद्दागान्‌ । प्राहिणोत्‌ सूतपुत्राय त्रिशतं शत्रुतापन:

Sañjaya nói: Không thể chịu nổi màn phô diễn tốc độ ấy, Arjuna—kẻ thiêu đốt quân thù—đã phóng về phía Karṇa, con của người đánh xe, ba trăm mũi tên: được mài nhẵn trên đá, đầu tên sáng sạch, bay thẳng như ý. Bài kệ nêu bật sự leo thang không dứt của tài nghệ chiến trận, nơi uy lực và ý chí thúc các chiến binh đáp trả sức mạnh bằng sức mạnh lớn hơn.

Verse 56

विव्याध चैनं संरब्धो बाणेनैकेन वीर्यवान्‌ । सव्ये भुजाग्रे बलवान्‌ नाराचेन हसन्निव

Sañjaya nói: Trong cơn giận, dũng sĩ hùng lực đánh trúng chàng bằng một mũi tên; rồi, mạnh mẽ và không nao núng, chàng dùng một mũi nārāca đâm xuyên đầu cánh tay trái của đối thủ, như thể đang mỉm cười. Trong đạo lý khốc liệt của chiến địa, bài kệ nêu bật sức mạnh được chế ngự: biểu lộ thế thượng phong mà không đánh mất sự điềm tĩnh, dù đang gây thương tích trong cuộc chiến chính nghĩa nhưng tàn phá.

Verse 57

तस्य विद्धस्य बाणेन कराच्चापं पपात ह । पुनरादाय तच्चापं निमेषार्धान्महाबल:

Sañjaya nói: Khi bị một mũi tên bắn trúng, cây cung tuột khỏi tay và rơi xuống. Nhưng vị dũng sĩ lực lưỡng ấy, chưa đầy nửa cái chớp mắt, đã chộp lại chính cây cung đó—bộc lộ sự vững vàng dữ dội và ý chí rèn luyện, thứ thôi thúc con người tiến lên trong kỷ luật tàn khốc của chiến tranh.

Verse 58

शरवष्टिं तु तां मुक्तां सूतपुत्रेण भारत

Sañjaya nói: Hỡi Bhārata, cơn mưa tên ấy do con trai người đánh xe phóng ra. Trong bầu không khí đạo lý của chiến tranh, câu này nhấn mạnh rằng những hành vi bạo lực mang tính quyết định đều quy về trách nhiệm cá nhân—mỗi lần buông vũ khí là một lựa chọn có chủ ý, làm nặng thêm gánh trách nhiệm giữa cơn hỗn loạn.

Verse 59

व्यधमच्छरवर्षेण स्मयन्निव धनंजय: । भारत! सूतपुत्रद्वारा की हुई उस बाण-वर्षाको अर्जुनने मुसकराते हुए-से बाणोंकी वृष्टि करके नष्ट कर दिया ।। तौ परस्परमासाद्य शरवर्षेण पार्थिव

Sañjaya nói: Hỡi Bhārata, Dhanañjaya (Arjuna), như thể đang mỉm cười, đã phá tan cơn bão tên do con trai người đánh xe (Karna) phóng ra, bằng cách trút xuống một trận mưa mũi tên của chính mình. Thế rồi, đối mặt nhau, hai dũng sĩ dồn dập công kích bằng những dòng thác tên—một hình ảnh của ý chí chiến trận không ngơi, nơi kỹ nghệ và tự chủ, chứ không chỉ cơn giận, điều khiển bạo lực của chiến tranh.

Verse 60

तदद्भुतं महद्‌ युद्ध कर्णपाण्डवयोर्मुधे

Sañjaya nói: “Trận chiến ấy—kỳ diệu và mênh mông—giữa Karṇa và người Pāṇḍava, ngay giữa cơn giao tranh, (rồi đã diễn ra).”

Verse 61

क्रुद्धयोर्वासिताहेतोर्वन्ययोर्गजयोरिव । जैसे दो जंगली हाथी किसी हथिनीके लिये क्रोधपूर्वक लड़ रहे हों, उसी प्रकार उस युद्धस्थलमें कर्ण और अर्जुनका वह संग्राम महान्‌ एवं अद्भुत था ।।

Sañjaya nói: Như hai con voi rừng, nổi giận và bị thôi thúc giao chiến vì một voi cái, cũng vậy trên chiến địa ấy, cuộc đụng độ giữa Karṇa và Arjuna thật rộng lớn và kỳ lạ. Rồi Pārtha, cung thủ vĩ đại, thấy được uy lực của Karṇa…

Verse 62

अश्वांश्व चतुरो भल्‍लैरनयदू यमसादनम्‌

Sañjaya nói: Với những mũi tên sắc bén (bhalla), chàng đã tiễn cả bốn con ngựa về cõi của Thần Yama—một hình ảnh của sự sát phạt mau lẹ, dứt khoát giữa đạo lý nghiệt ngã của chiến trường.

Verse 63

अथीनं छिन्नधन्वानं हताश्वचं हतसारथिम्‌

Sañjaya nói: Chàng bị bỏ lại trong thế bất lực—cung bị chém đứt, ngựa bị giết, và người đánh xe cũng bị hạ—bị tước sạch những chỗ dựa khiến một chiến binh đứng vững giữa trận tiền.

Verse 64

विव्याध सायकै: पार्थश्चतुर्भि: पाण्डुनन्दन: । धनुष कट जाने और घोड़ों तथा सारथिके मारे जानेपर कर्णको पाण्डुनन्दन अर्जुनने चार बाणोंद्वारा घायल कर दिया ।।

Sañjaya nói: Rồi Arjuna, con của Pāṇḍu, con của Pṛthā, bắn xuyên Karṇa bằng bốn mũi tên. Sau đó, bậc hùng tráng giữa loài người liền nhảy phắt xuống khỏi chiến xa—(còn tiếp).

Verse 65

स नुन्नो$र्जुनबाणौधचैराचित: शल्यको यथा

Sañjaya nói: Bị những trận mưa tên của Arjuna đánh dồn, thân chàng cắm đầy mũi tên—như một con nhím—hình ảnh cho thấy sức chiến đấu không ngơi nghỉ có thể áp đảo cả một dũng tướng lão luyện giữa cơn nóng của cuộc chiến chính nghĩa.

Verse 66

राधेयं निर्जितं दृष्टवा तावका भरतर्षभ

Sañjaya nói: “Hỡi bậc tráng kiện trong dòng Bharata, thấy Rādheya (Karṇa) bị khuất phục, quân của ngài đã chấn động—một bước ngoặt điềm gở trong thế cân bằng đạo lý và mưu lược của trận chiến.”

Verse 67

द्रवतस्तान्‌ समालोक्य राजा दुर्योधनो नूप

Sañjaya nói: Thấy các chiến binh ấy tháo chạy trong hỗn loạn, vua Duryodhana—hỡi bậc quân vương—liền chú mục và phản ứng theo tình thế.

Verse 68

निवर्तयामास तदा वाक्यमेतदुवाच ह । नरेश्वर! उन्हें भागते देख राजा दुर्योधनने लौटाया और उस समय उनसे यह बात कही -- ६७३ || अलं द्रुतेन व: शूरास्तिष्ठ ध्वं क्षत्रियर्षभा:

Sañjaya nói: Khi ấy vua Duryodhana chặn họ lại lúc đang tháo chạy và nói: “Đủ rồi việc chạy trốn này, hỡi các dũng sĩ, những tráng sĩ bậc nhất trong hàng kṣatriya—hãy đứng vững! Hỡi viên ngọc trên đỉnh mũ của chiến binh, các ngươi không cần phải rút lui trong sợ hãi. Chính ta sẽ lập tức ra chiến địa để giết Arjuna. Ta sẽ giết các con của Kuntī, cùng với người Pañcāla và Somaka.”

Verse 69

एष पार्थवधायाहं स्वयं गच्छामि संयुगे | अहं पार्थान हनिष्यामि सपञठ्चालान ससोमकान

Sañjaya nói: “Vì việc giết Arjuna, chính ta sẽ ra chiến trường. Ta sẽ giết các con của Pṛthā, cùng với người Pāñcāla và Somaka.”

Verse 70

अद्य मे युध्यमानस्य सह गाण्डीवधन्चना । द्रक्ष्यन्ति विक्रमं पार्था: कालस्येव युगक्षये,“आज गाण्डीवधारी अर्जुनके साथ युद्ध करते समय कुन्तीके सभी पुत्र प्रलयकालमें कालके समान मेरा पराक्रम देखेंगे

Sañjaya nói: “Hôm nay, khi ta giao chiến trực diện với Arjuna, người cầm cung Gāṇḍīva, các con của Kuntī sẽ thấy uy lực của ta—như Thời Gian ở lúc một kỷ nguyên tan rã.”

Verse 71

अद्य मद्घाणजालानि विमुक्तानि सहस्रश: । द्रक्ष्यन्ति समरे योधा: शलभानामिवायती:

Sañjaya nói: “Hôm nay, giữa trận tiền, các chiến binh sẽ thấy những ‘lưới hủy diệt’ của ta được phóng ra hàng ngàn—lan tràn như bầy châu chấu.”

Verse 72

“आज समरांगणमें सहस्रों योद्धा मेरे छोड़े हुए हजारों बाणसमूहोंको शलभोंकी पंक्तियोंके समान देखेंगे ।।

Sañjaya nói: “Hôm nay, trên chiến địa, hàng nghìn chiến binh sẽ thấy những cụm tên hàng nghìn mũi do ta phóng ra, như những hàng bướm đêm. Hôm nay, quân sĩ giữa trận tiền sẽ chứng kiến cơn mưa thuần bằng tên của ta, như đám mây mưa vào cuối mùa nóng đang trút nước xuống.”

Verse 73

जेष्याम्यद्य रणे पार्थ सायकैर्नतपर्वभि: । तिष्ठ ध्वं समरे शूरा भयं त्यजत फाल्गुनात्‌

Sañjaya nói: “Hôm nay, trên chiến địa, ta sẽ đánh bại Pārtha (Arjuna) bằng những mũi tên có khớp cong. Hỡi các dũng sĩ, hãy đứng vững trong trận chiến; hãy gạt bỏ nỗi sợ Phālguna (Arjuna).”

Verse 74

न हि मद्वीर्यमासाद्य फाल्गुन: प्रसहिष्यति | यथा वेलां समासाद्य सागरो मकरालय:,'जैसे समुद्र तटभूमितक पहुँचकर शान्त हो जाता है, उसी प्रकार अर्जुन मेरे समीप आकर मेरा पराक्रम नहीं सह सकेंगे”

Sañjaya nói: “Bởi khi đối diện uy lực của ta, Phālguna (Arjuna) sẽ không thể chịu nổi. Như đại dương—nơi cư ngụ của loài makara—lặng đi khi chạm bờ, cũng vậy Arjuna, khi tiến đến gần ta, sẽ không thể kham nổi sức mạnh của ta.”

Verse 75

इत्युक्त्वा प्रययौ राजा सैन्येन महता वृत: । फाल्गुनं प्रति दुर्धर्ष: क्रोधात्‌ संरक्तलोचन:

Nói xong, nhà vua lên đường, được một đạo quân lớn vây quanh. Không ai cản nổi, ông tiến về phía Phālguna (Arjuna), đôi mắt đỏ ngầu vì cơn giận.

Verse 76

ऐसा कहकर दुर्धर्ष राजा दुर्योधनने क्रोधसे लाल आँखें करके विशाल सेनाके साथ अर्जुनपर आक्रमण किया ।।

Thấy Duryodhana, bậc đại lực, đang tiến lên lúc ấy, Śāradvata (Kṛpa) liền đến gần Aśvatthāmā và nói những lời này.

Verse 77

एष राजा महाबाहुरमर्षी क्रोधमूर्च्छित: । पतज्जवृत्तिमास्थाय फाल्गुनं योद्धुमिच्छति

Sañjaya nói: “Vị vua này, cánh tay hùng mạnh và không chịu nổi sự xúc phạm, đã bị cơn giận lấn át đến mức mất hẳn sự sáng suốt. Như con thiêu thân lao vào lửa, nay ông ta chọn con đường liều lĩnh và muốn giao chiến với Phālguna (Arjuna).”

Verse 78

यावन्न: पश्यमानानां प्राणान्‌ पार्थेन संगतः । न जह्दात्‌ पुरुषव्याप्रस्तावदू वारय कौरवम्‌

Sañjaya nói: “Trước khi con hổ giữa loài người ấy—sau khi đã giáp chiến với Pārtha—phải bỏ mạng ngay trước mắt chúng ta, hãy lập tức đến mà ngăn vị vua Kaurava kia. Đừng để ông ta lao vào cuộc chạm trán dẫn đến tử vong.”

Verse 79

यावत्‌ फाल्गुनबाणानां गोचरं नाद्य गच्छति । कौरव: पार्थिवो वीरस्तावद्‌ वारय संयुगे,“यह कौरववंशका वीर भूपाल आज जबतक अर्जुनके बाणोंकी पहुँचके भीतर नहीं जाता है, तभीतक इसे रोक दो

Sañjaya nói: “Chừng nào vị vua Kaurava anh dũng này hôm nay còn chưa bước vào tầm với của những mũi tên Arjuna, hãy giữ ông ta lại trên chiến địa.”

Verse 80

यावत्‌ पार्थशरैघेरिरनिर्मुक्तोरगसंनिभै: । न भस्मीक्रियते राजा तावद्‌ युद्धान्निवार्यताम्‌

Sañjaya nói: “Chừng nào nhà vua còn chưa bị những mũi tên ghê rợn của Arjuna—như bầy rắn vừa thoát khỏi lớp da cũ—thiêu thành tro bụi, hãy ngăn ông ta khỏi bước vào cuộc chiến.”

Verse 81

अयुक्तमिव पश्यामि तिष्ठस्त्वस्मासु मानद | स्वयं युद्धाय यद्‌ राजा पार्थ यात्यसहायवान्‌

Sañjaya nói: “Hỡi bậc ban danh dự, ta thấy điều ấy thật không phải lẽ: rằng khi chúng ta vẫn còn ở đây, nhà vua lại tự mình—không có ai trợ chiến—đi giao đấu với Arjuna.”

Verse 82

दुर्लभ जीवितं मन्ये कौरव्यस्य किरीटिना । युध्यमानस्य पार्थेन शार्दूलेनेव हस्तिन:

Sañjaya nói: “Ta cho rằng sinh mạng của vương tử Kuru (Duryodhana) khó mà giữ được. Bởi khi hắn giao chiến với Pārtha Arjuna đội mũ miện, cơ may sống sót của hắn cũng hiếm như con voi dám đấu với hổ.”

Verse 83

मातुलेनैवमुक्तस्तु द्रौणि: शस्त्रभूतां वर: । दुर्योधनमिदं वाक्‍्यं त्वरित: समभाषत,मामाके ऐसा कहनेपर शस्त्रधारियोंमें श्रेष्ठ द्रोणकुमार अश्वत्थामाने तुरतं ही दुर्योधनके पास जाकर इस प्रकार कहा--

Sañjaya nói: Được cậu bên ngoại nói như vậy, Aśvatthāmā—con của Droṇa, bậc nhất trong hàng người mang binh khí—liền vội vã đến chỗ Duryodhana và cất lời như sau.

Verse 84

मयि जीवति गान्धारे न युद्ध गन्तुमरहसि । मामनादृत्य कौरव्य तव नित्यं हितैषिणम्‌,“गान्धारीनन्दन! कुरुकुलरत्न! मैं सदा तुम्हारा हित चाहनेवाला हूँ। तुम मेरे जीते-जी मेरा अनादर करके स्वयं युद्धमें न जाओ

Sañjaya nói: “Chừng nào ta còn sống, hỡi con của Gāndhārī, ngươi không nên ra trận. Hỡi Kaurava, đừng khinh suất bỏ ngoài tai ta—kẻ luôn mưu cầu điều lợi cho ngươi.”

Verse 85

नहि ते सम्भ्रम: कार्य: पार्थस्य विजयं प्रति । अहमावारयिष्यामि पार्थ तिष्ठ सुयोधन

Sañjaya nói: “Hỡi Suyodhana, đừng để nghi hoặc hay xao động nảy sinh trong lòng về chiến thắng trước Pārtha (Arjuna). Hãy đứng vững; ta sẽ ngăn Pārtha.”

Verse 86

दुर्योधन उवाच आचार्य: पाण्डुपुत्रान्‌ वै पुत्रवत्‌ परिरक्षति । त्वमप्युपेक्षां कुरुषे तेषु नित्यं द्विजोत्तम

Duryodhana nói: “Hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, vị đạo sư của chúng ta quả thật che chở các con của Pāṇḍu như con ruột. Còn ngài cũng luôn tỏ ra thờ ơ đối với họ.”

Verse 87

मम वा मन्दभाग्यत्वान्मन्दस्ते विक्रमो युधि । धर्मराजप्रियार्थ वा द्रौपद्या वा न विद्य तत्‌

Duryodhana nói: “Hoặc vì vận rủi của ta mà dũng lực của ngươi nơi chiến địa đã nhạt phai; hoặc ngươi đang cố ý kìm tay để làm vừa lòng Dharmarāja Yudhiṣṭhira—hay Draupadī. Ta không sao phân biệt được điều nào là thật.”

Verse 88

धिगस्तु मम लुब्धस्य यत्कृते सर्वबान्धवा: । सुखार्हा: परम॑ दु:खं प्राप्रुवन्त्यपराजिता:

Duryodhana nói: “Thật hổ thẹn cho ta trong lòng tham của mình—vì ta mà toàn thể thân tộc, những người đáng hưởng an lạc và từng được xem là bất khả chiến bại, nay đang chịu nỗi khổ sâu thẳm nhất.”

Verse 89

को हि शस्त्रविदां मुख्यो महेश्वरसमो युधि । शत्रुं न क्षपयेच्छक्तो यो न स्थाद्‌ गौतमीसुत:

Duryodhana nói: “Trong hàng bậc thầy binh khí, ai là người đứng đầu, hùng mạnh nơi chiến địa như chính Maheśvara, lại có đủ sức mà vẫn không diệt kẻ thù? Kẻ ấy không ai khác ngoài Aśvatthāmā, con của Kṛpī, sinh từ dòng Gautamī.”

Verse 90

अश्वत्थामन्‌ प्रसीदस्व नाशयैतान्‌ ममाहितान्‌ | तवास्त्रगोचरे शक्ता: स्थातुं देवा न दानवा:

Duryodhana khẩn cầu Aśvatthāmā: “Xin nguôi giận, hỡi Aśvatthāmā—hãy diệt những kẻ thù của ta. Trong tầm vũ khí của ngươi, cả chư thiên lẫn loài asura cũng không thể đứng vững.”

Verse 91

पज्चालान्‌ सोमकांश्चैव जहि द्रौणे सहानुगान्‌ । वयं शेषान्‌ हनिष्यामस्त्वयैव परिरक्षिता:

Duryodhana nói: “Hỡi con của Droṇa, hãy giết bọn Pāñcāla và Somaka cùng toàn bộ kẻ theo chúng. Chỉ cần ngươi che chở cho chúng ta, chúng ta sẽ tiêu diệt những kẻ thù còn lại.”

Verse 92

एते हि सोमका विप्र पञ्चालाश्न यशस्विन: । मम सैन्येषु संक्रुद्धा विचरन्ति दवाग्निवत्‌

Duryodhana nói: “Hỡi Bà-la-môn, những Somaka và Pāñcāla lừng danh ấy, bừng bừng phẫn nộ, đang tung hoành trong quân ta như lửa cháy rừng. Đòn đánh của họ đang thiêu nuốt binh lực ta không chút kiềm chế; vì thế phải lập tức ngăn chặn họ.”

Verse 93

तान्‌ वारय महाबाहो केकयांश्व नरोत्तम । पुरा कुर्वन्ति नि:शेषं रक्ष्यमाणा: किरीटिना

Duryodhana nói: “Hỡi bậc đại lực, hỡi người ưu tú nhất—hãy chặn họ lại, cả bọn Kekaya nữa. Nếu không ngăn ngay, thì được Arjuna đội mũ miện che chở, họ sẽ tiêu diệt sạch quân ta.”

Verse 94

अभश्रृत्थामंस्त्वरायुक्तो याहि शीघ्रमरिंदम । आदी वा यदि वा पश्चात्‌ तवेदं कर्म मारिष,शत्रुओंका दमन करनेवाले माननीय भाई अअश्वत्थामा! तुम शीघ्र ही जाओ। पहले करो या पीछे; यह कार्य तुम्हारे ही वशका है

Duryodhana nói: “Aśvatthāman, kẻ khuất phục quân thù—hãy hành động khẩn cấp và đi ngay. Dù làm trước hay làm sau, việc này nằm trong tay ngươi, hỡi bậc đáng kính.”

Verse 95

त्वमुत्पन्नो महाबाहो पञ्चालानां वध प्रति । करिष्यसि जगत्‌ सर्वमपाज्चालं किलोद्यत:

Duryodhana nói: “Hỡi bậc đại lực, ngươi sinh ra chính để giết người Pāñcāla. Chỉ cần ngươi đứng dậy sẵn sàng, ắt sẽ khiến cả thế gian vắng bóng Pāñcāla.”

Verse 96

एवं सिद्धा<ब्रुवन्‌ वाचो भविष्यति च तत्‌ तथा । तस्मात्त्वं पुरुषव्याप्र पज्चालाञउ्जहि सानुगान्‌

Duryodhana nói: “Các bậc thành tựu (siddha) đã nói về ngươi như thế, và quả thật mọi sự sẽ xảy ra đúng như vậy. Vậy nên, hỡi hổ giữa loài người, hỡi sư tử giữa loài người—hãy giết bọn Pāñcāla cùng toàn thể kẻ theo hầu và tùy tùng của chúng.”

Verse 97

न ते<स्त्रगोचरे शक्ता: स्थातुं देवा: सवासवा: । किमु पार्था: सपाज्चाला: सत्यमेतद्‌ ब्रवीमि ते

Duryodhana nói: “Trong tầm vũ khí của ngươi, ngay cả chư thiên—kể cả Indra—cũng không thể đứng vững. Huống chi là các con của Pṛthā cùng với người Pāñcāla? Ta nói với ngươi điều này là sự thật.”

Verse 98

मैं तुमसे यह सच कहता हूँ कि तुम्हारे बाणोंके मार्गमें इन्द्रसहित सम्पूर्ण देवता भी नहीं ठहर सकते; फिर कुन्तीके पुत्रों और पांचालोंकी तो बिसात ही कया है? ।।

Duryodhana tuyên bố với vị chiến binh của mình rằng ông nói sự thật: ngay cả chư thiên—kể cả Indra—cũng không thể đứng vững trước đường bay của những mũi tên của ngươi; vậy thì các con của Kuntī và người Pāñcāla còn có cơ may gì? Ông còn khẳng định rằng các Pāṇḍava, dù có cả Somaka trợ lực, cũng không đủ sức ép ngươi phải giao chiến. Lời nói ấy là sự tán dương võ công nhằm hun đúc quyết tâm và gieo cảm giác tất thắng.

Verse 99

गच्छ गच्छ महाबाहो न न: कालात्ययो भवेत्‌ । इयं हि द्रवते सेना पार्थसायकपीडिता,महाबाहो! जाओ, जाओ। हमारे इस कार्यमें विलम्ब नहीं होना चाहिये। देखो, अर्जुनके बाणोंसे पीड़ित होकर यह सेना भागी जा रही है

Duryodhana nói: “Đi đi, đi ngay, hỡi bậc dũng sĩ tay mạnh—đừng để chúng ta chậm trễ. Hãy nhìn: đạo quân này đã tan vỡ và đang tháo chạy, bị mũi tên của Pārtha (Arjuna) giày vò.”

Verse 100

शक्तो हासि महाबाहो दिव्येन स्वेन तेजसा । निग्रहे पाण्डुपुत्राणां पज्चालानां च मानद,दूसरोंको मान देनेवाले महाबाहु वीर! तुम अपने दिव्य तेजसे पांचालों और पाण्डवोंका निग्रह करनेमें समर्थ हो

Duryodhana nói: “Hỡi dũng sĩ tay mạnh, ngươi quả có thể—nhờ hào quang thần diệu của chính mình—khuất phục các con của Pāṇḍu và người Pāñcāla, hỡi bậc ban danh dự.”

Verse 159

इति श्रीमहा भारते द्रोणपर्वणि घटोत्कचवधपर्वणि रात्रियुद्धे दुर्योधनवाक्ये एकोनषष्ट्यधिकशततमो<ध्याय:

Như vậy, trong thánh sử Mahābhārata, thuộc Droṇa Parva—ở phần nói về việc Ghaṭotkaca bị sát hại, trong trận chiến ban đêm—đây là lời của Duryodhana, khép lại chương thứ một trăm sáu mươi mốt.

Verse 203

पर्यतिष्ठत तेजस्वी स्वबाहुबलमाश्रित: । रथियोंमें श्रेष्ठ

Sañjaya nói: Nương vào sức mạnh đôi tay mình, vị anh hùng rực sáng đứng vững không lay chuyển. Karṇa cũng vậy—bậc nhất trong hàng chiến xa, dũng mãnh và chói ngời—được các dũng tướng Kaurava chủ chốt vây quanh, liền cầm cung đứng lên nghênh chiến, tựa Indra được chư thiên bao bọc.

Verse 226

दृष्टवा कर्ण महाबाहुमुच्चै: शब्दमथानदन्‌ । राजन्‌! यशस्वी पाण्डव और पांचालोंने महाबाहु कर्णको देखकर उच्चस्वरसे इस प्रकार कहना आस्मभ किया

Sañjaya nói: Thấy Karṇa, bậc dũng sĩ tay mạnh, các Pāṇḍava và Pañcāla lừng danh liền cất tiếng vang dội. Tâu Đại vương, vừa trông thấy chiến tướng vĩ đại Karṇa, họ bắt đầu nói như sau.

Verse 236

युध्यस्व सहितोस्माभिवर्दुरात्मन्‌ पुरुषाधम । “कहाँ कर्ण है? यह कर्ण है। दुरात्मन्‌ नराधम कर्ण! इस महायुद्धमें खड़ा रह और हमारे साथ युद्ध कर”

Sañjaya nói: “Hãy giao chiến cùng chúng ta, hỡi kẻ ác tâm, hạng thấp hèn trong loài người! ‘Karṇa ở đâu?’—‘Karṇa đây!’ Hỡi Karṇa đê tiện, hạng người hèn mạt! Hãy đứng vững trong đại chiến này và đánh với chúng ta!”

Verse 286

न विव्यथे सूतपुत्रो न च त्रासमगच्छत । उन समस्त महारथियोंको इस प्रकार धावा करते देख सूतपुत्रके मनमें न तो व्यथा हुई और न त्रास ही हुआ

Sañjaya nói: Thấy tất cả những đại chiến xa ấy xông tới như vậy, người con của kẻ đánh xe (Karṇa) chẳng hề nao núng, cũng không rơi vào sợ hãi.

Verse 303

वारयामास तत्‌ सैन्यं समन्ताद्‌ भरतर्षभ | भरतश्रेष्ठ! प्रलयकालके समान उस सैन्यसागरको उमड़ा हुआ देख संग्राममें पराजित न होनेवाले बलवान

Sañjaya nói: Hỡi bậc tráng sĩ dòng Bharata, thấy đạo quân địch dâng trào như biển cả vào thời tận diệt, Karṇa—mạnh mẽ, hành động mau lẹ, uy lực lớn, nổi danh không bại nơi chiến địa—muốn làm vui lòng các hoàng tử của ngài, liền trút xuống một trận mưa tên và từ mọi phía chặn đứng đạo quân địch đang tiến tới.

Verse 373

बश्रमुस्तत्र तत्रैव गाव: शीतार्दिता इव | तत्पश्चात्‌ कर्णके बाणोंसे पीड़ित और व्याकुल हुए राजालोग सर्दीसे कष्ट पानेवाली गायोंके समान इधर-उधर चक्कर काटने लगे

Sañjaya nói: Ngay tại đó, ngay lúc ấy, họ lang thang như đàn gia súc bị mùa đông hành hạ. Rồi sau đó, các vua—bị mũi tên của Karṇa đâm xuyên và bị quăng vào cơn khốn loạn—lảo đảo, quay vòng trong rối bời, như những con bò chịu rét, chỉ còn bị đau đớn và hoảng sợ xua đẩy giữa cảnh chiến địa chen chúc.

Verse 393

आस्तीर्णा वसुधा सर्वा शूराणामनिवर्तिनाम्‌ । राजन! युद्धमें पीठ न दिखानेवाले शूरवीरोंके कट-कटकर गिरे हुए मस्तकों और भुजाओंसे वहाँकी सारी भूमि सब ओरसे पट गयी थी

Sañjaya nói: Tâu Đại vương, khắp mặt đất nơi ấy rải đầy mọi phía những chiếc đầu và cánh tay bị chém rời của các dũng sĩ không hề quay lưng trong chiến trận—những người không chịu phô lưng trước kẻ thù. Cảnh tượng ấy vừa tố cáo cái giá khủng khiếp của lòng kiên cường, vừa phơi bày bản chất nghiệt ngã, nuốt chửng tất cả của chiến tranh.

Verse 413

अश्वत्थामानमासाद्य वाक्यमेतदुवाच ह । उस समय राजा दुर्योधनने कर्णका पराक्रम देख अश्वत्थामाके पास पहुँचकर यह बात कही--

Sañjaya nói: Đến gần Aśvatthāmā, hắn nói những lời này. Giữa cơn chiến trận, Duryodhana—thấy rõ uy dũng của Karṇa—liền tìm đến Aśvatthāmā và cất lời, mong dùng lời khuyên và mệnh lệnh để định đoạt đường lối hành động.

Verse 473

प्रत्युध्ययौ तदा कर्ण यथा वृत्रं शतक्रतुः । राजेन्द्र! उस समय वृत्रासुरपर चढ़ाई करनेवाले इन्द्रके समान पांचालोंसे घिरे हुए अर्जुनने भी कर्णपर धावा किया

Sañjaya nói: Khi ấy Karṇa tiến lên nghênh chiến, như Śatakratu (Indra) xưa từng tiến đánh Vṛtra. Tâu bậc vương tối thượng, đúng lúc đó Arjuna—bị quân Pāñcāla vây quanh—cũng xông thẳng vào Karṇa, như Indra dồn sức công kích Vṛtrāsura.

Verse 493

आशंसते च बीभत्सु युद्धे जेतुं सुदारुणम्‌ । महारथी कर्ण सदा ही अर्जुनके साथ स्पर्धा रखता था और युद्धमें अत्यन्त भयंकर अर्जुनको पराजित करनेका विश्वास प्रकट करता था

Sañjaya nói: Người ta còn nói rằng Bhībhatsu (Arjuna) vẫn có thể bị khuất phục, dù trong cuộc chiến vô cùng khốc liệt ấy. Đại chiến xa Karṇa, luôn nuôi mối kình địch với Arjuna, hết lần này đến lần khác bày tỏ niềm tin rằng mình sẽ đánh bại Arjuna—kẻ đáng sợ trên chiến trường.

Verse 513

असम्भ्रान्तो रणे कर्ण: प्रत्युदीयाद्‌ धनंजयम्‌ । संजयने कहा--राजन्‌! जैसे एक हाथीको आते देख दूसरा हाथी उसका सामना करनेके लिये आगे बढ़े

Sañjaya thưa: Tâu Đại vương, giữa chiến địa, Karṇa không hề nao núng, tiến lên nghênh chiến Dhanañjaya (Arjuna). Như một con voi thấy voi khác đang đến liền bước tới đối đầu, Karṇa cũng vậy—không sợ hãi, không rối loạn—đi ra đối mặt với người con của Pāṇḍu.

Verse 533

ततः कर्ण: सुसंरब्ध: शरैस्त्रिभिरविध्यत । पाए्डुपुत्र अर्जुनने पुन: अपने बाणोंके जालसे कर्णको आच्छादित कर दिया। तब क्रोधमें भरे हुए कर्णने तीन बाणोंसे अर्जुनको बींध डाला

Sañjaya thưa: Rồi Karṇa, bừng bừng phẫn nộ, bắn Arjuna ba mũi tên. Arjuna, con của Pāṇḍu, lại một lần nữa phủ kín Karṇa bằng một lưới tên dày đặc của mình. Đáp lại, Karṇa—cơn giận đã dâng tràn—lại đâm xuyên Arjuna bằng ba mũi tên.

Verse 576

छादयामास बाणौघचै: फाल्गुनं कृतहस्तवत्‌ । उस बाणसे घायल हुए कर्णके हाथसे धनुष छूटकर गिर पड़ा। फिर आधे निमेषमें ही उस महाबली वीरने पुनः वह धनुष लेकर सिद्धहस्त योद्धाकी भाँति बाणसमूहोंकी वर्षा करके अर्जुनको ढक दिया

Sañjaya thưa: Với những dòng tên như thác đổ, Karṇa phủ kín Phālguna (Arjuna), như thể một bậc thầy binh khí đã luyện đến mức thuần thục. Dẫu bị tên làm bị thương, cây cung của Karṇa tuột khỏi tay và rơi xuống; nhưng chưa đầy nửa sát-na, dũng sĩ đại lực ấy đã chộp lại, rồi như một cung thủ tuyệt kỹ, trút mưa tên dồn dập, che khuất Arjuna khỏi tầm mắt.

Verse 593

छादयेतां महेष्वासौ कृतप्रतिकृतैषिणौ । राजन! वे दोनों महाधनुर्धर वीर आघातका प्रतिघात करनेकी इच्छासे परस्पर बाणोंकी वर्षा करके एक-दूसरेको आच्छादित करने लगे

Sañjaya thưa: Tâu Đại vương, hai cung thủ vĩ đại ấy, khát khao lấy đòn đáp đòn, bắt đầu trút mưa tên lên nhau, phủ kín đối phương bằng những loạt bắn liên hồi.

Verse 613

मुष्टिदेशे धनुस्तस्य चिच्छेद त्वरयान्वित: । तदनन्तर महाधनुर्धर अर्जुनने कर्णका पराक्रम देखकर उसके धनुषको मुट्ठी पकड़नेकी जगहसे शीघ्रतापूर्वक काट दिया

Sañjaya thưa: Với sự chính xác mau lẹ, Arjuna chém đứt cây cung của Karṇa ngay tại chỗ bàn tay nắm giữ. Thấy uy lực đáng sợ của Karṇa, đại cung thủ ấy không chần chừ, vô hiệu hóa vũ khí ở điểm lợi hại nhất trong cơn nóng của chiến trận.

Verse 623

सारथेश्व शिर: कायादहरच्छत्रुतापन: । साथ ही उसके चारों घोड़ोंको चार भल्‍ल्लोंद्वारा यमलोक पहुँचा दिया। फिर शत्रुसंतापी अर्जुनने उसके सारथिका सिर धड़से अलग कर दिया

Sañjaya nói: Chiến sĩ thiêu đốt quân thù đã chém lìa đầu người đánh xe khỏi thân. Đồng thời, bằng bốn mũi tên sắc, chàng tiễn bốn con ngựa về cõi Diêm Vương. Rồi Arjuna, kẻ hành hạ kẻ địch, lại chém phăng đầu người đánh xe, tách khỏi thân mình một cách gọn ghẽ.

Verse 643

आरुरोह रथं तूर्ण कृपस्थ शरपीडित: । जिसके घोड़े मारे गये थे, उस रथसे तुरंत उतरकर बाणपीड़ित कर्ण शीघ्रतापूर्वक कृपाचार्यके रथपर चढ़ गया

Sañjaya nói: Bị mũi tên đâm đau, Karṇa—kẻ có ngựa xe mình đã bị giết—lập tức rời khỏi cỗ xe ấy và vội vã leo lên chiến xa của Kṛpācārya.

Verse 653

जीवितार्थमभिप्रेप्सु: कृपस्य रथमारुहत्‌ । अर्जुनके बाणसमूहोंसे पीड़ित और व्याप्त होकर वह काँटोंसे भरे हुए साहीके समान जान पड़ता था। अपने प्राण बचानेके लिये कर्ण कृपाचार्यके रथपर जा बैठा था

Sañjaya nói: Chỉ mong giữ mạng, Karṇa leo lên chiến xa của Kṛpa. Bị những loạt tên dày đặc của Arjuna cắm đầy và phủ kín, chàng trông như con nhím dựng gai. Để cứu lấy sinh mệnh, Karṇa đã ngồi vào xe của Kṛpācārya.

Verse 666

धनंजयशरैनुन्ना: प्राद्रवन्त दिशो दश । भरतश्रेष्ठ! राधापुत्र कर्णको पराजित हुआ देख आपके सैनिक अर्जुनके बाणोंसे पीड़ित हो दसों दिशाओंमें भाग चले

Sañjaya nói: Bị những mũi tên của Dhananjaya thúc ép, họ chạy trốn về cả mười phương. Hỡi bậc ưu tú của dòng Bharata! Thấy Karṇa, con của Rādhā, bị đánh bại, quân lính của ngài—bị tên Arjuna hành hạ—tan hàng và bỏ chạy khắp nơi.

Verse 3636

आत्मनामाड्कितान्‌ घोरान्‌ राधेय: प्राहिणोच्छरान्‌ | राजाओंके उन बाणसमूहोंका निवारण करके महारथी राधापुत्र कर्णने उनके रथके जुओं

Sañjaya nói: Bấy giờ Rādheya (Karṇa) phóng ra những mũi tên ghê gớm có khắc tên mình. Sau khi chặn đứng loạt tên của các vua, vị đại xa chiến ấy—Karṇa, con của Rādhā—đánh thẳng vào ách xe và trục càng, cùng lọng, cờ hiệu và cả ngựa của họ, bằng những mũi tên dữ dằn mang danh chính mình.

Verse 4636

आयान्तं वीक्ष्य कौन्तेयं शक्रं दैत्यचमूमिव । तब दैत्य-सेनापर आक्रमण करनेवाले इन्द्रके समान अर्जुनको कौरव-सेनाकी ओर आते देख अभश्वत्थामा

Sañjaya nói: Thấy con của Kuntī (Arjuna) tiến đến—như Indra xông vào đội quân Dānava—các dũng sĩ Kaurava trông thấy Arjuna, Indra-like trong thế công kích, đang hướng về trận doanh của họ. Muốn bảo hộ người con của Sūta (Karna), Aśvatthāmā, Kṛpa, Śalya và đại xa chiến binh Kṛtavarman liền bước lên phía trước để nghênh chiến Arjuna.

Verse 5236

छादयामास पार्थोडथ कर्णस्तु विजयं शरै: । वेगसे आते हुए वैकर्तन कर्णको अर्जुनने अपने सीधे जानेवाले बाणोंसे आच्छादित कर दिया और कर्णने भी अर्जुनको अपने बाणोंसे ढक दिया

Sañjaya nói: Rồi Pārtha (Arjuna) dùng mưa tên bay thẳng phủ kín Karṇa khi chàng lao tới với tốc độ; và Karṇa cũng đáp lại, trùm lên Arjuna bằng chính loạt tên của mình.