Adhyaya 81

Verse 1

ऑपन--माजल छा टॉस: अष्टसप्ततितमो< ध्याय: वसिष्ठका सौदासको गोदानकी विधि एवं महिमा बताना भीष्म उवाच एतस्मिन्नेव काले तु वसिष्ठमृषिसत्तमम्‌ | इक्ष्वाकुवंशजो राजा सौदासो वदतां वर:

Bhīṣma thưa: “Tâu Đại vương, đúng vào lúc ấy, vua Saudāsa—thuộc dòng Ikṣvāku, bậc xuất chúng trong lời nói—đến gặp hiền thánh Vasiṣṭha, bậc tối thượng trong các ṛṣi, và bắt đầu thưa hỏi.”

Verse 2

सर्वलोकचरं सिद्ध ब्रह्यकोशं सनातनम्‌ । पुरोहितमभिप्रष्टमभिवाद्योपचक्रमे

Bhīṣma thưa: “Tâu Đại vương, có lần vua Saudāsa—thuộc dòng Ikṣvāku, nổi danh trong hàng diễn thuyết—đến gặp hiền thánh Vasiṣṭha, vị tế sư của hoàng tộc: bậc thành tựu và vĩnh cửu, kho tàng minh triết Veda, người tự tại du hành khắp các cõi. Sau khi cúi đầu đảnh lễ, Saudāsa bắt đầu thưa hỏi như sau.”

Verse 3

सौदास उवाच त्रैलोक्ये भगवन्‌ किंस्वित्‌ पवित्र कथ्यतेडनघ । यत्‌ कीर्तयन्‌ सदा मर्त्य: प्राप्तुयात्‌ पुण्यमुत्तमम्‌

Saudāsa thưa: “Bạch Đấng Tôn Quý, bạch hiền thánh vô nhiễm—trong ba cõi, điều gì được tuyên xưng là thật sự thanh tịnh? Nhờ thường xuyên ca ngợi hay xưng tụng điều gì, một phàm nhân có thể đạt được công đức tối thượng?”

Verse 4

भीष्म उवाच तस्मै प्रोवाच वचन प्रणताय हित॑ तदा । गवामुपनिषद्धिद्वान्‌ नमस्कृत्य गवां शुचि:

Bhishma nói: Bấy giờ, trước vị vua đã cúi mình quy phục, hiền thánh Vasiṣṭha thanh tịnh—bậc tinh thông giáo lý huyền mật về loài bò (Gavām Upaniṣad)—trước hết kính cẩn đảnh lễ các bò, rồi bắt đầu cất lời, nói những điều nhằm mưu ích cho nhà vua.

Verse 5

गाव: सुरभिगन्धिन्यस्तथा गुग्गुलुगन्धय: । गाव: प्रतिष्ठा भूतानां गाव: स्वस्त्ययनं महत्‌

Bhishma nói: «Tâu Đại vương, bò vốn tỏa ra nhiều hương thơm dễ chịu, và nhiều con còn thơm như guggulu. Bò là chỗ nương tựa của mọi loài hữu tình; đối với họ, bò là kho tàng phúc lành cát tường lớn lao.»

Verse 6

गावो भूतं च भव्यं च गाव: पुष्टि: सनातनी | गावो लक्ष्म्यास्तथा मूलं गोषु दत्त न नश्यति

Bhishma nói: «Bò hàm chứa cả quá khứ lẫn tương lai. Bò là nguồn dưỡng nuôi và an lạc vĩnh hằng, lại là cội rễ của phú quý (Lakṣmī). Bất cứ vật gì đem bố thí cho bò, công đức ấy chẳng bao giờ tiêu mất.»

Verse 7

अन्न हि परमं गावो देवानां परमं हवि: । स्वाहाकारवषट्कारीौ गोषु नित्यं प्रतिक्ठिती

Bhishma nói: «Bò là nguồn đem lại lương thực tối thượng; bò cũng là lễ vật (havis) tối thượng dâng lên chư thiên. Tiếng xướng ‘svāhā’ và ‘vaṣaṭ’ trong nghi lễ tế tự—hai hành tác ấy—vốn luôn nương tựa nơi bò.»

Verse 8

गावो यज्ञस्य हि फल गोषु यज्ञा: प्रतिष्ठिता: । गावो भविष्यं भूतं च गोषु यज्ञा: प्रतिष्ठिता:

Bhishma nói: «Bò chính là kẻ ban quả báo của tế lễ; nơi bò, các tế lễ được đặt nền vững chắc. Bò hàm chứa cả quá khứ lẫn tương lai; nơi bò, các tế lễ được thiết lập—nghĩa là hiệu lực và sự tiếp nối của yajña rốt cuộc đều nương vào bò.»

Verse 9

सायं प्रातश्न सततं होमकाले महाद्युते । गावो ददति वै हौम्यमृषिभ्य: पुरुषर्षभ,“महातेजस्वी पुरुषप्रवर! प्रातः:काल और सायंकाल सदा होमके समय ऋषियोंको गौएँ ही हवनीय पदार्थ (घृत आदि) देती हैं

Bhīṣma nói: “Hỡi bậc rực rỡ đại quang, hỡi trượng phu như bò đực giữa loài người! Vào lúc cúng tế buổi sớm và buổi chiều—quả thật, luôn luôn đúng giờ của lễ homa—chính những con bò tự mình cung cấp vật phẩm làm lễ hiến (như bơ ghee và các thứ khác) cho các bậc hiền triết.”

Verse 10

यानि कानि च दुर्गाणि दुष्कृतानि कृतानि च । तरन्ति चैव पाप्मानं धेनुं ये ददति प्रभो

Bhīṣma nói: “Hỡi chúa thượng, những ai bố thí một con bò sẽ vượt qua mọi hiểm nạn khó bề vượt thoát có thể xảy đến; và họ cũng vượt khỏi vết nhơ của tội lỗi—thoát khỏi quả báo của những điều ác mình đã làm và cả khối tội nghiệp tích tụ.”

Verse 11

एकां च दशगुर्दद्याद्‌ दश दद्याच्च गोशती । शतं सहस्गुर्दद्यात्‌ सर्वे तुल्यफला हि ते

Bhīṣma nói: “Người có mười con bò nên bố thí một; người có một trăm nên bố thí mười; và người có một nghìn nên bố thí một trăm. Vì các sự bố thí ấy cho quả báo ngang nhau, bởi công đức được đo theo sự cho đi tương xứng với khả năng của mỗi người.”

Verse 12

अनाहिताग्नि: शतगुरयज्वा च सहस्रगुः । समृद्धों यश्व॒ कीनाशो नार्घ्यमर्हन्ति ते त्रयः

Bhīṣma nói: “Có ba hạng người không xứng đáng nhận arghya—lễ kính dâng và sự tôn vinh: (1) người sở hữu một trăm con bò mà không duy trì thánh hỏa (bỏ bê agnihotra), (2) người có một nghìn con bò mà không cử hành tế lễ, và (3) người giàu có mà vẫn keo kiệt.”

Verse 13

कपिलां ये प्रयच्छन्ति सवत्सां कांस्यदोहनाम्‌ । सुव्रतां वस्त्रसंवीतामुभी लोकौ जयन्ति ते

Bhīṣma nói: “Những ai dâng tặng một con bò kapilā (bò vàng nâu) cùng với bê con—được trang sức chỉnh tề và phủ vải—lại còn trao thêm một bình đồng để vắt sữa, thì sẽ đạt thắng lợi ở cả hai cõi: cõi này và cõi sau.”

Verse 14

महर्षि वशिष्ठका राजा सौदाससे गौओंका माहात्म्य-कथन युवानमिन्द्रियोपेतं शतेन शतयूथपम्‌ । गवेन्द्रं ब्राह्मणेन्द्राय भूरिशंगमलड्कृतम्‌

Bhīṣma nói: “Hỡi bậc quân vương thiêu đốt kẻ thù! Ai trang sức rồi đem dâng cho một brāhmaṇa śrotriya—người thông tỏ Veda—một con bò đực bậc chúa: còn trẻ, đầy đủ mọi căn lực, làm đầu đàn của trăm bầy, mang cặp sừng lớn; lại kèm theo một trăm bò cái, thì mỗi lần tái sinh trong cõi đời này, người ấy lại nhiều lần được hưởng quyền thế và của cải lớn lao.”

Verse 15

वृषभ ये प्रयच्छन्ति श्रोत्रियाय परंतप । ऐश्वर्य तेडधिगच्छन्ति जायमाना: पुनः पुन:

Bhīṣma nói: “Hỡi bậc diệt thù! Ai đem dâng bò đực cho một brāhmaṇa śrotriya, người thông tỏ Veda, thì sẽ đạt phú quý và quyền thế. Hễ mỗi lần sinh trở lại trong đời này, họ lại nhiều lần được dự phần vận may lớn lao của bậc vương giả.”

Verse 16

नाकीर्तयित्वा गा: सुप्यात्‌ तासां संस्मृत्य चोत्पतेत्‌ । सायंप्रातर्नमस्येच्च गास्ततः पुष्टिमाप्तुयात्‌

Bhīṣma nói: “Chớ đi ngủ khi chưa xưng tụng danh (hay lời tán thán) của bò. Hãy thức dậy trong sự tưởng niệm đến chúng; sáng và chiều hãy cúi lạy trước bò. Nhờ vậy con người được sức lực và sự bồi bổ, thân thể thêm cường tráng.”

Verse 17

गवां मूत्रपुरीषस्य नोद्विजेत कथंचन । न चासां मांसमश्रीयाद्‌ गवां पुष्टिं तथाप्लुयात्‌

Bhīṣma nói: “Chớ bao giờ sinh lòng ghê sợ đối với nước tiểu và phân bò; và cũng chớ ăn thịt bò. Nhờ cách hành xử ấy, con người được bồi bổ và an lành.”

Verse 18

गाक्ष संकीर्तयेन्नित्यं नावमन्येत तास्तथा । अनिष्टं स्वप्रमालक्ष्य गां नर: सम्प्रकीर्तयेत्‌,“प्रतिदिन गौओंका नाम ले। उनका कभी अपमान न करे। यदि बुरे स्वप्न दिखायी दें तो मनुष्य गोमाताका नाम ले

Bhīṣma nói: “Hằng ngày hãy xưng tụng và tưởng niệm danh của bò, chớ bao giờ khinh mạn chúng. Nếu gặp mộng dữ, người ấy phải lập tức khấn gọi danh bò—nhớ đến ‘Bò Mẹ’ với lòng cung kính.”

Verse 19

गोमयेन सदा स्नायात्‌ करीषे चापि संविशेत्‌ । श्लेष्ममूत्रपुरीषाणि प्रतिघातं च वर्जयेत्‌

Bhīṣma nói: “Hằng ngày nên tắm sau khi bôi phân bò lên thân, và cũng nên ngồi hay nằm trên phân bò đã phơi khô. Phải kiêng khạc nhổ đờm lên đó, kiêng tiểu tiện hay đại tiện tại đó, và tránh mọi hành vi khinh miệt hoặc làm tổn hại đến loài bò.”

Verse 20

सादे चर्मणि भुञज्जीत निरीक्षेद्‌ वारुणीं दिशम्‌ । वाग्यत: सर्पिषा भूमौ गवां पुष्टिं सदाश्नुते

Bhīṣma nói: “Hãy dùng bữa khi ngồi trên tấm da bò đã làm ẩm, mặt hướng về phương Tây. Giữ im lặng, hãy ngồi trên đất mà dùng ghee. Nhờ sự thực hành ấy, sự thịnh vượng và sức nuôi dưỡng của đàn bò luôn được tăng trưởng.”

Verse 21

घृतेन जुहुयादग्निं घृतेन स्वस्ति वाचयेत्‌ । घृतं दद्याद्‌ घृतं प्राशेद्‌ गवां पुष्टिं सदाश्षुते

Bhīṣma nói: “Hãy dâng lễ vật vào lửa thiêng bằng ghee; hãy cho đọc lời chúc lành (svasti) cũng bằng ghee. Hãy bố thí ghee, và tự mình cũng dùng ghee. Nhờ vậy, người ấy luôn đạt được sự nuôi dưỡng và tăng trưởng hưng thịnh của đàn bò.”

Verse 22

गोमत्या विद्यया धेनुं तिलानामभिमन्त्रय यः । सर्वरत्नमयीं दद्यान्न स शोचेत्‌ कृताकृते

Bhīṣma nói: “Ai dùng thánh chú Gomati để gia trì ‘con bò bằng mè’ (lễ vật bò-mè), được mô tả là đầy đủ mọi loại châu báu, rồi đem con bò ấy bố thí cho một Bà-la-môn, người ấy không còn sầu muộn vì điều đã làm hay chưa làm; bởi công đức của sự bố thí ấy xóa tan nỗi hối tiếc về các nghiệp lành và dữ.”

Verse 23

गावो मामुपतिष्ठन्तु हेमशूड्ग्य: पयोमुच: । सुरभ्य: सौरभेय्यश्व सरित: सागरं यथा,“जैसे नदियाँ समुद्रके पास जाती हैं, उसी तरह सोनेसे मढ़ी हुई सींगोंवाली, दूध देनेवाली सुरभी और सौरभेयी गौएँ मेरे निकट आयें

Bhīṣma nói: “Nguyện cho những con bò—sừng bọc vàng, tuôn trào sữa, thuộc dòng Surabhi và Saurabheya—đến đứng gần ta, như các dòng sông chảy về và đến với biển cả.”

Verse 24

गा वै पश्याम्यहं नित्यं गाव: पश्यन्तु मां सदा । गावो<स्माकं वयं तासां यतो गावस्ततो वयम्‌

Bhīṣma nói: “Nguyện cho ta được chiêm ngưỡng đàn bò mỗi ngày, và nguyện cho đàn bò luôn nhìn ta bằng ánh mắt ân từ. Bò là của chúng ta, và chúng ta thuộc về bò; nơi nào đàn bò cư ngụ, nơi ấy chúng ta cũng nên cư ngụ.”

Verse 25

एवं रात्रौ दिवा चापि समेषु विषमेषु च । महाभयेषु च नर: कीर्तयन्‌ मुच्यते भयात्‌

Bhīṣma nói: “Dù đêm hay ngày, trong cảnh thuận hay nghịch, và ngay cả khi đối diện những nỗi kinh hoàng lớn lao, người nào vẫn không ngừng tán dương và xưng niệm danh ‘Gomātā’ (Bò Mẹ linh thiêng) thì sẽ được giải thoát khỏi sợ hãi.”

Verse 77

इस प्रकार श्रीमह्ााभारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें गौओंकी उत्पत्तिका वर्णनविषयक सतहत्तरवाँ अध्याय पूरा हुआ

Như vậy, trong bộ Śrī Mahābhārata, thuộc Anuśāsana Parva—cụ thể là phần Dāna-dharma (Pháp về bố thí)—chương thứ bảy mươi bảy, thuật lại nguồn gốc của loài bò, đã được kết thúc.

Verse 78

इति श्रीमहा भारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि गोप्रदानिके अष्टसप्ततितमो< ध्याय:,इस प्रकार श्रीमह्याभारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें गोदानविषयक अठठठत्तरवाँ अध्याय पूरा हुआ

Như vậy, trong bộ Śrī Mahābhārata, thuộc Anuśāsana Parva, trong phần Dāna-dharma (Pháp về bố thí), chương thứ bảy mươi tám—nói về việc hiến tặng bò—đã được kết thúc trang trọng.