Adhyaya 70

Verse 1

(दाक्षिणात्य अधिक पाठका $ श्लोक मिलाकर कुल ६५६ “लोक हैं) सप्तषष्टितमो< ध्याय: अन्न और जलके दानकी महिमा युधिछिर उवाच श्रुतं दानफलं तात यत्‌ त्वया परिकीर्तितम्‌ | अन्नदानं विशेषेण प्रशस्तमिह भारत

Yudhiṣṭhira thưa: “Thưa người đáng kính, con đã nghe những quả báo của bố thí như người đã thuật. Nhưng ở đây, hỡi Bhārata, việc bố thí thức ăn lại được ca ngợi là đặc biệt tối thắng.”

Verse 2

पानीयदानमेवैतत्‌ कथं चेह महाफलम्‌ । इत्येतच्छोतुमिच्छामि विस्तरेण पितामह,पितामह! अब जलदान करनेसे कैसे महान्‌ फलकी प्राप्ति होती है, इस विषयको मैं विस्तारके साथ सुनना चाहता हूँ

Yudhiṣṭhira thưa: “Đó quả là bố thí nước uống; nhưng vì sao ở đời này nó lại sinh công đức lớn lao đến thế? Thưa Tổ phụ—thưa Tổ phụ—con muốn được nghe tường tận.”

Verse 3

भीष्म उवाच हन्त ते वर्तयिष्यामि यथावद्‌ भरतर्षभ । गदतस्तन्ममाद्येह शृणु सत्यपराक्रम

Bhīṣma đáp: “Vậy thì hãy nghe—hỡi bậc trượng phu kiệt xuất trong dòng Bharata—ta sẽ thuật lại cho con mọi điều đúng như thật. Hôm nay, ngay tại đây, hãy nghe từ chính miệng ta khi ta nói, hỡi người có dũng lực đặt nền trên chân lý.”

Verse 4

पानीयदानात्‌ प्रभृति सर्व वक्ष्यामि तेडनघ । यदन्नं यच्च पानीयं सम्प्रदायाश्षुते नर:,अनघ! जलदानसे लेकर सब प्रकारके दानोंका फल मैं तुम्हें बताऊँगा। मनुष्य अन्न और जलका दान करके जिस फलको पाता है, वह सुनो

Bhīṣma nói: “Hỡi người vô tội, bắt đầu từ bố thí nước, ta sẽ kể cho con quả báo của mọi loại bố thí. Hãy nghe phần thưởng mà một người đạt được khi cho thức ăn và khi cho nước.”

Verse 5

न तस्मात्‌ परम॑ दानं किंचिदस्तीति मे मन: । अन्नात्‌ प्राणभृतस्तात प्रवर्तन्ते हि सर्वश:

Bhīṣma nói: “Vì vậy, theo phán đoán của ta, không có bố thí nào cao hơn điều ấy. Bởi, hỡi con yêu, mọi loài hữu tình gìn giữ sự sống đều nương nhờ thức ăn mà sinh khởi và lớn mạnh.”

Verse 6

तस्मादन्नं परं लोके सर्वलोकेषु कथ्यते । अन्नाद्‌ बल॑ च तेजश्न प्राणिनां वर्धते सदा

Bhīṣma nói: “Vì vậy, thức ăn được tuyên xưng là tối thượng trong cõi đời này—thật vậy, trong mọi cõi. Từ thức ăn, sức lực và ánh lực sinh mệnh của chúng sinh luôn tăng trưởng. Bởi thế, trong khuôn phép của dharma, nuôi dưỡng và nâng đỡ kẻ khác là bổn phận hàng đầu, vì sự sống, khí lực và năng lực hành thiện đều nương nơi dưỡng nuôi.”

Verse 7

सावित्र्या हपि कौन्तेय श्रुतं ते वचनं शुभम्‌

Bhīṣma nói: “Hỡi con của Kuntī, ta đã nghe những lời cát tường của con—cả những lời liên quan đến Sāvitrī nữa.”

Verse 8

अन्ने दत्ते नरेणेह प्राणा दत्ता भवन्त्युत

Bhishma nói: “Trong cõi đời này, khi một người ban thức ăn cho kẻ khác, ấy như đã ban chính sự sống; vì không có bố thí nào lớn hơn bố thí sự sống. Hỡi bậc dũng sĩ tay mạnh, hẳn con cũng đã nghe trong việc này lời của hiền giả Lomaśa.”

Verse 9

प्राणदानाद्धि परमं न दानमिह विद्यते । श्रुतं हि ते महाबाहो लोमशस्यापि तद्धबच:

Bhishma nói: “Quả thật, trong cõi đời này không có bố thí nào cao hơn bố thí sự sống. Vì khi một người ban thức ăn cho kẻ khác, ấy như đã ban cho người ấy chính hơi thở. Hỡi bậc dũng sĩ tay mạnh, con cũng đã nghe chính lời ấy từ hiền giả Lomaśa.”

Verse 10

प्राणान्‌ दत्त्वा कपोताय यत्‌ प्राप्ते शिबिना पुरा । तां गतिं लभते दत्त्वा द्विजस्यान्नं विशाम्पते

Bhīṣma nói: “Thuở xưa, vua Śibi đã hiến dâng chính mạng sống mình vì một con bồ câu và đạt đến cảnh giới tối thượng. Cũng vậy, hỡi bậc chúa tể của muôn dân, đấng hộ trì thần dân, người nào bố thí thức ăn cho một vị brāhmaṇa thì sẽ đạt đến chính cảnh giới ấy.”

Verse 11

तस्माद्‌ विशिष्टां गच्छन्ति प्राणदा इति नःश्रुतम्‌ । अन्न वापि प्रभवति पानीयात्‌ कुरुसत्तम । नीरजातेन हि विना न किंचित्‌ सम्प्रवर्तते

Bhīṣma nói: “Vì thế, ta từng nghe rằng những ai ban sự sống sẽ đạt đến cảnh giới đặc biệt. Nhưng ngay cả lương thực cũng sinh từ nước, hỡi bậc ưu tú nhất dòng Kuru. Quả thật, nếu không có ngũ cốc do nước sinh ra thì chẳng điều gì có thể vận hành, hỡi bậc tối thượng của nhà Kuru.”

Verse 12

नीरजातश्न भगवान्‌ सोमो ग्रहगणेश्वर: । अमृतं च सुधा चैव स्वाहा चैव स्वधा तथा

Bhīṣma nói: “Đấng Soma tôn kính—bậc chủ trong hàng ngũ các thiên thể—được sinh ra từ nước. Từ nước cũng phát sinh amṛta và sudhā, cùng những lời thiêng trong tế lễ: svāhā và svadhā. Bởi vậy, nước được ca ngợi là nguồn gốc nguyên sơ, nâng đỡ trật tự nghi lễ và nuôi dưỡng sự sống.”

Verse 13

अन्नौषध्यो महाराज वीरुधश्चव॒ जलोदभवा: । यतः प्राणभृतां प्राणा: सम्भवन्ति विशाम्पते

Bhīṣma nói: “Muôn tâu đại vương, lương thực và dược thảo, cả cỏ cây và dây leo đều sinh từ nước; bởi nhờ những thứ ấy mà sinh khí của muôn loài được phát khởi và được nuôi dưỡng, hỡi chúa tể của dân. Quả thật, Soma—bậc chủ trong hàng ngũ quyền lực thiên giới—cũng hiển lộ từ nước. Amṛta, sudhā, những lời tế lễ ‘svāhā’ và ‘svadhā’, cùng lương thực, thảo dược, cỏ và dây leo đều do nước mà sinh; nhờ đó, mạng sống của hết thảy chúng sinh được sinh khởi và bồi dưỡng.”

Verse 14

देवानाममृतं हान्न॑ं नागानां च सुधा तथा । पितृणां च स्वधा प्रोक्ता पशूनां चापि वीरुध:,देवताओंका अन्न अमृत, नागोंका अन्न सुधा, पितरोंका अन्न स्वधा और पशुओंका अन्न तृण-लता आदि है

Bhīṣma nói: “Đối với chư thiên, ‘lương thực’ thích đáng là amṛta; đối với nāga, là sudhā; đối với tổ tiên (pitṛ), là lễ phẩm gọi là svadhā; còn đối với loài vật, là cỏ cây và thảo mộc.”

Verse 15

अन्नमेव मनुष्याणां प्राणानाहुर्मनीषिण: । तच्च सर्व नरव्यात्र पानीयात्‌ सम्प्रवर्तते

Bhīṣma nói: “Các bậc hiền triết tuyên rằng chính lương thực là hơi thở sinh mệnh của loài người. Và toàn bộ sự nuôi sống ấy—tất cả nguồn dưỡng nuôi của nhân gian—rốt cuộc đều khởi từ nước.”

Verse 16

तच्च दद्यान्नरो नित्यं यदीच्छेद्‌ भूतिमात्मन:

Bhīṣma nói: “Người nào cầu phúc lợi cho chính mình thì nên bố thí nước mỗi ngày. Bố thí nước được tuyên là làm tăng thịnh vượng, danh tiếng và tuổi thọ trong đời này. Hỡi con của Kuntī, người cho nước luôn đứng cao hơn cả kẻ thù của mình.”

Verse 17

धन्यं यशस्यमायुष्यं जलदानमिहोच्यते । शत्रृंक्षाप्पधि कौन्तेय सदा तिष्ठति तोयद:

Bhīṣma nói: “Trong đời này, bố thí nước được tuyên là điềm lành, ban danh tiếng và kéo dài tuổi thọ. Hỡi con của Kuntī, người cho nước luôn đứng ở trên—vượt ngoài tầm với—của kẻ thù, được che chở bởi công đức của sự bố thí giản dị mà nuôi sống ấy.”

Verse 18

सर्वकामानवाप्रोति कीर्ति चैव हि शाश्वतीम्‌ । प्रेत्य चानन्त्यमश्नाति पापेभ्यश्व प्रमुच्यते

Bhīṣma nói: “Người ấy đạt được sự viên mãn của mọi ước nguyện chính đáng và giành được danh tiếng bền lâu. Sau khi chết, người ấy hưởng phúc lạc vô tận và được giải thoát khỏi tội lỗi.”

Verse 19

वह इस जगत्‌में सम्पूर्ण कामनाओं तथा अक्षय कीर्तिको प्राप्त करता है और सम्पूर्ण पापोंसे मुक्त हो जाता है। मृत्युके पश्चात्‌ वह अक्षय सुखका भागी होता है ।।

Bhīṣma nói: “Trong đời này, người bố thí nước đạt được sự viên mãn của mọi ước nguyện chính đáng và giành được danh tiếng bất hoại; lại còn được giải thoát khỏi mọi tội lỗi. Sau khi chết, người ấy dự phần vào hạnh phúc vô tận. Hỡi bậc hổ tướng giữa loài người, hỡi người rực rỡ đại quang—Manu đã tuyên rằng kẻ bố thí nước sẽ lên cõi trời và tại đó nắm quyền trên những thế giới bất diệt.”

Verse 66

इस प्रकार श्रीमह्याभारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें छाछठवाँ अध्याय पूरा हुआ

Như vậy, chương thứ sáu mươi sáu trong phần Dāna-dharma thuộc Anuśāsana Parva của bộ Mahābhārata tôn kính đã kết thúc. Lời thuyết giảng dừng tại đây, đánh dấu sự hoàn tất của đơn vị giáo huấn về đạo lý bố thí và hạnh kiểm chính trực.

Verse 67

इति श्रीमहाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि पानीयदानमाहात्म्ये सप्तषष्टितमो5ध्याय:

Như vậy, trong Śrī Mahābhārata, thuộc Anuśāsana Parva—cụ thể là phần Dāna-dharma—chương thứ sáu mươi bảy, nói về sự cao quý của việc bố thí nước uống, đã kết thúc. Đây là lời kết chính thức, đánh dấu sự khép lại của một bài dạy về công đức đạo đức và tôn giáo của việc đem nước làm từ thiện.

Verse 76

यतश्न यद्‌ यथा चैव देवसत्रे महामते । कुन्तीनन्दन! तुमने सावित्रीके शुभ वचनको भी सुना है। महामते देवताओंके यज्ञमें जिस हेतुसे और जिस प्रकार जो वचन सावित्रीने कहा था, वह इस प्रकार है--

Bhīṣma nói: “Hỡi con trai của Kuntī, bậc trí giả, con cũng đã nghe những lời cát tường của Savitrī. Trong đại tế lễ của chư thiên, vì mục đích gì và bằng cách nào nàng đã thốt ra những lời ấy—hỡi người có tâm chí cao cả—thì đây chính là như vậy.”

Verse 156

तस्मात्‌ पानीयदानाद्‌ वै न परं विद्यते क्वचित्‌ । मनीषी पुरुषोंने अन्नको ही मनुष्योंका प्राण बताया है। पुरुषसिंह! सब प्रकारका अन्न (खाद्य पदार्थ) जलसे ही उत्पन्न होता है; अत: जलदानसे बढ़कर दूसरा कोई दान कहीं नहीं है

Bhīṣma tuyên bố rằng không có bố thí nào vượt hơn bố thí nước. Bậc hiền trí dạy rằng chính lương thực là sinh mệnh của con người; và vì mọi thứ lương thực đều sinh từ nước, hỡi bậc trượng phu ưu tú, nên không ở đâu có sự bố thí nào lớn hơn việc cho nước. Trong lời giáo huấn về dharma này, Bhīṣma tôn việc bố thí nước lên hàng nền tảng, bởi nó nuôi giữ sự sống từ cội nguồn.

Verse 616

अन्नदानमतस्तस्माच्छेष्ठमाह प्रजापति: । इसलिये लोकमें तथा सम्पूर्ण मनुष्योंमें अन्नको ही सबसे उत्तम बताया गया है। अन्नसे ही सदा प्राणियोंके तेज और बलकी वृद्धि होती है; अतः प्रजापतिने अन्नके दानको ही सर्वश्रेष्ठ बतलाया है

Bhīṣma nói: Vì thế, Prajāpati đã tuyên bố rằng bố thí thức ăn là cao nhất. Trong đời này và giữa mọi người, thức ăn được ca ngợi là tối thượng, bởi từ thức ăn mà sinh lực, hào quang và sức mạnh của muôn loài không ngừng tăng trưởng; do đó Prajāpati tôn bố thí thức ăn là sự bố thí bậc nhất.