Adhyaya 140

Verse 1

औपनआक्रात बछ। सर: पजञ्चत्रिशर्दाधिकशततमोब् ध्याय: जिनका अन्न ग्रहण करने योग्य है और जिनका ग्रहण करने योग्य नहीं है

Yudhiṣṭhira nói: “Hỡi Bhārata, trong đời này, một Bà-la-môn nên nhận thức ăn từ tay ai? Một Sát-đế-lỵ nên nhận từ tay ai? Cũng vậy, một Phệ-xá có thể nhận từ ai, và một Thủ-đà-la có thể nhận từ ai?”

Verse 2

भीष्म उवाच ब्राह्मणा ब्राह्मणस्येह भोज्या ये चैव क्षत्रिया: । वैश्याश्चापि तथा भोज्या: शूद्राश्न॒ परिवर्जिता:

Bhīṣma nói: “Này con, trong đời này, một Bà-la-môn nên nhận thức ăn tại nhà của Bà-la-môn; cũng vậy tại nhà của Sát-đế-lỵ; và cả tại nhà của Phệ-xá. Còn ăn tại nhà của Thủ-đà-la thì đối với ông ta phải tránh.”

Verse 3

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्या भोज्या वै क्षत्रियस्य ह । वर्जनीयास्तु वै शूद्रा: सर्वभक्षा विकर्मिण:

Bhīṣma nói: “Đối với một Sát-đế-lỵ, cũng chỉ nên nhận thức ăn từ nhà của Bà-la-môn, Sát-đế-lỵ và Phệ-xá. Còn thức ăn của những Thủ-đà-la ăn uống bừa bãi—không phân biệt điều hợp hay không hợp—và hành xử trái với śāstra, thì ông ta cũng phải tránh.”

Verse 4

वैश्यास्तु भोज्या विप्राणां क्षत्रियाणां तथैव च | नित्याग्नयो विविक्ताश्च चातुर्मास्यरताश्न ये

Bhīṣma nói: “Trong hàng Phệ-xá, chỉ những người giữ lửa thiêng hằng ngày, sống thanh tịnh có kỷ luật và biết giữ mình trong sự tĩnh lặng, lại trung tín thực hành các nghi lễ Cāturmāsya—chỉ thức ăn của những gia chủ như thế mới đáng để Bà-la-môn và Sát-đế-lỵ nhận.”

Verse 5

शूद्राणामथ यो भुड्धक्ते स भुड्क्ते पृथिवीमलम्‌ । मल॑ नृणां स पिबति मलं॑ भुद्ठक्ते जनस्य च,जो द्विज शूद्रोंके चरका अन्न खाता है, वह समस्त पृथ्वी और सम्पूर्ण मनुष्योंक मलका ही पान और भक्षण करता है

Bhīṣma nói: “Ai ăn thức ăn thuộc về Thủ-đà-la, kỳ thực là nuốt lấy sự ô uế—như thể ăn chính thứ nhơ bẩn của mặt đất. Người ấy uống sự ô uế của loài người và ăn sự ô uế của dân chúng.”

Verse 6

शूद्राणां यस्तथा भुड्क्ते स भुड्क्ते पृथिवीमलम्‌ । पृथिवीमलमश्रन्ति ये द्विजा: शूद्रभोजिन:,जो शूट्रोंका अन्न खाता है, वह पृथ्वीका मल खाता है। शूद्रात्न भोजन करनेवाले सभी द्विज पृथ्वीका मल ही खाते हैं

Bhīṣma nói: “Kẻ nào ăn đồ ăn của một Śūdra theo cách ấy thì, xét cho cùng, cũng như đang ăn thứ nhơ bẩn của mặt đất. Những người ‘hai lần sinh’ (dvija) sống nhờ ăn đồ ăn của Śūdra cũng bị nói là đang nuốt lấy sự ô uế của đất.”

Verse 7

शूद्रस्य कर्मनिष्ठायां विकर्मस्थोडपि पच्यते । ब्राह्मण: क्षत्रियो वैश्यो विकर्मस्थश्न पच्यते

Bhīṣma nói: “Ngay cả một Śūdra chuyên tâm vững chắc vào công việc được quy định cho mình, nếu sa vào vikarma (hành vi trái phép) thì vẫn bị trừng phạt. Còn một Brāhmaṇa, Kṣatriya hay Vaiśya đã an trú trong vikarma thì không phải vì dính dáng đến ‘công việc kiểu Śūdra’ mà bị ‘nấu chín’ nơi địa ngục; điều quyết định là giữ đúng dharma của mình hay vượt sang điều cấm.”

Verse 8

स्वाध्यायनिरता विप्रास्तथा स्वस्त्ययने नृणाम्‌ । रक्षणे क्षत्रियं प्राहुर्वैंश्यं पुष्टयर्थमेव च

Bhīṣma nói: “Brahmin chuyên tâm vào việc tự học Veda (svādhyāya) và vào các nghi lễ, thực hành đem lại điềm lành cho con người. Kṣatriya, người ta nói, chú tâm vào việc bảo hộ. Còn Vaiśya tồn tại chính để nuôi dưỡng và duy trì cộng đồng.”

Verse 9

करोति कर्म यद्‌ वैश्यस्तद्‌ गत्वा हुपजीवति । कृषिगोरक्ष्यवाणिज्यमकुत्सा वैश्यकर्मणि

Bhīṣma nói: “Bất cứ công việc nào Vaiśya làm, người đời đều sống nhờ nương tựa vào chính hoạt động ấy. Nông nghiệp, chăn giữ và bảo hộ bò, cùng thương mại—đó là bổn phận đúng đắn của Vaiśya; vì thế người ấy không nên khinh miệt hay hổ thẹn về nghề nghiệp của mình.”

Verse 10

शूद्रकर्म तु यः कुर्यादवहाय स्वकर्म च । स विज्ञेयो यथा शूद्रो न च भोज्य: कदाचन,जो वैश्य अपना कर्म छोड़कर शूद्रका कर्म करता है, उसे शूद्रके समान ही जानना चाहिये और उसके यहाँ कभी भोजन नहीं करना चाहिये

Bhīṣma nói: “Kẻ nào bỏ bổn phận được quy định cho mình mà làm công việc dành cho Śūdra thì phải được xem như Śūdra về địa vị; và tuyệt đối không nên nhận ăn trong nhà người ấy.”

Verse 11

चिकित्सक: काण्डपृष्ठ: पुराध्यक्ष: पुरोहित: । सांवत्सरो वृथाध्यायी सर्वे ते शूद्रसम्मिता:

Bhīṣma nói: “Kẻ hành nghề chữa bệnh, kẻ sống bằng cách bán tri thức, người đứng đầu làng hay thị trấn, vị tư tế (purohita) phụng sự để mưu sinh, kẻ đoán vận hạn theo năm (chiêm tinh), và kẻ học những sách vô ích ngoài Veda và śāstra—những người ấy, tuy sinh làm Bà-la-môn, vẫn bị xem như ngang hàng với Thủ-đà-la.”

Verse 12

शूद्रकर्मस्वथैतेषु यो भुड्धक्ते निरपत्रप: । अभोज्यभोजन भुकक्‍त्वा भयं प्राप्रोति दारुणम्‌

Bhīṣma nói: “Kẻ trơ trẽn mà ăn trong nhà của những người hai lần sinh ấy, khi họ đang làm những việc và nghề nghiệp thuộc về Thủ-đà-la, thì phạm lỗi ăn thứ không đáng ăn; vì thế phải gánh lấy nỗi kinh hãi ghê gớm.”

Verse 13

कुल वीर्य च तेजश्न तिर्यग्योनित्वमेव च । स प्रयाति यथा श्रा वै निष्क्रियो धर्मवर्जित:,उसके कुल, वीर्य और तेज नष्ट हो जाते हैं तथा वह धर्म-कर्मसे हीन होकर कुत्तेकी भाँति तिर्यक्‌-योनिमें पड़ जाता है

Bhīṣma nói: “Dòng dõi cao quý, sức lực nam nhi và hào quang của người ấy đều tiêu tan; và khi lìa bỏ dharma, không còn chuyên cần trong bổn phận chính đáng, hắn sẽ rơi vào kiếp súc sinh—như loài chó.”

Verse 14

भुड्क्ते चिकित्सकस्यान्नं तदन्नं च पुरीषवत्‌ । पुंश्वल्यन्नं च मूत्रं स्‍्पात्‌ कारुकान्नं च शोणितम्‌

Bhishma nói: “Nếu ai ăn thức ăn của thầy thuốc, thì thức ăn ấy bị xem như phân. Thức ăn của người đàn bà phóng đãng (hay kỹ nữ) được nói là như nước tiểu. Thức ăn của người thợ thủ công được ví như máu.”

Verse 15

विद्योपजीविनो>न्नं च यो भुड्क्ते साधुसम्मत: । तदप्यन्नं यथा शौद्रं तत्‌ साधु: परिवर्जयेत्‌

Bhīṣma nói: “Dẫu một người được bậc hiền thiện kính trọng, nếu ăn thức ăn của một Bà-la-môn sống bằng cách bán tri thức, thì thức ăn ấy cũng chỉ như thức ăn gắn với sinh kế của Thủ-đà-la. Vì vậy, người thật sự thiện lương nên tránh.”

Verse 16

वचनीयस्य यो भुड्क्ते तमाहु: शोणितं हृदम्‌ । पिशुनं भोजन भुड्धक्ते ब्रह्म॒हत्यासमं विदु:

Bhīṣma nói: “Kẻ ăn đồ ăn của người đáng chê trách thì bị gọi là ‘hố máu’ trong lòng. Và ai ăn thức ăn nhận từ kẻ hay gièm pha, gieo chuyện thị phi, thì việc ăn ấy bị xem như tội brahma-hatyā (tội sát hại một bà-la-môn). Vì vậy, tuyệt đối không nên nhận thức ăn được dâng bằng sự khinh miệt hay coi thường.”

Verse 17

असत्कृतमवज्ञातं न भोक्तव्यं कदाचन

Bhīṣma nói: “Chớ bao giờ ăn thức ăn được dâng bằng sự bất kính và khinh miệt. Người nhận đồ ăn của kẻ ô uế về đạo hạnh bị nói là rơi vào ‘hố máu’. Và ai ăn tại nhà kẻ hay gièm pha—kẻ sống bằng việc mang chuyện—thì việc ăn ấy bị kể như tội sát bà-la-môn. Vì vậy, thức ăn có được qua sự sỉ nhục và hạ nhục tuyệt đối không nên nhận.”

Verse 18

व्याधिं कुलक्षयं चैव क्षिप्रं प्राप्रोति ब्राह्मण: । नगरीरक्षिणो भुड्क्ते श्वपचप्रवणो भवेत्‌

Bhīṣma nói: “Một bà-la-môn mà ăn thứ đồ ăn như thế thì mau mắc bệnh, và chẳng bao lâu sẽ chuốc lấy sự suy vong cho dòng tộc. Kẻ dùng đồ ăn của lính canh thành sẽ bị nhiễm uế bởi nghề ấy, tâm tính nghiêng về thân phận śvapaca—bị đối xử như kẻ ngoài giai cấp.”

Verse 19

गोघ्ने च ब्राह्मणघ्ने च सुरापे गुरुतल्पगे । भुक्त्वान्नं जायते विप्रो रक्षसां कुलवर्धन:

Bhīṣma nói: “Nếu một bà-la-môn ăn thức ăn của kẻ giết bò, hoặc giết bà-la-môn, hoặc uống rượu say, hoặc phạm vào giường của thầy (xâm phạm vợ thầy), thì bà-la-môn ấy—chỉ vì nhận và ăn thứ đồ ăn đó—trở thành kẻ làm hưng thịnh dòng giống rākṣasa.”

Verse 20

न्यासापहारिणो भुक्‍त्वा कृतघ्ने क्लीबवर्तिनि | जायते शबरावासे मध्यदेशबहिष्कृते,धरोहर हड़पनेवाले, कृतघ्न तथा नपुंसकका अन्न खा लेनेसे मनुष्य मध्यदेशबहिष्कृत भीलोंके घरमें जन्म लेता है

Bhīṣma nói: “Kẻ đã ăn thức ăn của người chiếm đoạt vật được ký thác, hoặc của kẻ vô ơn, hoặc của kẻ sống theo lối không xứng nam nhi/bất lực, thì sẽ sinh vào chốn ở của người Śabara—ngoài vùng Madhyadeśa (Trung địa) linh thiêng.”

Verse 21

अभोज्याश्रैव भोज्याक्ष मया प्रोक्ता यथाविधि । किमन्यदद्य कौन्तेय मत्तस्त्वं श्रोतुमिच्छसि

Bhīṣma nói: “Ta đã giải thích đầy đủ, đúng theo phép tắc, ai là người xứng đáng được tiếp đãi và của ai thì không nên nhận đồ ăn. Nay, hỡi con của Kuntī, hôm nay ngươi còn muốn nghe gì nữa từ ta?”

Verse 134

इस प्रकार श्रीमह्याभारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें स्कन्ददेवका रहस्यविषयक एक सौ चौंतीसवाँ अध्याय पूरा हुआ

Như vậy, chương thứ một trăm ba mươi bốn—bàn về bí mật liên quan đến thần Skanda—trong phần Dāna-dharma thuộc Anuśāsana Parva của bộ Mahābhārata tôn kính, đã kết thúc. Đây là sự khép lại chính thức của đơn vị giáo huấn này, được đặt trong lời thuyết giảng của Bhīṣma về dharma và hạnh nghiệp công đức.

Verse 135

इति श्रीमहाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि भोज्याभोज्यान्नकथनं नाम पज्चत्रिंशदधिकशततमो<ध्याय:

Như vậy, trong Śrī Mahābhārata, thuộc Anuśāsana Parva—cụ thể là phần Dāna-dharma—khép lại chương thứ một trăm ba mươi lăm, mang nhan đề “Luận về những thức ăn nên dùng và không nên dùng”. Lời kết này đặt giáo huấn như một chỉ dẫn đạo đức: bố thí và hạnh kiểm đúng đắn không thể tách rời sự phân biệt về thanh tịnh, tiết chế, và điều gì nên nhận hay nên tránh trong việc ăn uống.