Adhyaya 126

Verse 1

अफ-#-र- जा द्वाविशर्त्याधेकशततमो< ध्याय: व्यास-मैत्रेय-संवाद--तपकी प्रशंसा तथा गृहस्थके उत्तम कर्तव्यका निर्देश भीष्म उवाच एवमुक्त: स भगवान्‌ मैत्रेयं प्रत्यभाषत । दिष्ट्यैवं त्वं विजानासि दिष्ट्या ते बुद्धिरीदृशी

Bhishma nói: Khi Maitreya đã nói như vậy, bậc hiền thánh Vyasa đáng tôn kính đáp lại ông: “Hỡi Bà-la-môn, quả thật ông có phúc lớn khi hiểu sự việc theo cách ấy. Nhờ thiện duyên mà ông đạt được trí phân biệt như vậy.”

Verse 2

लोको हार्यगुणानेव भूयिष्ठं तु प्रशंसति । रूपमानवयोमानश्रीमानाश्षाप्पसंशयम्‌

Bhishma nói: Phần nhiều người đời chỉ ca ngợi những phẩm chất làm vừa lòng và hấp dẫn. Sắc đẹp, sự khiêm nhường, danh dự và phú quý—đều thường được xem là dấu hiệu của sự ưu việt, không nghi ngờ gì.

Verse 3

यत्‌ ते भृशतरं दानाद्‌ वर्तयिष्यामि तच्छुणु

Bhishma nói: “Hãy nghe điều ta sẽ giảng cho ngươi bây giờ—một điều còn cao quý hơn cả bố thí. Được: ta sẽ nói về một dharma vượt trên việc cho đi. Trong thế gian này, mọi kinh điển và mọi nề nếp hành xử đã lần lượt phát sinh và lưu truyền, lấy Veda làm chuẩn mực dẫn đường.”

Verse 4

यानीहागमशास्त्राणि याश्न कश्षित्‌ प्रवृत्तय: । तानि वेदं पुरस्कृत्य प्रवृत्तानि यथाक्रमम्‌

“Mọi kinh điển truyền thống và mọi nề nếp hành xử ở đời này—tất cả đều lần lượt hình thành, lấy Veda làm chuẩn mực đặt lên hàng đầu.”

Verse 5

अहं दानं प्रशंभामि भवानपि तप:श्रुते । तप: पवित्र वेदस्य तप: स्वर्गस्थ साधनम्‌

Bhishma nói: “Ta ca ngợi đức hạnh của bố thí; còn ngươi, người tinh thông khổ hạnh và thánh học, cũng ca ngợi tapas. Quả thật, tapas có sức thanh tịnh; nó làm cho việc học Veda trở nên thiêng sạch và là phương tiện thù thắng để đạt cõi trời.”

Verse 6

तपसा महदाप्रोति विद्यया चेति न: श्रुतम्‌ । तपसैव चापनुदेद्‌ यच्चान्यदपि दुष्कृतम्‌

Bhīṣma nói: “Chúng ta từng nghe rằng con người đạt đến địa vị cao cả nhờ khổ hạnh (tapas), và cũng nhờ học vấn. Hơn nữa, mọi điều ác khác dù là gì, cũng có thể bị xua tan chính bằng khổ hạnh.”

Verse 7

यद्‌ यद्धि किंचित्‌ संधाय पुरुषस्तप्यते तप: । सर्वमेतदवाप्नोति विद्यया चेति न: श्रुतम्‌

Bhīṣma nói: “Bất cứ mục đích nào một người đặt trong lòng rồi thực hành khổ hạnh vì mục đích ấy, thì người ấy sẽ đạt được tất cả—như chúng ta từng nghe—nhờ sức mạnh của sự tu luyện nghiêm cẩn và nhờ tri thức.”

Verse 8

दुरन्वयं दुष्प्रधर्ष दुरापं दुरतिक्रमम्‌ । सर्व वै तपसाभ्येति तपो हि बलवत्तरम्‌

Bhīṣma nói: “Điều gì cực khó đến gần và kết nối, điều gì bất khả xâm phạm, khó đạt được và khó vượt qua—tất thảy những điều ấy đều trở nên có thể đạt nhờ khổ hạnh; vì sức mạnh của tapas là lớn nhất.”

Verse 9

सुरापो5सम्मतादायी भ्रूणहा गुरुतल्पग: । तपसा तरते सर्वमेनसश्न प्रमुच्यते

Bhīṣma nói: “Ngay cả kẻ uống rượu say, kẻ ban phát điều không được chuẩn thuận, kẻ giết bào thai, và kẻ xâm phạm giường của thầy—người như thế vẫn có thể vượt qua mọi tội lỗi nhờ khổ hạnh, và được giải thoát khỏi mặc cảm tội.”

Verse 10

“शराबी, चोर, गर्भहत्यारा, गुरुकी शय्यापर शयन करनेवाला पापी भी तपस्याद्वारा सम्पूर्ण संसारसे पार हो जाता है और अपने पापोंसे छुटकारा पा जाता है ।।

Bhīṣma nói: “Ngay cả kẻ tội lỗi—kẻ nghiện rượu, kẻ trộm, kẻ giết thai nhi, hay kẻ xâm phạm giường của thầy—cũng có thể, nhờ khổ hạnh, vượt qua toàn bộ vòng xoay của đời thế tục và được giải thoát khỏi tội lỗi. Và người đầy đủ mọi học vấn, mắt sáng trí tỏ, dù đạt đến mức nào, cũng được nói là ngang hàng với bậc khổ hạnh; vì thế, hãy luôn kính lễ cả học vấn lẫn khổ hạnh.”

Verse 11

“जो सब प्रकारकी विद्याओंमें प्रवीण है, वही नेत्रवान्‌ है और तपस्वी, चाहे जैसा हो उसे भी नेत्रवान्‌ ही कहा जाता है। इन दोनोंको सदा नमस्कार करना चाहिये ।।

Bhishma nói: “Tất cả những ai giàu có về học vấn và mọi bậc khổ hạnh đều đáng được tôn kính. Người bố thí sẽ đạt hạnh phúc sau khi chết, và ngay ở đời này cũng được thịnh vượng.”

Verse 12

इमं च ब्रह्मलोक॑ च लोक॑ च बलवत्तरम्‌ | अन्नदानै: सुकृतिन: प्रतिपद्यन्ति लौकिका:

Bhishma nói: “Nhờ công đức bố thí thức ăn, người hiền đức đạt được cả cõi đời này lẫn cõi Phạm Thiên (Brahmaloka); hơn nữa, họ còn nắm được địa vị ở thế gian càng thêm hùng mạnh và thịnh vượng. Lời dạy là: annadāna—nuôi ăn người khác—không chỉ là việc từ thiện, mà là nền tảng của dharma, làm vững mạnh đời sống hiện tại và dẫn đến những cảnh giới tâm linh cao quý.”

Verse 13

संसारके पुण्यात्मा पुरुष अन्न-दान देकर इस लोकमें भी सुखी होते हैं और मृत्युके बाद ब्रह्मलोक तथा दूसरे शक्तिशाली लोकको प्राप्त कर लेते हैं ।।

Bhishma dạy rằng: người có tâm chính trực, đem thức ăn bố thí, thì ngay ở đời này cũng được an vui; và sau khi chết sẽ đến cõi Phạm Thiên (Brahmaloka) cùng những cảnh giới hùng mạnh khác. Những người thí chủ ấy, được tôn kính, lại biết tôn kính người khác; và đi đến đâu cũng được ca ngợi bốn phương.

Verse 14

अकर्ता चैव कर्ता च लभते यस्य यादृशम्‌ | यदि चोर्ध्व॑ यद्यधो वा स्वॉललोकानभियास्यति

Bhīṣma nói: “Dù là kẻ không hành động hay người hành động, mỗi người đều nhận lấy quả báo đúng theo cái thực thuộc về mình—công và tánh. Vì thế, người ấy sẽ đi đến những cõi đã định cho mình, cao hay thấp, tùy theo hạnh kiểm và bản tính nội tâm.”

Verse 15

“मनुष्य दान करता हो या न करता हो, वह ऊपरके लोकमें रहता हो या नीचेके लोकमें, जिसे कर्मानुसार जैसा लोक प्राप्त होगा, वह अपने उसी लोकमें जायगा ।।

Bhishma nói: “Dù người ta có bố thí hay không, dù ở cõi cao hay cõi thấp, cảnh giới nào đạt được theo nghiệp thì nhất định sẽ đi đến đúng cảnh giới ấy. Còn về ngươi, ngươi sẽ được mọi thức ăn và đồ uống mình mong muốn; bởi ngươi thông tuệ, sinh trong dòng tộc tốt, học rộng và giàu lòng trắc ẩn—những phẩm chất nâng đỡ hạnh dharma và đem lại quả báo tương xứng.”

Verse 16

कौमारचारी व्रतवान्‌ मैत्रेय निरतो भव । एतदू गृहाण प्रथम प्रशस्तं गृहमेधिनाम्‌

Bhīṣma nói: “Hỡi Maitreya, hãy sống như một học trò giữ hạnh phạm hạnh và kiên định trong các lời nguyện. Hãy nhận lấy điều này như nguyên tắc tối thượng và đáng tán dương nhất dành cho người gia chủ.”

Verse 17

“मैत्रेयजी! तुम जो कुछ चाहोगे, उसके अनुसार तुमको अन्न-पानकी सामग्री प्राप्त होगी। तुम बुद्धिमान, कुलीन, शास्त्रज्ञ और दयालु हो। तुम्हारी तरुण अवस्था है और तुम व्रतधारी हो। अतः सदा धर्म-पालनमें लगे रहो और गृहस्थोंके लिये जो सबसे उत्तम एवं मुख्य कर्तव्य है, उसे ग्रहण करो--ध्यान देकर सुनो ।।

Bhīṣma nói: “Maitreya! Điều gì con mong muốn, con sẽ nhận được lương thực và đồ uống tương xứng. Con khôn ngoan, dòng dõi cao quý, thông hiểu kinh điển và giàu lòng trắc ẩn. Con đang ở độ tuổi tráng kiện và sống theo giới nguyện. Vì vậy, hãy luôn chuyên cần hộ trì dharma, và hãy tiếp nhận—nghe cho kỹ—bổn phận tối thượng và chủ yếu của người gia chủ. Trong gia tộc nào người chồng hài lòng vì người vợ được chăm sóc chu đáo, và người vợ hài lòng vì người chồng được nâng đỡ đầy đủ, thì mọi phúc lợi và điềm lành đều ngự trị nơi ấy.”

Verse 18

“जिस कुलमें पति अपनी पत्नीसे और पत्नी अपने पतिसे संतुष्ट रहती हो, वहाँ सदा कल्याण होता है ।।

Bhīṣma nói: Trong gia đình nào người chồng mãn nguyện với vợ và người vợ mãn nguyện với chồng, thì phúc lành và điềm tốt luôn ngự trị. Như nước rửa sạch bụi bẩn trên thân thể và ánh lửa xua tan bóng tối, cũng vậy, bố thí và khổ hạnh diệt trừ mọi tội lỗi nơi con người.

Verse 19

(दानेन तपसा चैव विष्णोरभ्यर्चनेन च । ब्राह्मण: स महाभाग तरेत्‌ संसारसागरात्‌ ।।

Bhīṣma nói: “Hỡi người hữu phúc! Một bà-la-môn vượt qua biển cả luân hồi nhờ bố thí, nhờ khổ hạnh, và nhờ thờ phụng Vishnu. Với những ai đã thanh lọc nội tâm bằng cách chu toàn bổn phận được quy định cho mình, làm cho tâm ý trong sạch nhờ khổ hạnh, và dẹp tan mê lầm nhờ chân tri—để cứu độ họ, Hari được tưởng niệm; quả thật, chỉ cần nhớ đến Ngài là chắc chắn được đưa qua bờ. Vì thế, hãy luôn chuyên chú thờ phụng Ngài, làm kẻ sùng tín của Ngài và không ngừng đảnh lễ. Những tín đồ chuyên tâm trì tụng thần chú tám âm của Hari sẽ không bị diệt vong. Ở đời này, những ai chuyên cần phụng thờ Pranava (Om) và hướng đến mục đích tối thượng—nhờ nương theo những phương tiện và kỷ luật ấy—hãy tự thanh tịnh, gột bỏ mọi tội lỗi. Maitreya, cầu cho con được an lành; nay ta sẽ cẩn trọng trở về am thất. Hãy ghi khắc điều này trong tâm; nhờ vậy phúc lợi sẽ đến với con.”

Verse 20

तं प्रणम्याथ मैत्रेय: कृत्वा चापि प्रदक्षिणम्‌ स्वस्ति प्राप्नोतु भगवानित्युवाच कृताउ्जलि:,तब मैत्रेयजीने व्यासजीको प्रणाम करके उनकी परिक्रमा की और हाथ जोड़कर कहा --“भगवन्‌! आप मंगल प्राप्त करें!

Bấy giờ Maitreya đảnh lễ Ngài, rồi cung kính đi nhiễu quanh, chắp tay mà thưa: “Bạch Đấng Tôn Quý, nguyện Ngài được cát tường an lạc.”

Verse 26

दिष्टया नाभिभवन्ति त्वां दैवस्तेडयमनुग्रह: । “संसारके लोग उत्तम गुणवाले पुरुषकी ही अधिक प्रशंसा करते हैं। सौभाग्यकी बात है कि रूप

Thật may mắn thay, quyền lực của số mệnh không thể khuất phục được ngươi; ấy là đại ân huệ của chư thiên. Trong cõi đời này, người ta chỉ càng tán dương bậc trượng phu có phẩm chất cao thượng. Thật là phúc lớn khi lòng kiêu mạn về dung mạo, tuổi tác và tài sản không thể chi phối ngươi. Đó là ân sủng vĩ đại của các thần linh dành cho ngươi—không hề nghi ngờ.

Verse 121

इस प्रकार श्रीमह्या भारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें मैत्रेयकी भभिक्षाविषयक एक सौ इकक्‍्कीसवाँ अध्याय पूरा हुआ

Như vậy, trong Thánh sử Mahābhārata, thuộc Anuśāsana Parva, trong phần Dāna-dharma (pháp về bố thí), chương thứ một trăm hai mươi mốt—nói về chủ đề cuộc luận bàn của Maitreya về khất thực (bhikṣā)—đã viên mãn. Lời kết này báo hiệu sự hoàn tất một đơn vị giáo huấn, đặt việc khất thực và bố thí như một hạnh nghiệp có kỷ luật, được dẫn dắt bởi dharma, chứ không phải một cuộc trao đổi tầm thường.

Verse 122

इति श्रीमहाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि मैत्रेयभिक्षायां द्वाविंशत्यधिकशततमो<ध्याय:

Như vậy, trong Śrī Mahābhārata, thuộc Anuśāsana Parva—đặc biệt trong phần Dāna-dharma (pháp về bố thí)—chương thứ một trăm hai mươi hai, mang tên “Khất thực của Maitreya”, đã kết thúc.