Adhyaya 37

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे क्षुपदधीचिसंवादो नाम षट्त्रिंशो ऽध्यायः सनत्कुमार उवाच भवान्कथमनुप्राप्तो महादेवमुमापतिम् श्रोतुमिच्छामि तत्सर्वं वक्तुमर्हसि मे प्रभो

Như vậy, trong Thánh «Liṅga Mahāpurāṇa», phần Tiền (Pūrva-bhāga), mở đầu chương thứ ba mươi sáu mang tên “Cuộc đối thoại giữa Kṣupa và Dadhīci”. Sanatkumāra thưa: “Bạch bậc đáng tôn kính, ngài đã đến được sự diện kiến và chứng ngộ Mahādeva—Đấng Phu Quân của Umā—bằng cách nào? Con muốn nghe trọn vẹn điều ấy; xin hãy thuật lại cho con, ô bậc Thầy.”

Verse 2

शैलादिरुवाच प्रजाकामः शिलादो ऽभूत् पिता मम महामुने सो ऽप्यन्धः सुचिरं कलं तपस्तेपे सुदुश्चरम्

Śailādi thưa: “Bạch đại hiền, phụ thân con là Śilāda, vì khát vọng có con nối dõi, tuy mù lòa vẫn tu khổ hạnh nghiêm khắc, vô cùng khó nhọc trong thời gian dài.”

Verse 3

तपतस्तस्य तपसा संतुष्टो वज्रधृक् प्रभुः शिलादमाह तुष्टो ऽस्मि वरयस्व वरानिति

Được làm hài lòng bởi ngọn lửa khổ hạnh của ông, vị Chúa tể cầm lôi chùy (Indra) đến gần Śilāda và nói: “Ta đã mãn nguyện. Hãy chọn những ân phúc ngươi muốn.”

Verse 4

ततः प्रणम्य देवेशं सहस्राक्षं सहामरैः प्रोवाच मुनिशार्दूल कृताञ्जलिपुटो हरिम्

Bấy giờ, ông cúi lạy Đấng Chúa tể chư Thiên—bậc ngàn mắt—cùng với hội chúng các bậc bất tử. Vị hiền triết tối thượng, như hổ giữa hàng sa-môn, chắp tay cung kính mà thưa với Hari. Trong sự quy phục khiêm cung ấy, các hữu tình bị trói buộc (paśu) hướng về nơi nương tựa tối thượng, cầu thoát khỏi dây trói (pāśa) nhờ ân điển của Đấng Chủ Tể (pati).

Verse 5

शिलाद उवाच भगवन्देवतारिघ्न सहस्राक्ष वरप्रद अयोनिजं मृत्युहीनं पुत्रमिच्छामि सुव्रत

Śilāda thưa: “Bạch Bhagavān, Đấng diệt kẻ thù của chư Thiên, bậc ngàn mắt, đấng ban ân phúc, ô bậc kiên trì giới hạnh—con cầu xin một người con trai không sinh từ bào thai, và vượt ngoài tử vong.”

Verse 6

शक्र उवाच पुत्रं दास्यामि विप्रर्षे योनिजं मृत्युसंयुतम् अन्यथा ते न दास्यामि मृत्युहीना न सन्ति वै

Śakra (Indra) nói: “Hỡi bậc hiền triết Bà-la-môn tối thượng, ta sẽ ban cho ngươi một người con—sinh từ thai mẹ và bị ràng buộc bởi tử vong. Nếu không như vậy, ta sẽ không ban, vì quả thật không có ai là vô tử.”

Verse 7

न दास्यति सुतं ते ऽत्र मृत्युहीनमयोनिजम् पितामहो ऽपि भगवान् किमुतान्ये महामुने

Trong việc này, ngay cả đấng Pitāmaha (Phạm Thiên) đáng tôn kính cũng không thể ban cho ngươi một người con bất tử và không do thai sinh. Huống chi, hỡi bậc đại hiền, các hữu thể khác sao có thể làm được? Chỉ có Pati (Đấng Chúa Tể) vượt ngoài những giới hạn ấy; còn mọi quyền lực được tạo thành đều bị ràng buộc bởi trật tự của nghiệp và māyā.

Verse 8

सो ऽपि देवः स्वयं ब्रह्मा मृत्युहीनो न चेश्वरः योनिजश् च महातेजाश् चाण्डजः पद्मसंभवः

Vị thần ấy chính là Brahmā—bất tử, nhưng không phải là Īśvara Tối Thượng. Ngài có nguồn gốc thuộc yoni (thai sinh), rực rỡ đại quang minh; lại cũng được gọi là chāṇḍaja (noãn sinh) và padma-sambhava (liên hoa sinh).

Verse 9

महेश्वराङ्गजश्चैव भवान्यास्तनयः प्रभुः तस्याप्यायुः समाख्यातं परार्धद्वयसंमितम्

Và vị Chúa—đấng phát sinh từ Mahādeva, là con của Bhavānī—tuổi thọ của Ngài cũng được tuyên thuyết là đo bằng hai parārdha (một đại lượng thời gian vũ trụ tối thượng).

Verse 10

कोटिकोटिसहस्राणि अहर्भूतानि यानि वै समतीतानि कल्पानां तावच्छेषापरत्रये

Vô số—tính bằng ức trên ức và ngàn ngàn—là những “ngày” vũ trụ đã trôi qua thành các kalpa; và trong ba phần thời kỳ còn lại về sau, cũng từng ấy sẽ còn phải hoàn tất. Thời lượng cứ thế xoay vần; nhưng Pati (Śiva), không bị kalpa hay sự tan hoại chạm đến, chỉ một mình Ngài còn là Chúa Tể vô hệ phược trên hết thảy paśu.

Verse 11

तस्मादयोनिजे पुत्रे मृत्युहीने प्रयत्नतः परित्यजाशां विप्रेन्द्र गृहाणात्मसमं सुतम्

Vì vậy, hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, khi có người con không do thai sinh và bất tử, hãy dứt mọi mong cầu lo lắng; với sự tinh cần đúng pháp, hãy tiếp nhận một người con đồng nhất với chính Tự Ngã của ông—xứng đáng nối tiếp và gìn giữ dharma.

Verse 12

शैलादिरुवाच तस्य तद्वचनं श्रुत्वा पिता मे लोकविश्रुतः शिलाद इति पुण्यात्मा पुनः प्राह शचीपतिम्

Śailādi nói: Nghe những lời ấy, phụ thân ta—bậc hiền đức danh tiếng khắp các cõi, tên là Śilāda—lại một lần nữa thưa với Chúa tể của Śacī (Indra).

Verse 13

शिलाद उवाच भगवन्नण्डयोनित्वं पद्मयोनित्वमेव च महेश्वराङ्गयोनित्वं श्रुतं वै ब्रह्मणो मया

Śilāda thưa: “Bạch Đấng Thế Tôn, con quả đã nghe từ Phạm Thiên (Brahmā) rằng (Ngài) từng hiển lộ như đấng sinh từ trứng vũ trụ, sinh từ hoa sen, và sinh từ chính thân thể của Maheśvara. (Xin chỉ dạy cho con ý nghĩa chân thật của những lời truyền ấy.)”

Verse 14

पुरा महेन्द्रदायादाद् गदतश्चास्य पूर्वजात् नारदाद्वै महाबाहो कथमत्राशु नो वद

Thuở xưa, từ dòng dõi của Mahendra và từ vị tổ tiên sinh trước của người này, hỡi bậc dũng mãnh, chúng ta quả đã nghe từ Nārada. Xin hãy mau nói rõ tại đây: việc ấy đã thành ra như thế nào?

Verse 15

दाक्षायणी सा दक्षो ऽपि देवः पद्मोद्भवात्मजः पौत्रीकनकगर्भस्य कथं तस्याः सुतो विभुः

Nàng là Dākṣāyaṇī, và Dakṣa cũng là một bậc thiên thần—con của Đấng sinh từ hoa sen (Brahmā). Nếu Dakṣa là cháu của Hiraṇyagarbha, thì làm sao có thể nói rằng Đấng Toàn Biến, bậc Tự Tại (Vibhu), lại là con của nàng?

Verse 16

शक्र उवाच स्थाने संशयितुं विप्र तव वक्ष्यामि कारणम् कल्पे तत्पुरुषे वृत्तं ब्रह्मणः परमेष्ठिनः

Śakra nói: “Này Bà-la-môn, sự nghi vấn của ông thật hợp lẽ. Ta sẽ nói rõ nguyên nhân—điều đã xảy ra trong Tatpuruṣa Kalpa liên quan đến Brahmā, Parameṣṭhin, bậc tối thượng trong trật tự tạo hóa.”

Verse 17

ससर्ज सकलं ध्यात्वा ब्रह्माणं परमेश्वरः जनार्दनो जगन्नाथः कल्पे वै मेघवाहने

Trong Meghavāhana Kalpa, Janārdana—Chúa tể của vũ trụ—sau khi quán niệm Brahmā trong thiền định, đã khiến toàn thể trật tự hiển lộ được sinh khởi.

Verse 18

दिव्यं वर्षसहस्रं तु मेघो भूत्वावहद्धरम् नारायणो महादेवं बहुमानेन सादरम्

Suốt một nghìn năm thiêng, Nārāyaṇa hóa thành mây mưa, tuôn xuống những dòng nước, với lòng cung kính sâu xa và sự tôn vinh lớn lao, phụng sự Mahādeva bằng bhakti.

Verse 19

दृष्ट्वा भावं महादेवो हरेः स्वात्मनि शङ्करः प्रददौ तस्य सकलं स्रष्टुं वै ब्रह्मणा सह

Nhận thấy ý nguyện trong Hari như chính Tự Ngã của mình, Mahādeva Śaṅkara đã ban cho Ngài năng lực trọn vẹn để khai mở tạo hóa—cùng với Brahmā.

Verse 20

तदा तं कल्पमाहुर्वै मेघवाहनसंज्ञया हिरण्यगर्भस्तं दृष्ट्वा तस्य देहोद्भवस्तदा

Bấy giờ, kỷ nguyên ấy quả thật được xưng danh là “Meghavāhana”. Và Hiraṇyagarbha (Brahmā), khi chiêm kiến điều ấy, liền từ chính thân Ngài mà sinh khởi ngay lúc đó, hiển lộ như nguyên lý sáng tạo dưới quyền Chúa Tể (Pati).

Verse 21

जनार्दनसुतः प्राह तपसा प्राप्य शङ्करम् तव वामाङ्गजो विष्णुर् दक्षिणाङ्गभवो ह्यहम्

Sau khi nhờ khổ hạnh mà đạt đến Śaṅkara, người con của Janārdana thưa rằng: “Từ bên trái của Ngài sinh ra Viṣṇu; từ bên phải của Ngài, quả thật, con được sinh ra.”

Verse 22

मया सह जगत्सर्वं तथाप्यसृजदच्युतः जगन्मयो ऽवहद्यस्मान् मेघो भूत्वा दिवानिशम्

Cùng với con, toàn thể vũ trụ—thế mà Đấng Bất Hoại (Acyuta) vẫn khai sinh ra nó. Vì Ngài thấm khắp các cõi như chính bản thể của thế gian, và không ngừng nâng đỡ chúng con, ngày đêm hóa thành mây mà chở che.

Verse 23

भवन्तमवहद्विष्णुर् देवदेवं जगद्गुरुम् नारायणादपि विभो भक्तो ऽहं तव शङ्कर

Viṣṇu tán dương Ngài—Đấng Thần của chư thần, bậc Đạo sư của vũ trụ. Ôi Đấng trùm khắp, ôi Śaṅkara, con là kẻ sùng kính Ngài—vượt lên cả danh tính Narāyaṇa của con.

Verse 24

प्रसीद देहि मे सर्वं सर्वात्मत्वं तव प्रभो तदाथ लब्ध्वा भगवान् भवात्सर्वात्मतां क्षणात्

Xin Ngài đoái thương, hỡi Chúa; ban cho con tất cả—ban cho con sự chứng ngộ về Tự Tánh trùm khắp của Ngài, hỡi Đấng Tối Thượng. Khi đạt được điều ấy, bậc phúc đức liền trong khoảnh khắc an trụ nơi trạng thái “là Tự Ngã của muôn loài”—nhờ ân điển của Ngài, Pati giải thoát paśu khỏi pāśa.

Verse 25

त्वरमाणो ऽथ संगम्य ददर्श पुरुषोत्तमम् एकार्णवालये शुभ्रे त्व् अन्धकारे सुदारुणे

Rồi vội vã tiến đến gần, ông thấy Đấng Puruṣottama—Bậc Tối Thượng—trong nơi cư ngụ của đại dương vũ trụ duy nhất. Dẫu là một cõi nguyên sơ thanh tịnh, nơi ấy vẫn trùm phủ một bóng tối ghê rợn.

Verse 26

हेमरत्नचिते दिव्ये मनसा च विनिर्मिते दुष्प्राप्ये दुर्जनैः पुण्यैः सनकाद्यैरगोचरे

Cõi giới thần diệu ấy—lát bằng vàng và châu báu, chỉ do tâm thanh tịnh kiến tạo—kẻ ác khó bề đạt tới; chỉ người có công đức mới có thể gần kề, và ngay cả các bậc hiền triết như Sanaka v.v. cũng vượt ngoài tầm thấu đạt.

Verse 27

जगदावासहृदयं ददर्श पुरुषं त्वजः अनन्तभोगशय्यायां शायिनं पङ्कजेक्षणम्

Bấy giờ Đấng Vô Sinh (Aja) chiêm kiến Đấng Tối Thượng—Trái Tim nội tại che chở muôn thế giới—an nhiên nằm trên giường do những vòng cuộn của Ananta kết thành, mắt như hoa sen, tịch lặng. Theo kiến giải Shaiva, cảnh tượng ấy chỉ bày Pati như ý thức trú ngụ trong nội tâm (antarhṛdaya) nâng đỡ tạo hóa, còn hình tướng vũ trụ hiển lộ chỉ là tấm màn che Đấng Siêu Việt vượt ngoài mọi pasha (trói buộc).

Verse 28

शङ्खचक्रगदापद्मं धारयन्तं चतुर्भुजम् सर्वाभरणसंयुक्तं शशिमण्डलसन्निभम्

Hãy quán niệm Đấng bốn tay, cầm ốc, đĩa, chùy và hoa sen—được trang sức đủ mọi bảo vật, rạng ngời như vành trăng. Theo Shaiva, hình tướng ấy là chỗ nương cho thiền quán (dhyāna): nhờ biểu tượng sáng trong, cát tường mà Pati được chiêm niệm, để pashu (linh hồn bị ràng buộc) dần nới pasha (xiềng xích) và an định tâm thức trong thờ phụng.

Verse 29

श्रीवत्सलक्षणं देवं प्रसन्नास्यं जनार्दनम् रमामृदुकराम्भोजस्पर्शरक्तपदाम्बुजम्

Tôi quán niệm Janārdana, vị Deva rực sáng mang dấu Śrīvatsa, dung nhan an hòa từ ái—đôi chân sen ửng đỏ bởi cái chạm dịu dàng của đôi tay mềm như sen của Ramā.

Verse 30

परमात्मानमीशानं तमसा कालरूपिणम् रजसा सर्वलोकानां सर्गलीलाप्रवर्तकम्

Ngài là Tự Ngã Tối Thượng, là Īśāna (Đấng Chủ Tể). Nhờ tamas, Ngài mang hình tướng Thời Gian; nhờ rajas, Ngài khởi động cuộc hí lộng sáng tạo cho mọi thế giới—chính Pati điều ngự sự sinh khởi của vũ trụ.

Verse 31

सत्त्वेन सर्वभूतानां स्थापकं परमेश्वरम् सर्वात्मानं महात्मानं परमात्मानमीश्वरम्

Bằng sattva—năng lực thanh tịnh soi sáng của Ngài—Đấng Tối Thượng (Parameśvara) nâng đỡ và an lập muôn loài. Ngài là Pati, là Tự Ngã trong mọi hữu tình (sarvātman), là Đại Ngã, là Tối Thượng Ngã, là Ishvara tối tôn.

Verse 32

क्षीरार्णवे ऽमृतमये शायिनं योगनिद्रया तं दृष्ट्वा प्राह वै ब्रह्मा भगवन्तं जनार्दनम्

Thấy Janārdana nằm trong giấc ngủ du-già trên Biển Sữa tựa cam lộ, Brahmā liền thưa với Đấng Bhagavān ấy. Theo nhãn quan Shaiva, ngay cả các thần chủ trì vũ trụ cũng vận hành trong Pāśa (ràng buộc) nếu chưa quay về Pati tối thượng—Śiva—chỉ Ngài mới ban giải thoát cho Pāśu (linh hồn bị trói buộc).

Verse 33

ग्रसामि त्वां प्रसादेन यथापूर्वं भवानहम् स्मयमानस्तु भगवान् प्रतिबुध्य पितामहम्

“Nhờ ân điển của Ta, Ta thu nhiếp ngươi trở về trong Ta, và ngươi sẽ như thuở trước.” Rồi Đấng Bhagavān mỉm cười, đánh thức Pitāmaha (Brahmā), phục hồi ngài về trạng thái ban đầu.

Verse 34

उदैक्षत महाबाहुः स्मितमीषच्चकार सः विवेश चाण्डजं तं तु ग्रस्तस्तेन महात्मना

Đấng đại lực, cánh tay hùng mạnh, đưa mắt nhìn và khẽ mỉm cười. Rồi Ngài nhập vào hữu thể sinh từ trứng ấy; và bậc đại hồn kia bị Ngài nuốt trọn.

Verse 35

ततस्तं चासृजद्ब्रह्मा भ्रुवोर्मध्येन चाच्युतम् सृष्टस्तेन हरिः प्रेक्ष्य स्थितस्तस्याथ संनिधौ

Rồi Brahmā tạo ra Acyuta, Đấng Bất Hoại, từ khoảng giữa hai chân mày. Khi Hari được sinh thành như vậy, Ngài nhìn đấng tạo tác mình và đứng gần bên để hầu cận.

Verse 36

एतस्मिन्नन्तरे रुद्रः सर्वदेवभवोद्भवः विकृतं रूपमास्थाय पुरा दत्तवरस्तयोः

Ngay lúc ấy, Rudra—nguồn phát sinh mọi địa vị và quyền năng của chư thiên—đã thị hiện một hình tướng kỳ diệu, biến hóa, đúng theo các ân phúc đã ban cho hai vị ấy thuở trước.

Verse 37

आगच्छद्यत्र वै विष्णुर् विश्वात्मा परमेश्वरः प्रसादमतुलं कर्तुं ब्रह्मणश् च हरेः प्रभुः

Tại đó, Viṣṇu—Đấng Tối Thượng, tự ngã nội tại của vũ trụ—đã đến, với ý định ban ân sủng vô song cho Brahmā; vì thế Hari, bậc Chúa tể hùng lực, đã hiện ra.

Verse 38

ततः समेत्य तौ देवौ सर्वदेवभवोद्भवम् अपश्यतां भवं देवं कालाग्निसदृशं प्रभुम्

Rồi hai vị thần ấy gặp nhau và chiêm ngưỡng Bhava—Śiva, bậc Chúa tể—đấng là nguồn phát sinh của mọi chư thiên, rực cháy như ngọn lửa của Thời gian (kālāgni).

Verse 39

तौ तं तुष्टुवतुश्चैव शर्वमुग्रं कपर्दिनम् प्रणेमतुश् च वरदं बहुमानेन दूरतः

Bấy giờ hai vị ấy tán dương Śarva dữ dội—Kapardin, Đấng mang búi tóc bện—và từ xa, với lòng tôn kính sâu xa, cúi lạy Đấng ban ân phúc.

Verse 40

भवो ऽपि भगवान् देवम् अनुगृह्य पितामहम् जनार्दनं जगन्नाथस् तत्रैवान्तरधीयत

Ngay cả Bhava—Bhagavān, Chúa tể của muôn cõi—sau khi ban ân cho Deva Pitāmaha (Brahmā) và Janārdana (Viṣṇu), liền ẩn mất ngay tại đó, thu hồi hình tướng hiển lộ của Ngài.