Adhyaya 45

Verse 1

श्रीशुक उवाच पितरावुपलब्धार्थौ विदित्वा पुरुषोत्तम: । मा भूदिति निजां मायां ततान जनमोहिनीम् ॥ १ ॥

Śrī Śukadeva nói: Thấy cha mẹ đang dần nhận ra uy lực siêu việt của Ngài, Đấng Puruṣottama nghĩ: “Điều ấy không nên xảy ra,” rồi Ngài triển khai Yoga-māyā của mình, năng lực làm mê say các tín đồ.

Verse 2

उवाच पितरावेत्य साग्रज: सात्वतर्षभ: । प्रश्रयावनत: प्रीणन्नम्ब तातेति सादरम् ॥ २ ॥

Đức Kṛṣṇa, bậc tối thượng trong hàng Sātvata, cùng với anh mình đến gần cha mẹ. Cúi đầu khiêm cung, Ngài làm họ vui lòng khi kính cẩn thưa: “Mẹ kính yêu, Cha kính yêu,” rồi nói như sau.

Verse 3

नास्मत्तो युवयोस्तात नित्योत्कण्ठितयोरपि । बाल्यपौगण्डकैशोरा: पुत्राभ्यामभवन्‍क्‍वचित् ॥ ३ ॥

Đức Śrī Kṛṣṇa phán: Thưa phụ thân, vì chúng con là hai người con của cha, cha và mẫu thân Devakī luôn sống trong nỗi bồn chồn; cha mẹ chưa từng được hưởng niềm vui tuổi thơ, tuổi thiếu niên và tuổi thanh xuân của chúng con.

Verse 4

न लब्धो दैवहतयोर्वासो नौ भवदन्तिके । यां बाला: पितृगेहस्था विन्दन्ते लालिता मुदम् ॥ ४ ॥

Vì số mệnh nghiệt ngã, chúng con không thể ở gần cha; niềm vui được nuông chiều nơi mái nhà cha mẹ—điều trẻ thơ thường hưởng—chúng con đã không được nếm trải.

Verse 5

सर्वार्थसम्भवो देहो जनित: पोषितो यत: । न तयोर्याति निर्वेशं पित्रोर्मर्त्य: शतायुषा ॥ ५ ॥

Nhờ thân này người ta mới có thể đạt mọi mục tiêu đời sống; và thân này được cha mẹ sinh ra, nuôi dưỡng. Vì thế, dù phụng dưỡng trọn một đời trăm năm, phàm nhân vẫn không thể trả hết ân nợ cha mẹ.

Verse 6

यस्तयोरात्मज: कल्प आत्मना च धनेन च । वृत्तिं न दद्यात्तं प्रेत्य स्वमांसं खादयन्ति हि ॥ ६ ॥

Người con tuy có khả năng nhưng không phụng dưỡng cha mẹ bằng sức lực và tài sản của mình, sau khi chết sẽ bị ép phải ăn chính thịt của mình.

Verse 7

मातरं पितरं वृद्धं भार्यां साध्वीं सुतं शिशुम् । गुरुं विप्रं प्रपन्नं च कल्पोऽबिभ्रच्छ्वसन् मृत: ॥ ७ ॥

Người có khả năng mà không nuôi dưỡng cha mẹ già, người vợ tiết hạnh, đứa con thơ, bậc thầy tâm linh; hoặc bỏ mặc một brāhmaṇa hay bất cứ ai đến cầu nương tựa, thì dù còn thở cũng bị xem như đã chết.

Verse 8

तन्नावकल्पयो: कंसान्नित्यमुद्विग्नचेतसो: । मोघमेते व्यतिक्रान्ता दिवसा वामनर्चतो: ॥ ८ ॥

Vì sợ Kaṁsa nên tâm trí chúng con luôn bất an; do đó không thể tôn kính phụng sự cha mẹ cho xứng đáng. Những ngày ấy đã trôi qua uổng phí.

Verse 9

तत् क्षन्तुमर्हथस्तात मातर्नौ परतन्त्रयो: । अकुर्वतोर्वां शुश्रूषां क्लिष्टयोर्दुर्हृदा भृशम् ॥ ९ ॥

Thưa cha mẹ kính yêu, xin hãy tha thứ cho chúng con. Chúng con không được tự do nên không thể phụng sự; Kaṁsa tàn bạo đã khiến chúng con khổ sở vô cùng.

Verse 10

श्रीशुक उवाच इति मायामनुष्यस्य हरेर्विश्वात्मनो गिरा । मोहितावङ्कमारोप्य परिष्वज्यापतुर्मुदम् ॥ १० ॥

Śukadeva Gosvāmī nói: Bị mê hoặc bởi lời của Hari—Đấng Linh Hồn của vũ trụ, nhờ nội māyā mà hiện như người—cha mẹ Ngài vui mừng bồng Ngài lên lòng và ôm chặt.

Verse 11

सिञ्चन्तावश्रुधाराभि: स्‍नेहपाशेन चावृतौ । न किञ्चिदूचतू राजन्बाष्पकण्ठौ विमोहितौ ॥ ११ ॥

Bị trói buộc bởi sợi dây yêu thương, họ tuôn dòng lệ tưới lên Chúa. Tâu Đại vương, họ bàng hoàng; cổ họng nghẹn vì nước mắt nên không nói được lời nào.

Verse 12

एवमाश्वास्य पितरौ भगवान्देवकीसुत: । मातामहं तूग्रसेनं यदूनामकरोन्नृपम् ॥ १२ ॥

Sau khi an ủi cha mẹ, Bhagavān—người con của Devakī—đã lập Ugrasena, ông ngoại bên mẹ, làm vua của dòng Yadu.

Verse 13

आह चास्मान् महाराज प्रजाश्चाज्ञप्तुमर्हसि । ययातिशापाद् यदुभिर्नासितव्यं नृपासने ॥ १३ ॥

Đức Chúa phán: “Hỡi Đại vương, Chúng Ta là thần dân của ngài; xin hãy truyền lệnh cho Chúng Ta. Do lời nguyền của Yayāti, không một người Yadu nào được ngồi trên ngai vua.”

Verse 14

मयि भृत्य उपासीने भवतो विबुधादय: । बलिं हरन्त्यवनता: किमुतान्ये नराधिपा: ॥ १४ ॥

Vì Ta hiện diện bên ngài như người hầu cận riêng, chư thiên và các bậc tôn quý sẽ cúi đầu dâng cống phẩm cho ngài; huống chi các vua chúa loài người!

Verse 15

सर्वान्स्वान्ज्ञतिसम्बन्धान्दिग्भ्य: कंसभयाकुलान् । यदुवृष्ण्यन्धकमधुदाशार्हकुकुरादिकान् ॥ १५ ॥ सभाजितान् समाश्वास्य विदेशावासकर्शितान् । न्यवासयत् स्वगेहेषु वित्तै: सन्तर्प्य विश्वकृत् ॥ १६ ॥

Rồi Đức Chúa đưa tất cả thân quyến gần gũi và họ hàng của Ngài trở về từ muôn phương, nơi họ đã lánh nạn vì sợ Kaṁsa. Ngài tiếp đón các tộc Yadu, Vṛṣṇi, Andhaka, Madhu, Dāśārha, Kukura và các chi tộc khác với sự tôn kính xứng đáng, an ủi những người mệt mỏi vì sống nơi đất khách. Sau đó, Śrī Kṛṣṇa—Đấng Tạo Hóa vũ trụ—an cư họ trong nhà cửa của mình và làm họ mãn nguyện bằng những tặng phẩm quý giá.

Verse 16

सर्वान्स्वान्ज्ञतिसम्बन्धान्दिग्भ्य: कंसभयाकुलान् । यदुवृष्ण्यन्धकमधुदाशार्हकुकुरादिकान् ॥ १५ ॥ सभाजितान् समाश्वास्य विदेशावासकर्शितान् । न्यवासयत् स्वगेहेषु वित्तै: सन्तर्प्य विश्वकृत् ॥ १६ ॥

Rồi Đức Chúa đưa tất cả thân quyến gần gũi và họ hàng của Ngài trở về từ muôn phương, nơi họ đã lánh nạn vì sợ Kaṁsa. Ngài tiếp đón các tộc Yadu, Vṛṣṇi, Andhaka, Madhu, Dāśārha, Kukura và các chi tộc khác với sự tôn kính xứng đáng, an ủi những người mệt mỏi vì sống nơi đất khách. Sau đó, Śrī Kṛṣṇa—Đấng Tạo Hóa vũ trụ—an cư họ trong nhà cửa của mình và làm họ mãn nguyện bằng những tặng phẩm quý giá.

Verse 17

कृष्णसङ्कर्षणभुजैर्गुप्ता लब्धमनोरथा: । गृहेषु रेमिरे सिद्धा: कृष्णरामगतज्वरा: ॥ १७ ॥ वीक्षन्तोऽहरह: प्रीता मुकुन्दवदनाम्बुजम् । नित्यं प्रमुदितं श्रीमत्सदयस्मितवीक्षणम् ॥ १८ ॥

Được che chở bởi đôi tay của Kṛṣṇa và Saṅkarṣaṇa, họ cảm thấy mọi ước nguyện đều viên mãn và sống an vui trọn vẹn trong gia đình. Nhờ sự hiện diện của Kṛṣṇa và Balarāma, cơn “sốt” của đời vật chất đã lắng xuống. Mỗi ngày, các tín đồ đầy yêu kính được chiêm ngưỡng gương mặt sen của Mukunda luôn rạng rỡ, điểm tô bởi ánh nhìn mỉm cười đẹp đẽ và đầy từ bi.

Verse 18

कृष्णसङ्कर्षणभुजैर्गुप्ता लब्धमनोरथा: । गृहेषु रेमिरे सिद्धा: कृष्णरामगतज्वरा: ॥ १७ ॥ वीक्षन्तोऽहरह: प्रीता मुकुन्दवदनाम्बुजम् । नित्यं प्रमुदितं श्रीमत्सदयस्मितवीक्षणम् ॥ १८ ॥

Được đôi tay của Śrī Kṛṣṇa và Śrī Saṅkarṣaṇa che chở, những người trong các tộc ấy cảm thấy mọi ước nguyện đều viên mãn, nên an vui nơi gia thất với hạnh phúc trọn vẹn. Nhờ sự hiện diện của Kṛṣṇa và Balarāma, cơn “sốt” luân hồi của họ lắng dịu. Mỗi ngày, với lòng mến kính, họ chiêm ngưỡng gương mặt sen của Mukunda luôn rạng rỡ, điểm tô bởi ánh nhìn mỉm cười đầy từ bi.

Verse 19

तत्र प्रवयसोऽप्यासन् युवानोऽतिबलौजस: । पिबन्तोऽक्षैर्मुकुन्दस्य मुखाम्बुजसुधां मुहु: ॥ १९ ॥

Tại đó, ngay cả những bậc cao niên nhất cũng trông như tuổi trẻ, đầy sức mạnh và sinh lực, vì đôi mắt họ luôn uống mãi cam lộ từ gương mặt sen của Mukunda.

Verse 20

अथ नन्दं समसाद्य भगवान् देवकीसुत: । सङ्कर्षणश्च राजेन्द्र परिष्वज्येदमूचतु: ॥ २० ॥

Bấy giờ, ôi Parīkṣit tôn quý, Bhagavān Śrī Kṛṣṇa, con của Devakī, cùng với Śrī Saṅkarṣaṇa (Balarāma) đến gần Nanda Mahārāja. Hai Đấng Chúa ôm lấy ông rồi nói như sau.

Verse 21

पितर्युवाभ्यां स्‍निग्धाभ्यां पोषितौ लालितौ भृशम् । पित्रोरभ्यधिका प्रीतिरात्मजेष्वात्मनोऽपि हि ॥ २१ ॥

[Kṛṣṇa và Balarāma nói:] Thưa Cha, cha và mẹ Yaśodā đã ân cần nuôi dưỡng và hết lòng chăm sóc chúng con. Quả thật, tình thương của cha mẹ dành cho con cái còn hơn cả chính mạng sống mình.

Verse 22

स पिता सा च जननी यौ पुष्णीतां स्वपुत्रवत् । शिशून् बन्धुभिरुत्सृष्टानकल्पै: पोषरक्षणे ॥ २२ ॥

Cha mẹ chân thật là những người chăm nuôi, như con ruột của mình, các trẻ thơ bị thân quyến bỏ rơi vì không đủ khả năng dưỡng nuôi và bảo hộ.

Verse 23

यात यूयं व्रजं तात वयं च स्‍नेहदु:खितान् । ज्ञातीन् वो द्रष्टुमेष्यामो विधाय सुहृदां सुखम् ॥ २३ ॥

Thưa cha, mọi người hãy trở về Vraja. Chúng con sẽ sớm đến thăm quyến thuộc đang khổ vì xa cách chúng con, sau khi ban niềm vui cho những bằng hữu thiện tâm.

Verse 24

एवं सान्‍त्‍वय्य भगवान् नन्दं सव्रजमच्युत: । वासोऽलङ्कारकुप्याद्यैरर्हयामास सादरम् ॥ २४ ॥

Như vậy, sau khi an ủi Nanda Mahārāja và dân Vraja, Đấng Acyuta đã kính trọng tôn vinh họ bằng y phục, trang sức, đồ dùng gia thất và các lễ vật khác.

Verse 25

इत्युक्तस्तौ परिष्वज्य नन्द: प्रणयविह्वल: । पूरयन्नश्रुभिर्नेत्रे सह गोपैर्व्रजं ययौ ॥ २५ ॥

Nghe lời Kṛṣṇa, Nanda Mahārāja tràn ngập tình thương. Ông ôm lấy hai Đấng Chúa; mắt đẫm lệ, rồi cùng các mục đồng trở về Vraja.

Verse 26

अथ शूरसुतो राजन् पुत्रयो: समकारयत् । पुरोधसा ब्राह्मणैश्च यथावद् द्विजसंस्कृतिम् ॥ २६ ॥

Tâu Đại vương, rồi Vasudeva, con của Śūrasena, đã sắp đặt để vị tế sư và các brāhmaṇa cử hành đúng nghi thức lễ thọ “sinh lần hai” (upanayana) cho hai người con trai của ông.

Verse 27

तेभ्योऽदाद्दक्षिणा गावो रुक्‍ममाला: स्वलङ्कृता: । स्वलङ्कृतेभ्य: सम्पूज्य सवत्सा: क्षौममालिनी: ॥ २७ ॥

Vasudeva đã tôn kính thờ phụng các brāhmaṇa ấy và dâng daksina là những con bò được trang sức đẹp đẽ cùng bê con; chúng đeo vòng cổ vàng và vòng hoa bằng vải lanh mịn.

Verse 28

या: कृष्णरामजन्मर्क्षे मनोदत्ता महामति: । ताश्चाददादनुस्मृत्य कंसेनाधर्मतो हृता: ॥ २८ ॥

Bấy giờ Vasudeva, bậc đại tâm, nhớ lại những con bò mà ông đã phát nguyện bố thí trong ngày sao sinh của Kṛṣṇa và Balarāma. Kaṁsa đã cướp chúng một cách phi pháp; nay Vasudeva thu hồi lại và lại đem bố thí.

Verse 29

ततश्च लब्धसंस्कारौ द्विजत्वं प्राप्य सुव्रतौ । गर्गाद् यदुकुलाचार्याद्गायत्रं व्रतमास्थितौ ॥ २९ ॥

Sau khi thọ lễ khai tâm, hai Đấng giữ giới nguyện nghiêm mật đạt địa vị “nhị sinh”, rồi từ Garga Muni—vị ācārya của dòng Yadu—Các Ngài thọ trì thần chú Gāyatrī và giới nguyện phạm hạnh.

Verse 30

प्रभवौ सर्वविद्यानां सर्वज्ञौ जगदीश्वरौ । नान्यसिद्धामलं ज्ञानं गूहमानौ नरेहितै: ॥ ३० ॥ अथो गुरुकुले वासमिच्छन्तावुपजग्मतु: । काश्यं सान्दीपनिं नाम ह्यवन्तिपुरवासिनम् ॥ ३१ ॥

Hai Đấng—cội nguồn mọi ngành học, bậc Toàn tri và Chúa tể vũ trụ—đã dùng những hành vi như người phàm để che giấu tri kiến thanh tịnh vốn tự nhiên viên mãn. Rồi Các Ngài muốn cư trú tại gurukula, nên đến với Sāndīpani Muni, người xứ Kāśī đang sống ở thành Avantī.

Verse 31

प्रभवौ सर्वविद्यानां सर्वज्ञौ जगदीश्वरौ । नान्यसिद्धामलं ज्ञानं गूहमानौ नरेहितै: ॥ ३० ॥ अथो गुरुकुले वासमिच्छन्तावुपजग्मतु: । काश्यं सान्दीपनिं नाम ह्यवन्तिपुरवासिनम् ॥ ३१ ॥

Hai Đấng—cội nguồn mọi ngành học, bậc Toàn tri và Chúa tể vũ trụ—đã dùng những hành vi như người phàm để che giấu tri kiến thanh tịnh vốn tự nhiên viên mãn. Rồi Các Ngài muốn cư trú tại gurukula, nên đến với Sāndīpani Muni, người xứ Kāśī đang sống ở thành Avantī.

Verse 32

यथोपसाद्य तौ दान्तौ गुरौ वृत्तिमनिन्दिताम् । ग्राहयन्तावुपेतौ स्म भक्त्या देवमिवाद‍ृतौ ॥ ३२ ॥

Sāndīpani hết sức kính trọng hai đệ tử tự chế ấy. Với lòng bhakti, như đang phụng sự chính Thượng Đế, Các Ngài phụng sự thầy và nêu tấm gương không chê trách được về sự tôn thờ bậc ācārya.

Verse 33

तयोर्द्विजवरस्तुष्ट: शुद्धभावानुवृत्तिभि: । प्रोवाच वेदानखिलान्सङ्गोपनिषदो गुरु: ॥ ३३ ॥

Thấy hai Ngài cung kính và tâm ý thanh tịnh, vị Bà-la-môn tối thượng, thầy Sāndīpani, hoan hỷ và truyền dạy trọn bộ Veda cùng các Upaniṣad và các phần phụ trợ.

Verse 34

सरहस्यं धनुर्वेदं धर्मान् न्यायपथांस्तथा । तथा चान्वीक्षिकीं विद्यां राजनीतिं च षड्‍‍विधाम् ॥ ३४ ॥

Ngài còn dạy Dhanur-veda cùng những bí mật thâm sâu, các kinh điển về dharma, phương pháp lý luận và biện luận triết học, cùng khoa chính trị sáu phần.

Verse 35

सर्वं नरवरश्रेष्ठौ सर्वविद्याप्रवर्तकौ । सकृन्निगदमात्रेण तौ सञ्जगृहतुर्नृप ॥ ३५ ॥ अहोरात्रैश्चतु:षष्‍ट्या संयत्तौ तावती: कला: । गुरुदक्षिणयाचार्यं छन्दयामासतुर्नृप ॥ ३६ ॥

Tâu Đại vương, Kṛṣṇa và Balarāma—bậc tối thượng giữa loài người, vốn là nguồn khởi của mọi tri thức—chỉ nghe giảng một lần liền thấu triệt mọi môn. Với tâm chuyên nhất, Hai Ngài học trọn sáu mươi bốn nghệ thuật trong đúng sáu mươi bốn ngày đêm, rồi dâng guru-dakṣiṇā làm thầy hoan hỷ.

Verse 36

सर्वं नरवरश्रेष्ठौ सर्वविद्याप्रवर्तकौ । सकृन्निगदमात्रेण तौ सञ्जगृहतुर्नृप ॥ ३५ ॥ अहोरात्रैश्चतु:षष्‍ट्या संयत्तौ तावती: कला: । गुरुदक्षिणयाचार्यं छन्दयामासतुर्नृप ॥ ३६ ॥

Tâu Đại vương, Kṛṣṇa và Balarāma—bậc tối thượng giữa loài người, vốn là nguồn khởi của mọi tri thức—chỉ nghe giảng một lần liền thấu triệt mọi môn. Với tâm chuyên nhất, Hai Ngài học trọn sáu mươi bốn nghệ thuật trong đúng sáu mươi bốn ngày đêm, rồi dâng guru-dakṣiṇā làm thầy hoan hỷ.

Verse 37

द्विजस्तयोस्तं महिमानमद्भ‍ुतं संलक्ष्य राजन्नतिमानुषीं मतिम् । सम्मन्‍त्र्य पत्न्‍या स महार्णवे मृतं बालं प्रभासे वरयां बभूव ह ॥ ३७ ॥

Tâu Đại vương, vị Bà-la-môn uyên bác Sāndīpani suy xét kỹ vinh quang kỳ diệu và trí tuệ siêu phàm của Hai Đấng. Rồi sau khi bàn với vợ, ông chọn làm guru-dakṣiṇā việc đưa con trai nhỏ của mình—đã chết trong đại dương tại Prabhāsa—trở về.

Verse 38

तथेत्यथारुह्य महारथौ रथं प्रभासमासाद्य दुरन्तविक्रमौ । वेलामुपव्रज्य निषीदतु: क्षणं सिन्धुर्विदित्वार्हणमाहरत्तयो: ॥ ३८ ॥

“Được vậy,” hai vị đại chiến xa có uy lực vô tận đáp lời, rồi lập tức lên xe và đi đến Prabhāsa. Đến nơi, các Ngài bước ra bờ biển và ngồi lại giây lát. Ngay khi ấy, thần biển nhận ra các Ngài là Đấng Tối Thượng, liền mang lễ vật cúng dường đến đảnh lễ.

Verse 39

तमाह भगवानाशु गुरुपुत्र: प्रदीयताम् । योऽसाविह त्वया ग्रस्तो बालको महतोर्मिणा ॥ ३९ ॥

Đức Chúa Tối Thượng Kṛṣṇa nói với chúa tể biển cả: “Hãy lập tức trao trả con trai của thầy Ta—đứa trẻ mà ngươi đã nuốt mất tại đây bởi những con sóng dữ dội.”

Verse 40

श्रीसमुद्र उवाच न चाहार्षमहं देव दैत्य: पञ्चजनो महान् । अन्तर्जलचर: कृष्ण शङ्खरूपधरोऽसुर: ॥ ४० ॥

Biển cả đáp: “Ôi Chúa Kṛṣṇa, không phải ta bắt cóc cậu bé. Một đại ác quỷ dòng dõi Diti tên Pañcajana—kẻ đi lại dưới nước và mang hình dạng ốc tù và—đã đem cậu đi.”

Verse 41

आस्ते तेनाहृतो नूनं तच्छ्रुत्वा सत्वरं प्रभु: । जलमाविश्य तं हत्वा नापश्यदुदरेऽर्भकम् ॥ ४१ ॥

Biển nói: “Quả thật nó đã mang cậu đi.” Nghe vậy, Chúa Kṛṣṇa lập tức đi vào biển, tìm Pañcajana và giết hắn; nhưng Ngài không thấy đứa bé trong bụng quỷ ấy.

Verse 42

तदङ्गप्रभवं शङ्खमादाय रथमागमत् । तत: संयमनीं नाम यमस्य दयितां पुरीम् ॥ ४२ ॥ गत्वा जनार्दन: शङ्खं प्रदध्मौ सहलायुध: । शङ्खनिर्ह्रादमाकर्ण्य प्रजासंयमनो यम: ॥ ४३ ॥ तयो: सपर्यां महतीं चक्रे भक्त्युपबृंहिताम् । उवाचावनत: कृष्णं सर्वभूताशयालयम् । लीलामनुष्ययोर्विष्णो युवयो: करवाम किम् ॥ ४४ ॥

Chúa lấy chiếc tù và (śaṅkha) mọc quanh thân quỷ ấy và trở lại xe. Rồi Janārdana cùng Balarāma đi đến Saṁyamanī, kinh đô yêu dấu của Yamarāja. Tới nơi, Ngài thổi tù và vang dội; nghe tiếng ấy, Yama—đấng chế ngự chúng sinh—lập tức đến. Với lòng bhakti sâu dày, Yamarāja long trọng thờ phụng hai Đấng, rồi cúi mình thưa với Kṛṣṇa, Đấng ngự trong tim muôn loài: “Ôi Viṣṇu Tối Thượng, hai Ngài đang diễn lila như người phàm; con phải làm gì để phụng sự?”

Verse 43

तदङ्गप्रभवं शङ्खमादाय रथमागमत् । तत: संयमनीं नाम यमस्य दयितां पुरीम् ॥ ४२ ॥ गत्वा जनार्दन: शङ्खं प्रदध्मौ सहलायुध: । शङ्खनिर्ह्रादमाकर्ण्य प्रजासंयमनो यम: ॥ ४३ ॥ तयो: सपर्यां महतीं चक्रे भक्त्युपबृंहिताम् । उवाचावनत: कृष्णं सर्वभूताशयालयम् । लीलामनुष्ययोर्विष्णो युवयो: करवाम किम् ॥ ४४ ॥

Đức Janārdana cầm lấy chiếc tù và (śaṅkha) mọc từ thân thể con quỷ, trở về chiến xa, rồi tiến đến Saṁyamanī, kinh đô yêu dấu của Yamarāja, chúa tể tử thần. Đến nơi cùng với Balarāma, Ngài thổi tù và vang dội; nghe tiếng ngân ấy, Yamarāja—đấng chế ngự các linh hồn bị ràng buộc—lập tức hiện đến. Yamarāja cung kính thờ phụng hai Đấng Chúa Tể với lòng bhakti sâu dày, rồi cúi mình thưa với Śrī Kṛṣṇa, Đấng ngự trong tim mọi loài: “Ôi Viṣṇu Tối Thượng! Hai Ngài đang diễn lila như người phàm, con phải làm gì để phụng sự?”

Verse 44

तदङ्गप्रभवं शङ्खमादाय रथमागमत् । तत: संयमनीं नाम यमस्य दयितां पुरीम् ॥ ४२ ॥ गत्वा जनार्दन: शङ्खं प्रदध्मौ सहलायुध: । शङ्खनिर्ह्रादमाकर्ण्य प्रजासंयमनो यम: ॥ ४३ ॥ तयो: सपर्यां महतीं चक्रे भक्त्युपबृंहिताम् । उवाचावनत: कृष्णं सर्वभूताशयालयम् । लीलामनुष्ययोर्विष्णो युवयो: करवाम किम् ॥ ४४ ॥

Yamarāja cúi mình thưa: “Lạy Kṛṣṇa, Đấng ngự trong tim mọi loài! Lạy Viṣṇu Tối Thượng! Hai Ngài đang diễn lila như người phàm; con phải phụng sự thế nào?” Rồi ngài long trọng thờ phụng hai Đấng Chúa Tể với lòng bhakti sâu dày.

Verse 45

श्रीभगवानुवाच गुरुपुत्रमिहानीतं निजकर्मनिबन्धनम् । आनयस्व महाराज मच्छासनपुरस्कृत: ॥ ४५ ॥

Đức Bhagavān phán: “Do bị ràng buộc bởi nghiệp riêng, con trai của thầy ta đã bị đưa đến đây. Hỡi Đại vương, hãy tuân lệnh Ta và mau chóng đưa đứa trẻ này đến với Ta.”

Verse 46

तथेति तेनोपानीतं गुरुपुत्रं यदूत्तमौ । दत्त्वा स्वगुरवे भूयो वृणीष्वेति तमूचतु: ॥ ४६ ॥

Yamarāja nói: “Được vậy,” rồi đưa con trai của vị guru ra. Khi ấy hai bậc tối thượng trong dòng Yadu trao đứa trẻ lại cho thầy mình và thưa thêm: “Xin thầy hãy chọn một ân huệ khác.”

Verse 47

श्रीगुरुरुवाच सम्यक् सम्पादितो वत्स भवद्भ‍य‍ां गुरुनिष्क्रय: । को नु युष्मद्विधगुरो: कामानामवशिष्यते ॥ ४७ ॥

Vị guru nói: “Các con yêu quý, hai con đã hoàn toàn chu toàn bổn phận của người đệ tử—guru-dakṣiṇā. Có đệ tử như các con, một vị thầy còn mong cầu điều gì nữa?”

Verse 48

गच्छतं स्वगृहं वीरौ कीर्तिर्वामस्तु पावनी । छन्दांस्ययातयामानि भवन्‍त्‍विह परत्र च ॥ ४८ ॥

Hỡi hai vị anh hùng, nay xin trở về nhà. Nguyện danh tiếng thanh tịnh của hai Ngài tẩy sạch thế gian, và nguyện các thánh ca Veda luôn tươi mới trong tâm trí hai Ngài, ở đời này và đời sau.

Verse 49

गुरुणैवमनुज्ञातौ रथेनानिलरंहसा । आयातौ स्वपुरं तात पर्जन्यनिनदेन वै ॥ ४९ ॥

Như vậy, sau khi được thầy cho phép, hỡi con, hai Đấng Tối Thượng trở về thành của mình trên cỗ xe lao nhanh như gió và vang rền như tiếng mây sấm.

Verse 50

समनन्दन् प्रजा: सर्वा द‍ृष्ट्वा रामजनार्दनौ । अपश्यन्त्यो बह्वहानि नष्टलब्धधना इव ॥ ५० ॥

Toàn thể dân chúng hân hoan khi thấy Rāma và Janārdana. Vì nhiều ngày không được gặp, họ vui như người mất của rồi lại tìm lại được.