Adhyaya 10

Verse 1

श्रीशुक उवाच इति दानवदैतेया नाविन्दन्नमृतं नृप । युक्ता: कर्मणि यत्ताश्च वासुदेवपराङ्‌मुखा: ॥ १ ॥

Śukadeva nói: Tâu Đại vương, các Dānava và Daitya đã dốc hết tâm lực vào việc khuấy biển, nhưng vì quay lưng với Vāsudeva (Śrī Kṛṣṇa) nên họ không thể đạt được cam lộ.

Verse 2

साधयित्वामृतं राजन्पाययित्वा स्वकान्सुरान् । पश्यतां सर्वभूतानां ययौ गरुडवाहन: ॥ २ ॥

Tâu Đại vương, sau khi Đấng Tối Thượng hoàn tất việc khuấy biển và cho chư thiên—những bhakta thân yêu của Ngài—uống cam lộ, trước mắt muôn loài Ngài cưỡi Garuḍa rời đi về cõi của chính Ngài.

Verse 3

सपत्नानां परामृद्धिं द‍ृष्ट्वा ते दितिनन्दना: । अमृष्यमाणा उत्पेतुर्देवान्प्रत्युद्यतायुधा: ॥ ३ ॥

Thấy sự phú quý vượt trội của chư thiên—kẻ đối địch—các con của Diti (daitya) không chịu nổi, bừng bừng phẫn nộ và tiến đến chư thiên với vũ khí giương cao.

Verse 4

तत: सुरगणा: सर्वे सुधया पीतयैधिता: । प्रतिसंयुयुधु: शस्त्रैर्नारायणपदाश्रया: ॥ ४ ॥

Sau đó, chư thiên uống cam lộ nên thêm hăng hái; nương tựa nơi liên hoa túc của Nārāyaṇa, họ dùng đủ loại vũ khí phản công các a-tu-la.

Verse 5

तत्र दैवासुरो नाम रण: परमदारुण: । रोधस्युदन्वतो राजंस्तुमुलो रोमहर्षण: ॥ ५ ॥

Tâu Đại vương, trên bờ Biển Sữa đã bùng nổ trận chiến vô cùng dữ dội giữa chư thiên và a-tu-la; chỉ nghe kể thôi cũng khiến lông tóc dựng đứng.

Verse 6

तत्रान्योन्यं सपत्नास्ते संरब्धमनसो रणे । समासाद्यासिभिर्बाणैर्निजघ्नुर्विविधायुधै: ॥ ६ ॥

Trong trận ấy, cả hai phe đều bừng bừng phẫn nộ vì thù địch; họ xông vào nhau, chém bắn bằng gươm, tên và đủ loại binh khí khác.

Verse 7

शङ्खतूर्यमृदङ्गानां भेरीडमरिणां महान् । हस्त्यश्वरथपत्तीनां नदतां निस्वनोऽभवत् ॥ ७ ॥

Tiếng tù và, kèn, trống mṛdaṅga, bherī và ḍamarī, cùng tiếng rống của voi, ngựa và binh sĩ trên chiến xa lẫn bộ binh, vang lên ầm ầm náo động.

Verse 8

रथिनो रथिभिस्तत्र पत्तिभि: सह पत्तय: । हया हयैरिभाश्चेभै: समसज्जन्त संयुगे ॥ ८ ॥

Trên chiến địa ấy, chiến xa đấu chiến xa, bộ binh đấu bộ binh, kỵ binh đấu kỵ binh, tượng binh đấu tượng binh; như vậy cuộc giao tranh diễn ra giữa những kẻ ngang sức.

Verse 9

उष्ट्रै: केचिदिभै: केचिदपरे युयुधु: खरै: । केचिद्गौरमुखैरृक्षैर्द्वीपिभिर्हरिभिर्भटा: ॥ ९ ॥

Một số binh sĩ giao chiến trên lưng lạc đà, một số trên lưng voi, một số trên lưng lừa. Có kẻ cưỡi khỉ mặt trắng, có kẻ cưỡi hổ, có kẻ cưỡi sư tử; tất cả đều lao vào trận chiến.

Verse 10

गृध्रै: कङ्कैर्बकैरन्ये श्येनभासैस्तिमिङ्गिलै: । शरभैर्महिषै: खड्‌गैर्गोवृषैर्गवयारुणै: ॥ १० ॥ शिवाभिराखुभि: केचित् कृकलासै: शशैर्नरै: । बस्तैरेके कृष्णसारैर्हंसैरन्ये च सूकरै: ॥ ११ ॥ अन्ये जलस्थलखगै: सत्त्वैर्विकृतविग्रहै: । सेनयोरुभयो राजन्विविशुस्तेऽग्रतोऽग्रत: ॥ १२ ॥

Tâu Đại vương, có binh sĩ cưỡi kền kền, đại bàng, vịt, chim ưng và chim bhāsa mà giao chiến. Có kẻ cưỡi timiṅgila, có kẻ cưỡi śarabha; lại có kẻ cưỡi trâu, tê giác, bò, bò đực, bò rừng và aruṇa, cùng lao vào chiến trận.

Verse 11

गृध्रै: कङ्कैर्बकैरन्ये श्येनभासैस्तिमिङ्गिलै: । शरभैर्महिषै: खड्‌गैर्गोवृषैर्गवयारुणै: ॥ १० ॥ शिवाभिराखुभि: केचित् कृकलासै: शशैर्नरै: । बस्तैरेके कृष्णसारैर्हंसैरन्ये च सूकरै: ॥ ११ ॥ अन्ये जलस्थलखगै: सत्त्वैर्विकृतविग्रहै: । सेनयोरुभयो राजन्विविशुस्तेऽग्रतोऽग्रत: ॥ १२ ॥

Có kẻ cưỡi chó rừng cái, có kẻ cưỡi chuột, thằn lằn, thỏ, thậm chí cưỡi cả người mà giao chiến. Có kẻ cưỡi dê, nai kṛṣṇasāra, thiên nga và lợn rừng; tất cả đều lao vào trận mạc.

Verse 12

गृध्रै: कङ्कैर्बकैरन्ये श्येनभासैस्तिमिङ्गिलै: । शरभैर्महिषै: खड्‌गैर्गोवृषैर्गवयारुणै: ॥ १० ॥ शिवाभिराखुभि: केचित् कृकलासै: शशैर्नरै: । बस्तैरेके कृष्णसारैर्हंसैरन्ये च सूकरै: ॥ ११ ॥ अन्ये जलस्थलखगै: सत्त्वैर्विकृतविग्रहै: । सेनयोरुभयो राजन्विविशुस्तेऽग्रतोऽग्रत: ॥ १२ ॥

Tâu Đại vương, cưỡi trên các loài thuộc nước, đất và trời—kể cả những loài có hình thể dị dạng—hai đạo quân đối diện nhau và tiến lên không ngừng, hàng trước nối hàng sau.

Verse 13

चित्रध्वजपटै राजन्नातपत्रै: सितामलै: । महाधनैर्वज्रदण्डैर्व्यजनैर्बार्हचामरै: ॥ १३ ॥ वातोद्धूतोत्तरोष्णीषैरर्चिर्भिर्वर्मभूषणै: । स्फुरद्भ‍िर्विशदै: शस्त्रै: सुतरां सूर्यरश्मिभि: ॥ १४ ॥ देवदानववीराणां ध्वजिन्यौ पाण्डुनन्दन । रेजतुर्वीरमालाभिर्यादसामिव सागरौ ॥ १५ ॥

Tâu Đại vương, hỡi hậu duệ của Pāṇḍu, hai đạo quân của chư thiên và a-tu-la được trang hoàng bằng lọng, cờ phướn rực rỡ và những chiếc dù trắng tinh, cán nạm châu báu và ngọc trai; quạt lông công và chāmara lay động. Y phục trên dưới bay theo gió; dưới ánh dương, khiên, trang sức và vũ khí sắc sạch chói lòa. Vì thế, hai hàng quân rạng rỡ như hai đại dương có những dải sinh vật thủy tộc kết thành vòng.

Verse 14

चित्रध्वजपटै राजन्नातपत्रै: सितामलै: । महाधनैर्वज्रदण्डैर्व्यजनैर्बार्हचामरै: ॥ १३ ॥ वातोद्धूतोत्तरोष्णीषैरर्चिर्भिर्वर्मभूषणै: । स्फुरद्भ‍िर्विशदै: शस्त्रै: सुतरां सूर्यरश्मिभि: ॥ १४ ॥ देवदानववीराणां ध्वजिन्यौ पाण्डुनन्दन । रेजतुर्वीरमालाभिर्यादसामिव सागरौ ॥ १५ ॥

Hỡi Đại vương, hỡi hậu duệ của Pāṇḍu! Quân đội của chư thiên và của loài a-tu-la đều được trang hoàng bằng cờ phướn rực rỡ, lọng và dù trắng tinh, cán dù nạm châu báu và ngọc trai, cùng quạt và chāmara bằng lông công. Gió thổi làm áo choàng và khăn đội đầu của họ phấp phới; dưới ánh mặt trời, khiên, trang sức và vũ khí sắc bén, sáng trong của họ lóe lên chói lòa. Vì thế hai đạo quân trông như hai đại dương với những dải sinh vật thủy tộc kết thành vòng.

Verse 15

चित्रध्वजपटै राजन्नातपत्रै: सितामलै: । महाधनैर्वज्रदण्डैर्व्यजनैर्बार्हचामरै: ॥ १३ ॥ वातोद्धूतोत्तरोष्णीषैरर्चिर्भिर्वर्मभूषणै: । स्फुरद्भ‍िर्विशदै: शस्त्रै: सुतरां सूर्यरश्मिभि: ॥ १४ ॥ देवदानववीराणां ध्वजिन्यौ पाण्डुनन्दन । रेजतुर्वीरमालाभिर्यादसामिव सागरौ ॥ १५ ॥

Hỡi Đại vương, hỡi hậu duệ của Pāṇḍu! Hai đạo quân của các dũng sĩ chư thiên và a-tu-la được điểm trang bằng cờ phướn rực rỡ và lọng trắng tinh; áo choàng và khăn đội đầu phấp phới theo gió, và dưới nắng, khiên, trang sức cùng vũ khí sắc bén, trong sạch lóe sáng. Vì thế cả hai đội ngũ trông như hai biển lớn với những chuỗi sinh vật thủy tộc.

Verse 16

वैरोचनो बलि: सङ्ख्ये सोऽसुराणां चमूपति: । यानं वैहायसं नाम कामगं मयनिर्मितम् ॥ १६ ॥ सर्वसाङ्ग्रामिकोपेतं सर्वाश्चर्यमयं प्रभो । अप्रतर्क्यमनिर्देश्यं द‍ृश्यमानमदर्शनम् ॥ १७ ॥ आस्थितस्तद् विमानाग्र्यं सर्वानीकाधिपैर्वृत: । बालव्यजनछत्राग्र्यै रेजे चन्द्र इवोदये ॥ १८ ॥

Trong trận chiến ấy, Mahārāja Bali, con của Virocana—tổng chỉ huy của loài a-tu-la—ngự trên phi thuyền kỳ diệu tên Vaihāyasa, do dānava Maya chế tạo và có thể đi theo ý muốn. Hỡi Đại vương, phi thuyền ấy đầy đủ khí giới cho mọi lối giao tranh, vô cùng kỳ diệu, không thể nghĩ bàn và khó bề diễn tả; khi thì hiện ra, khi thì biến mất. Dưới chiếc lọng hộ vệ tuyệt đẹp, được quạt bằng những chāmara thượng hạng, và được các tướng lĩnh vây quanh, Bali rực sáng như vầng trăng lên lúc hoàng hôn, soi khắp mười phương.

Verse 17

वैरोचनो बलि: सङ्ख्ये सोऽसुराणां चमूपति: । यानं वैहायसं नाम कामगं मयनिर्मितम् ॥ १६ ॥ सर्वसाङ्ग्रामिकोपेतं सर्वाश्चर्यमयं प्रभो । अप्रतर्क्यमनिर्देश्यं द‍ृश्यमानमदर्शनम् ॥ १७ ॥ आस्थितस्तद् विमानाग्र्यं सर्वानीकाधिपैर्वृत: । बालव्यजनछत्राग्र्यै रेजे चन्द्र इवोदये ॥ १८ ॥

Hỡi Đại vương, hỡi bậc tôn quý! Phi thuyền tên Vaihāyasa, do dānava Maya chế tạo và có thể đi theo ý muốn, được trang bị đầy đủ cho mọi lối giao tranh và tràn đầy kỳ diệu. Nó không thể nghĩ bàn và khó bề diễn tả; khi thì hiện ra, khi thì biến mất.

Verse 18

वैरोचनो बलि: सङ्ख्ये सोऽसुराणां चमूपति: । यानं वैहायसं नाम कामगं मयनिर्मितम् ॥ १६ ॥ सर्वसाङ्ग्रामिकोपेतं सर्वाश्चर्यमयं प्रभो । अप्रतर्क्यमनिर्देश्यं द‍ृश्यमानमदर्शनम् ॥ १७ ॥ आस्थितस्तद् विमानाग्र्यं सर्वानीकाधिपैर्वृत: । बालव्यजनछत्राग्र्यै रेजे चन्द्र इवोदये ॥ १८ ॥

Bali ngự trên phi thuyền tối thượng ấy, được các thủ lĩnh của mọi đạo quân vây quanh. Dưới chiếc lọng thượng hạng, được quạt bằng những chiếc quạt mềm và chāmara tốt nhất, ông rực sáng như vầng trăng đang lên, chiếu soi khắp mọi phương.

Verse 19

तस्यासन्सर्वतो यानैर्यूथानां पतयोऽसुरा: । नमुचि: शम्बरो बाणो विप्रचित्तिरयोमुख: ॥ १९ ॥ द्विमूर्धा कालनाभोऽथ प्रहेतिर्हेतिरिल्वल: । शकुनिर्भूतसन्तापो वज्रदंष्ट्रो विरोचन: ॥ २० ॥ हयग्रीव: शङ्कुशिरा: कपिलो मेघदुन्दुभि: । तारकश्चक्रद‍ृक् शुम्भो निशुम्भो जम्भ उत्कल: ॥ २१ ॥ अरिष्टोऽरिष्टनेमिश्च मयश्च त्रिपुराधिप: । अन्ये पौलोमकालेया निवातकवचादय: ॥ २२ ॥ अलब्धभागा: सोमस्य केवलं क्लेशभागिन: । सर्व एते रणमुखे बहुशो निर्जितामरा: ॥ २३ ॥ सिंहनादान्विमुञ्चन्त: शङ्खान्दध्मुर्महारवान् । द‍ृष्ट्वा सपत्नानुत्सिक्तान्बलभित् कुपितो भृशम् ॥ २४ ॥

Bao quanh Maharaja Bali là các tướng lĩnh của loài quỷ Asura đang ngồi trên xe ngựa của họ. Trong số đó có Namuci, Sambara, Bana, Vipracitti và Ayomukha.

Verse 20

तस्यासन्सर्वतो यानैर्यूथानां पतयोऽसुरा: । नमुचि: शम्बरो बाणो विप्रचित्तिरयोमुख: ॥ १९ ॥ द्विमूर्धा कालनाभोऽथ प्रहेतिर्हेतिरिल्वल: । शकुनिर्भूतसन्तापो वज्रदंष्ट्रो विरोचन: ॥ २० ॥ हयग्रीव: शङ्कुशिरा: कपिलो मेघदुन्दुभि: । तारकश्चक्रद‍ृक् शुम्भो निशुम्भो जम्भ उत्कल: ॥ २१ ॥ अरिष्टोऽरिष्टनेमिश्च मयश्च त्रिपुराधिप: । अन्ये पौलोमकालेया निवातकवचादय: ॥ २२ ॥ अलब्धभागा: सोमस्य केवलं क्लेशभागिन: । सर्व एते रणमुखे बहुशो निर्जितामरा: ॥ २३ ॥ सिंहनादान्विमुञ्चन्त: शङ्खान्दध्मुर्महारवान् । द‍ृष्ट्वा सपत्नानुत्सिक्तान्बलभित् कुपितो भृशम् ॥ २४ ॥

Cũng có mặt ở đó là Dvimurdha, Kalanabha, Praheti, Heti, Ilvala, Sakuni, Bhutasantapa, Vajradamstra và Virocana.

Verse 21

तस्यासन्सर्वतो यानैर्यूथानां पतयोऽसुरा: । नमुचि: शम्बरो बाणो विप्रचित्तिरयोमुख: ॥ १९ ॥ द्विमूर्धा कालनाभोऽथ प्रहेतिर्हेतिरिल्वल: । शकुनिर्भूतसन्तापो वज्रदंष्ट्रो विरोचन: ॥ २० ॥ हयग्रीव: शङ्कुशिरा: कपिलो मेघदुन्दुभि: । तारकश्चक्रद‍ृक् शुम्भो निशुम्भो जम्भ उत्कल: ॥ २१ ॥ अरिष्टोऽरिष्टनेमिश्च मयश्च त्रिपुराधिप: । अन्ये पौलोमकालेया निवातकवचादय: ॥ २२ ॥ अलब्धभागा: सोमस्य केवलं क्लेशभागिन: । सर्व एते रणमुखे बहुशो निर्जितामरा: ॥ २३ ॥ सिंहनादान्विमुञ्चन्त: शङ्खान्दध्मुर्महारवान् । द‍ृष्ट्वा सपत्नानुत्सिक्तान्बलभित् कुपितो भृशम् ॥ २४ ॥

Hayagriva, Sankusira, Kapila, Meghadundubhi, Taraka, Cakradrk, Sumbha, Nisumbha, Jambha và Utkala cũng có mặt.

Verse 22

तस्यासन्सर्वतो यानैर्यूथानां पतयोऽसुरा: । नमुचि: शम्बरो बाणो विप्रचित्तिरयोमुख: ॥ १९ ॥ द्विमूर्धा कालनाभोऽथ प्रहेतिर्हेतिरिल्वल: । शकुनिर्भूतसन्तापो वज्रदंष्ट्रो विरोचन: ॥ २० ॥ हयग्रीव: शङ्कुशिरा: कपिलो मेघदुन्दुभि: । तारकश्चक्रद‍ृक् शुम्भो निशुम्भो जम्भ उत्कल: ॥ २१ ॥ अरिष्टोऽरिष्टनेमिश्च मयश्च त्रिपुराधिप: । अन्ये पौलोमकालेया निवातकवचादय: ॥ २२ ॥ अलब्धभागा: सोमस्य केवलं क्लेशभागिन: । सर्व एते रणमुखे बहुशो निर्जितामरा: ॥ २३ ॥ सिंहनादान्विमुञ्चन्त: शङ्खान्दध्मुर्महारवान् । द‍ृष्ट्वा सपत्नानुत्सिक्तान्बलभित् कुपितो भृशम् ॥ २४ ॥

Arista, Aristanemi, Maya, Tripuradhipa, và những người khác như các con trai của Puloma, Kaleyas và Nivatakavaca cũng có mặt.

Verse 23

तस्यासन्सर्वतो यानैर्यूथानां पतयोऽसुरा: । नमुचि: शम्बरो बाणो विप्रचित्तिरयोमुख: ॥ १९ ॥ द्विमूर्धा कालनाभोऽथ प्रहेतिर्हेतिरिल्वल: । शकुनिर्भूतसन्तापो वज्रदंष्ट्रो विरोचन: ॥ २० ॥ हयग्रीव: शङ्कुशिरा: कपिलो मेघदुन्दुभि: । तारकश्चक्रद‍ृक् शुम्भो निशुम्भो जम्भ उत्कल: ॥ २१ ॥ अरिष्टोऽरिष्टनेमिश्च मयश्च त्रिपुराधिप: । अन्ये पौलोमकालेया निवातकवचादय: ॥ २२ ॥ अलब्धभागा: सोमस्य केवलं क्लेशभागिन: । सर्व एते रणमुखे बहुशो निर्जितामरा: ॥ २३ ॥ सिंहनादान्विमुञ्चन्त: शङ्खान्दध्मुर्महारवान् । द‍ृष्ट्वा सपत्नानुत्सिक्तान्बलभित् कुपितो भृशम् ॥ २४ ॥

Tất cả những con quỷ này đã bị tước mất phần mật hoa bất tử và chỉ nhận được phần lao nhọc. Họ đã nhiều lần đánh bại các á thần trong các trận chiến.

Verse 24

तस्यासन्सर्वतो यानैर्यूथानां पतयोऽसुरा: । नमुचि: शम्बरो बाणो विप्रचित्तिरयोमुख: ॥ १९ ॥ द्विमूर्धा कालनाभोऽथ प्रहेतिर्हेतिरिल्वल: । शकुनिर्भूतसन्तापो वज्रदंष्ट्रो विरोचन: ॥ २० ॥ हयग्रीव: शङ्कुशिरा: कपिलो मेघदुन्दुभि: । तारकश्चक्रद‍ृक् शुम्भो निशुम्भो जम्भ उत्कल: ॥ २१ ॥ अरिष्टोऽरिष्टनेमिश्च मयश्च त्रिपुराधिप: । अन्ये पौलोमकालेया निवातकवचादय: ॥ २२ ॥ अलब्धभागा: सोमस्य केवलं क्लेशभागिन: । सर्व एते रणमुखे बहुशो निर्जितामरा: ॥ २३ ॥ सिंहनादान्विमुञ्चन्त: शङ्खान्दध्मुर्महारवान् । द‍ृष्ट्वा सपत्नानुत्सिक्तान्बलभित् कुपितो भृशम् ॥ २४ ॥

Vây quanh Mahārāja Bali từ mọi phía là các tướng lĩnh và thủ lĩnh của loài asura, ngồi trên chiến xa riêng—Namuci, Śambara, Bāṇa, Vipracitti, Ayomukha, Dvimūrdhā, Kālanābha, Praheti, Heti, Ilvala, Śakuni, Bhūtasantāpa, Vajradaṁṣṭra, Virocana, Hayagrīva, Śaṅkuśirā, Kapila, Meghadundubhi, Tāraka, Cakradṛk, Śumbha, Niśumbha, Jambha, Utkala, Ariṣṭa, Ariṣṭanemi, Maya chúa tể Tripura, các con của Puloma, bọn Kāleya và Nivātakavaca, v.v. Bị tước phần cam lộ, họ chỉ nhận lấy nhọc nhằn của việc khuấy biển sữa; thế nhưng nơi chiến địa họ đã nhiều lần thắng chư thiên. Để khích lệ quân, họ gầm như sư tử và thổi tù và ốc (śaṅkha) vang rền. Thấy những kẻ địch hung hãn ấy, Balabhit—Đế Thích Indra—nổi giận dữ dội.

Verse 25

ऐरावतं दिक्करिणमारूढ: शुशुभे स्वराट् । यथा स्रवत्प्रस्रवणमुदयाद्रिमहर्पति: ॥ २५ ॥

Ngự trên Airāvata, con voi phương hướng có thể đi khắp nơi, Thiên vương Indra rực rỡ như mặt trời mọc từ Udayagiri—ngọn núi đầy hồ chứa và dòng nước tuôn trào.

Verse 26

तस्यासन्सर्वतो देवा नानावाहध्वजायुधा: । लोकपाला: सहगणैर्वाय्वग्निवरुणादय: ॥ २६ ॥

Vây quanh Indra, vua cõi trời, là chư thiên ngồi trên nhiều loại xa giá, trang nghiêm với cờ hiệu và vũ khí. Vāyu, Agni, Varuṇa và các Lokapāla khác cũng hiện diện cùng tùy tùng của họ.

Verse 27

तेऽन्योन्यमभिसंसृत्य क्षिपन्तो मर्मभिर्मिथ: । आह्वयन्तो विशन्तोऽग्रे युयुधुर्द्वन्द्वयोधिन: ॥ २७ ॥

Chư thiên và asura tiến đến đối diện nhau, dùng lời lẽ đâm thấu tim mà mắng nhiếc lẫn nhau. Rồi họ áp sát và giao chiến mặt đối mặt, từng cặp một.

Verse 28

युयोध बलिरिन्द्रेण तारकेण गुहोऽस्यत । वरुणो हेतिनायुध्यन्मित्रो राजन्प्रहेतिना ॥ २८ ॥

Tâu Đại vương, Bali giao chiến với Indra; Guha (Kārttikeya) giao chiến với Tāraka; Varuṇa giao chiến với Heti; và Mitra giao chiến với Praheti.

Verse 29

यमस्तु कालनाभेन विश्वकर्मा मयेन वै । शम्बरो युयुधे त्वष्ट्रा सवित्रा तु विरोचन: ॥ २९ ॥

Diêm Vương giao chiến với Kalanabha; Visvakarma giao chiến với Maya Danava; Tvasta giao chiến với Sambara; và Thần Mặt Trời giao chiến với Virocana.

Verse 30

अपराजितेन नमुचिरश्विनौ वृषपर्वणा । सूर्यो बलिसुतैर्देवो बाणज्येष्ठै: शतेन च ॥ ३० ॥ राहुणा च तथा सोम: पुलोम्ना युयुधेऽनिल: । निशुम्भशुम्भयोर्देवी भद्रकाली तरस्विनी ॥ ३१ ॥

Thần Aparājita giao chiến với Namuci; hai vị Aśvinī-kumāra giao chiến với Vṛṣaparvā. Thần Mặt Trời giao chiến với một trăm người con của Mahārāja Bali, đứng đầu là Bāṇa; còn Thần Mặt Trăng giao chiến với Rāhu. Thần gió giao chiến với Puloma; và Durgādevī đầy uy lực, được gọi là Bhadrakālī, giao chiến với Śumbha và Niśumbha.

Verse 31

अपराजितेन नमुचिरश्विनौ वृषपर्वणा । सूर्यो बलिसुतैर्देवो बाणज्येष्ठै: शतेन च ॥ ३० ॥ राहुणा च तथा सोम: पुलोम्ना युयुधेऽनिल: । निशुम्भशुम्भयोर्देवी भद्रकाली तरस्विनी ॥ ३१ ॥

Thần Aparājita giao chiến với Namuci; hai vị Aśvinī-kumāra giao chiến với Vṛṣaparvā. Thần Mặt Trời giao chiến với một trăm người con của Mahārāja Bali, đứng đầu là Bāṇa; còn Thần Mặt Trăng giao chiến với Rāhu. Thần gió giao chiến với Puloma; và Durgādevī đầy uy lực, được gọi là Bhadrakālī, giao chiến với Śumbha và Niśumbha.

Verse 32

वृषाकपिस्तु जम्भेन महिषेण विभावसु: । इल्वल: सह वातापिर्ब्रह्मपुत्रैररिन्दम ॥ ३२ ॥ कामदेवेन दुर्मर्ष उत्कलो मातृभि: सह । बृहस्पतिश्चोशनसा नरकेण शनैश्चर: ॥ ३३ ॥ मरुतो निवातकवचै: कालेयैर्वसवोऽमरा: । विश्वेदेवास्तु पौलोमै रुद्रा: क्रोधवशै: सह ॥ ३४ ॥

Hỡi Mahārāja Parīkṣit, bậc chế ngự kẻ thù! Vṛṣākapi (Śiva) giao chiến với Jambha, và Vibhāvasu (Agni) giao chiến với Mahiṣāsura. Ilvala cùng em là Vātāpi giao chiến với các con của Brahmā. Durmarṣa giao chiến với Kāmadeva; quỷ Utkala giao chiến với các nữ thần Mātṛkā; Bṛhaspati giao chiến với Uśanas (Śukrācārya); và Śanaiścara (Thổ tinh) giao chiến với Narakāsura. Các Marut giao chiến với Nivātakavaca; các Vasu giao chiến với bọn Kālakeya; các Viśvedeva giao chiến với bọn Pauloma; và các Rudra giao chiến với bọn Krodhavaśa bị cơn giận chi phối.

Verse 33

वृषाकपिस्तु जम्भेन महिषेण विभावसु: । इल्वल: सह वातापिर्ब्रह्मपुत्रैररिन्दम ॥ ३२ ॥ कामदेवेन दुर्मर्ष उत्कलो मातृभि: सह । बृहस्पतिश्चोशनसा नरकेण शनैश्चर: ॥ ३३ ॥ मरुतो निवातकवचै: कालेयैर्वसवोऽमरा: । विश्वेदेवास्तु पौलोमै रुद्रा: क्रोधवशै: सह ॥ ३४ ॥

Hỡi Mahārāja Parīkṣit, bậc chế ngự kẻ thù! Vṛṣākapi (Śiva) giao chiến với Jambha, và Vibhāvasu (Agni) giao chiến với Mahiṣāsura. Ilvala cùng em là Vātāpi giao chiến với các con của Brahmā. Durmarṣa giao chiến với Kāmadeva; quỷ Utkala giao chiến với các nữ thần Mātṛkā; Bṛhaspati giao chiến với Uśanas (Śukrācārya); và Śanaiścara (Thổ tinh) giao chiến với Narakāsura. Các Marut giao chiến với Nivātakavaca; các Vasu giao chiến với bọn Kālakeya; các Viśvedeva giao chiến với bọn Pauloma; và các Rudra giao chiến với bọn Krodhavaśa bị cơn giận chi phối.

Verse 34

वृषाकपिस्तु जम्भेन महिषेण विभावसु: । इल्वल: सह वातापिर्ब्रह्मपुत्रैररिन्दम ॥ ३२ ॥ कामदेवेन दुर्मर्ष उत्कलो मातृभि: सह । बृहस्पतिश्चोशनसा नरकेण शनैश्चर: ॥ ३३ ॥ मरुतो निवातकवचै: कालेयैर्वसवोऽमरा: । विश्वेदेवास्तु पौलोमै रुद्रा: क्रोधवशै: सह ॥ ३४ ॥

Tâu Đại vương Parīkṣit, người trừng phạt kẻ thù, Thần Śiva đã giao chiến với Jambha, và Thần Lửa Vibhāvasu giao chiến với Mahiṣāsura. Ilvala cùng với em trai Vātāpi đã chiến đấu với các con trai của Thần Brahmā. Durmarṣa giao chiến với Thần Tình yêu Cupid, quỷ Utkala đấu với các nữ thần Mātṛkā, Bṛhaspati đấu với Śukrācārya, và Thần Sao Thổ Śanaiścara đấu với Narakāsura. Các thần Marut giao chiến với Nivātakavaca, các thần Vasu đấu với quỷ Kālakeya, các thần Viśvedeva đấu với quỷ Pauloma, và các thần Rudra đấu với quỷ Krodhavaśa.

Verse 35

त एवमाजावसुरा: सुरेन्द्रा द्वन्द्वेन संहत्य च युध्यमाना: । अन्योन्यमासाद्य निजघ्नुरोजसा जिगीषवस्तीक्ष्णशरासितोमरै: ॥ ३५ ॥

Tất cả các bán thần và quỷ dữ này tập hợp trên chiến trường với tinh thần chiến đấu và tấn công lẫn nhau với sức mạnh to lớn. Tất cả đều khao khát chiến thắng, họ chiến đấu theo cặp, đánh nhau dữ dội bằng những mũi tên sắc nhọn, gươm và giáo.

Verse 36

भुशुण्डिभिश्चक्रगदर्ष्टिपट्टिशै: शक्त्युल्मुकै: प्रासपरश्वधैरपि । निस्त्रिंशभल्ल‍ै: परिघै: समुद्गरै: सभिन्दिपालैश्च शिरांसि चिच्छिदु: ॥ ३६ ॥

Họ chặt đầu lẫn nhau, sử dụng các loại vũ khí như bhuśuṇḍi, cakra, chùy, ṛṣṭi, paṭṭiśa, śakti, ulmuka, prāsa, paraśvadha, nistriṁśa, giáo, parigha, mudgara và bhindipāla.

Verse 37

गजास्तुरङ्गा: सरथा: पदातय: सारोहवाहा विविधा विखण्डिता: । निकृत्तबाहूरुशिरोधराङ्‍‍घ्रय- श्छिन्नध्वजेष्वासतनुत्रभूषणा: ॥ ३७ ॥

Voi, ngựa, xe ngựa, người đánh xe, lính bộ binh và nhiều loại phương tiện di chuyển khác nhau, cùng với người cưỡi, bị chém thành từng mảnh. Cánh tay, đùi, cổ và chân của binh lính bị chặt đứt, cờ, cung, áo giáp và đồ trang sức của họ bị xé toạc.

Verse 38

तेषां पदाघातरथाङ्गचूर्णिता- दायोधनादुल्बण उत्थितस्तदा । रेणुर्दिश: खं द्युमणिं च छादयन् न्यवर्ततासृक् स्रुतिभि: परिप्लुतात् ॥ ३८ ॥

Do tác động của bàn chân quỷ và thần cùng bánh xe ngựa xuống mặt đất, bụi bay dữ dội lên bầu trời tạo thành đám mây bụi che phủ mọi hướng không gian, xa tới tận mặt trời. Nhưng khi những hạt bụi bị những giọt máu vẩy khắp không gian bám vào, đám mây bụi không còn có thể lơ lửng trên bầu trời nữa.

Verse 39

शिरोभिरुद्धूतकिरीटकुण्डलै: संरम्भद‍ृग्भि: परिदष्टदच्छदै: । महाभुजै: साभरणै: सहायुधै: सा प्रास्तृता भू: करभोरुभिर्बभौ ॥ ३९ ॥

Trong trận chiến, chiến trường rải rác những chiếc đầu bị chặt đứt của các anh hùng, mắt họ vẫn trừng trừng và răng vẫn nghiến chặt môi trong cơn giận dữ. Mũ giáp và hoa tai văng ra từ những chiếc đầu này. Tương tự, nhiều cánh tay đeo trang sức và cầm vũ khí, cùng những cặp đùi giống như vòi voi, nằm rải rác khắp nơi.

Verse 40

कबन्धास्तत्र चोत्पेतु: पतितस्वशिरोऽक्षिभि: । उद्यतायुधदोर्दण्डैराधावन्तो भटान् मृधे ॥ ४० ॥

Nhiều thân thể không đầu đã trỗi dậy trên chiến trường đó. Với vũ khí trong tay, những thân thể ma quái đó, vốn có thể nhìn thấy bằng đôi mắt trên những chiếc đầu đã rơi xuống, lao vào tấn công binh lính kẻ thù.

Verse 41

बलिर्महेन्द्रं दशभिस्त्रिभिरैरावतं शरै: । चतुर्भिश्चतुरो वाहानेकेनारोहमार्च्छयत् ॥ ४१ ॥

Vua Bali sau đó tấn công Indra bằng mười mũi tên và tấn công Airavata, voi cưỡi của Indra, bằng ba mũi tên. Với bốn mũi tên, ông tấn công bốn kỵ sĩ bảo vệ chân của Airavata, và với một mũi tên, ông tấn công người quản tượng.

Verse 42

स तानापतत: शक्रस्तावद्भ‍ि: शीघ्रविक्रम: । चिच्छेद निशितैर्भल्ल‍ैरसम्प्राप्तान्हसन्निव ॥ ४२ ॥

Trước khi những mũi tên của Vua Bali có thể chạm tới mình, Indra, Vua của thiên đường, người tinh thông cung thuật, đã mỉm cười và đánh chặn những mũi tên đó bằng một loại tên khác gọi là bhalla, vốn cực kỳ sắc bén.

Verse 43

तस्य कर्मोत्तमं वीक्ष्य दुर्मर्ष: शक्तिमाददे । तां ज्वलन्तीं महोल्काभां हस्तस्थामच्छिनद्धरि: ॥ ४३ ॥

Khi Vua Bali chứng kiến kỹ năng quân sự điêu luyện của Indra, ông không thể kìm nén cơn giận. Do đó, ông lấy một vũ khí khác, gọi là shakti, cháy rực như một ngọn đuốc lớn. Nhưng Indra đã cắt vũ khí đó thành từng mảnh khi nó vẫn còn trong tay Bali.

Verse 44

तत: शूलं तत: प्रासं ततस्तोमरमृष्टय: । यद् यच्छस्त्रं समादद्यात्सर्वं तदच्छिनद् विभु: ॥ ४४ ॥

Sau đó Bali Mahārāja lần lượt cầm giáo ba, prāsa, tomara, ṛṣṭi và các vũ khí khác; nhưng hễ ông nhấc vũ khí nào, Indra liền chém nát nó thành từng mảnh.

Verse 45

ससर्जाथासुरीं मायामन्तर्धानगतोऽसुर: । तत: प्रादुरभूच्छैल: सुरानीकोपरि प्रभो ॥ ४५ ॥

Tâu Đại vương, rồi Bali Mahārāja biến mất và nương vào ảo thuật của loài asura. Từ ảo ảnh ấy, một ngọn núi khổng lồ hiện ra ngay trên đầu đạo quân chư thiên.

Verse 46

ततो निपेतुस्तरवो दह्यमाना दवाग्निना । शिला: सटङ्कशिखराश्चूर्णयन्त्यो द्विषद्बलम् ॥ ४६ ॥

Từ ngọn núi ấy rơi xuống những cây cối đang bốc cháy bởi lửa rừng. Những mảnh đá sắc nhọn như mũi cuốc cũng trút xuống, nghiền nát đầu quân chư thiên.

Verse 47

महोरगा: समुत्पेतुर्दन्दशूका: सवृश्चिका: । सिंहव्याघ्रवराहाश्च मर्दयन्तो महागजा: ॥ ४७ ॥

Rồi những con rắn khổng lồ, dandasūka và bọ cạp độc trồi lên. Sư tử, hổ, lợn rừng và những voi lớn cũng trút xuống, giày xéo đạo quân chư thiên.

Verse 48

यातुधान्यश्च शतश: शूलहस्ता विवासस: । छिन्धि भिन्धीति वादिन्यस्तथा रक्षोगणा: प्रभो ॥ ४८ ॥

Tâu Đại vương, rồi hàng trăm yātudhāna và bọn rākṣasa cả nam lẫn nữ hiện ra—trần truồng, tay cầm đinh ba—gào lên: “Chém đi! Đâm xuyên đi!”

Verse 49

ततो महाघना व्योम्नि गम्भीरपरुषस्वना: । अङ्गारान्मुमुचुर्वातैराहता: स्तनयित्नव: ॥ ४९ ॥

Rồi những đám mây đen dày đặc hiện trên trời, bị gió mạnh quật dữ; chúng gầm vang tiếng sấm trầm hùng và bắt đầu trút xuống những than hồng rực lửa.

Verse 50

सृष्टो दैत्येन सुमहान्वह्नि: श्वसनसारथि: । सांवर्तक इवात्युग्रो विबुधध्वजिनीमधाक् ॥ ५० ॥

Ngọn lửa khủng khiếp do Bali tạo ra, có gió dữ làm bạn đồng hành, thiêu đốt đạo quân chư thiên; nó đáng sợ như lửa Sāṁvartaka lúc thời kỳ hủy diệt.

Verse 51

तत: समुद्र उद्वेल: सर्वत: प्रत्यद‍ृश्यत । प्रचण्डवातैरुद्धूततरङ्गावर्तभीषण: ॥ ५१ ॥

Sau đó biển cả dâng trào dữ dội; những con sóng và xoáy nước kinh hoàng bị gió mạnh khuấy lên hiện ra khắp nơi trước mắt mọi người.

Verse 52

एवं दैत्यैर्महामायैरलक्ष्यगतिभीरणे । सृज्यमानासु मायासु विषेदु: सुरसैनिका: ॥ ५२ ॥

Vì thế, giữa những ảo thuật do các asura tinh thông mahā-māyā—với hành tung vô hình—tạo ra trong chiến trận, binh sĩ chư thiên trở nên u sầu, nản chí.

Verse 53

न तत्प्रतिविधिं यत्र विदुरिन्द्रादयो नृप । ध्यात: प्रादुरभूत् तत्र भगवान्विश्वभावन: ॥ ५३ ॥

Tâu Đại vương, khi Indra và các chư thiên không tìm được cách đối trị những hành động của asura, họ nhất tâm thiền niệm Bhagavān, Đấng dưỡng nuôi vũ trụ; và Ngài liền tức khắc hiện ra nơi ấy.

Verse 54

तत: सुपर्णांसकृताङ्‍‍घ्रिपल्ल‍व: पिशङ्गवासा नवकञ्जलोचन: । अद‍ृश्यताष्टायुधबाहुरुल्ल‍स- च्छ्रीकौस्तुभानर्घ्यकिरीटकुण्डल: ॥ ५४ ॥

Bấy giờ, Đức Śrī Hari—Đấng Tối Thượng—hiện ra trước chư thiên, ngự trên lưng Garuḍa, trải đôi chân sen mềm như cánh búp trên vai Garuḍa. Ngài khoác y vàng, mắt như sen mới nở, rực sáng bởi ngọc Kaustubha và vinh quang của Śrī Lakṣmī, đội mũ miện và đeo hoa tai vô giá; với tám tay cầm đủ loại vũ khí, Ngài tỏa uy quang.

Verse 55

तस्मिन्प्रविष्टेऽसुरकूटकर्मजा माया विनेशुर्महिना महीयस: । स्वप्नो यथा हि प्रतिबोध आगते हरिस्मृति: सर्वविपद्विमोक्षणम् ॥ ५५ ॥

Khi Đấng chí tôn đầy uy lực bước vào chiến địa, mọi ảo thuật do mưu kế của loài asura tạo ra liền tiêu tan—như hiểm họa trong mộng chấm dứt khi người mơ tỉnh giấc. Quả thật, chỉ cần tưởng niệm Śrī Hari là được giải thoát khỏi mọi tai ương.

Verse 56

द‍ृष्ट्वा मृधे गरुडवाहमिभारिवाह आविध्य शूलमहिनोदथ कालनेमि: । तल्ल‍ीलया गरुडमूर्ध्नि पतद् गृहीत्वा तेनाहनन्नृप सवाहमरिं त्र्यधीश: ॥ ५६ ॥

Tâu Đại vương, khi ác quỷ Kālanemi cưỡi sư tử thấy trên chiến địa Đấng Chủ Tể ba cõi ngự trên Garuḍa, hắn liền xoay cây đinh ba và phóng thẳng vào đầu Garuḍa. Nhưng Śrī Hari bắt lấy như trò chơi, rồi dùng chính vũ khí ấy giết Kālanemi cùng cả sư tử làm vật cưỡi.

Verse 57

माली सुमाल्यतिबलौ युधि पेततुर्य च्चक्रेण कृत्तशिरसावथ माल्यवांस्तम् । आहत्य तिग्मगदयाहनदण्डजेन्द्र तावच्छिरोऽच्छिनदरेर्नदतोऽरिणाद्य: ॥ ५७ ॥

Sau đó, hai ác quỷ vô cùng hùng mạnh là Mālī và Sumālī bị Đức Chúa chém đứt đầu bằng bánh xe thần, ngã xuống giữa chiến trận. Rồi Mālyavān xông tới tấn công; gầm rống như sư tử, hắn dùng chùy sắc đánh vào Garuḍa, chúa tể loài chim. Nhưng Śrī Hari, Đấng Nguyên Thủy, lại dùng Sudarśana-cakra chặt luôn đầu kẻ thù ấy.