Srimad Bhagavatam — Ashtama Skandha, Shloka 15

Deva–Asura Battle after the Nectar; Bali’s Illusions and Hari’s Intervention

Devanagari script

चित्रध्वजपटै राजन्नातपत्रै: सितामलै: । महाधनैर्वज्रदण्डैर्व्यजनैर्बार्हचामरै: ॥ १३ ॥ वातोद्धूतोत्तरोष्णीषैरर्चिर्भिर्वर्मभूषणै: । स्फुरद्भ‍िर्विशदै: शस्त्रै: सुतरां सूर्यरश्मिभि: ॥ १४ ॥ देवदानववीराणां ध्वजिन्यौ पाण्डुनन्दन । रेजतुर्वीरमालाभिर्यादसामिव सागरौ ॥ १५ ॥

Transliteration

citra-dhvaja-paṭai rājann ātapatraiḥ sitāmalaiḥ mahā-dhanair vajra-daṇḍair vyajanair bārha-cāmaraiḥ

Translation

Hỡi Đại vương, hỡi hậu duệ của Pāṇḍu! Hai đạo quân của các dũng sĩ chư thiên và a-tu-la được điểm trang bằng cờ phướn rực rỡ và lọng trắng tinh; áo choàng và khăn đội đầu phấp phới theo gió, và dưới nắng, khiên, trang sức cùng vũ khí sắc bén, trong sạch lóe sáng. Vì thế cả hai đội ngũ trông như hai biển lớn với những chuỗi sinh vật thủy tộc.

Synonyms

• वात: wind
• वात: Hetu/Nimitta (हेतु/निमित्त)
• Type: Noun
• Root: वात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; used as first member in compound; Nominative singular (in compound)

• उद्धूत: lifted/whirled up
• उद्धूत: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उद्-√धू (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकृदन्त; ‘shaken/raised’; used in compound; agrees with उष्णीषैः (instr. pl.)

• उत्तर: upper/top
• उत्तर: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तर (प्रातिपदिक)
• Form: used as compound member meaning ‘upper’; agrees with उष्णीषैः (instr. pl.)

• उष्णीषैः: with turbans/helmets
• उष्णीषैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: उष्णीष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; Instrumental plural

• अर्चिर्भिः: with flames/splendors
• अर्चिर्भिः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: अर्चिस् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; Instrumental plural

• वर्मभूषणैः: with armor-ornaments
• वर्मभूषणैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: वर्म-भूषण (प्रातिपदिक; वर्मन् + भूषण)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; Instrumental plural

• स्फुरद्भिः: flashing, glittering
• स्फुरद्भिः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: √स्फुर् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; agrees with शस्त्रैः

• विशदैः: bright/clear
• विशदैः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विशद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; agrees with शस्त्रैः

• शस्त्रैः: with weapons
• शस्त्रैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: शस्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; Instrumental plural

• सुतराम्: exceedingly, very much
• सुतराम्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सुतराम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• सूर्यरश्मिभिः: with sun-rays
• सूर्यरश्मिभिः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: सूर्य-रश्मि (प्रातिपदिक; सूर्य + रश्मि)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; Instrumental plural

• देवदानववीराणाम्: of the heroes of gods and demons
• देवदानववीराणाम्: Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देव-दानव-वीर (प्रातिपदिक; देव + दानव + वीर)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), बहुवचन; Genitive plural

• ध्वजिन्यौ: the two armies
• ध्वजिन्यौ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ध्वजिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; Nominative dual

• पाण्डुनन्दन: O son of Pāṇḍu
• पाण्डुनन्दन: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पाण्डु-नन्दन (प्रातिपदिक; पाण्डु + नन्दन)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; Vocative singular

• रेजतुः: shone
• रेजतुः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √राज् (धातु)
• Form: लिट्/परस्मैपद? (here: लङ्/लिट् not applicable); actually लिट्-लकाररूपसदृशं but classical: लङ् (अनद्यतनभूत) 3rd person dual? Form रेजतुः = लिट् (परस्मैपद) प्रथमपुरुष, द्विवचन; ‘they shone’

• वीरमालाभिः: with garlands/rows of heroes
• वीरमालाभिः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: वीर-माला (प्रातिपदिक; वीर + माला)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; Instrumental plural

• यादसाम्: of aquatic beings
• यादसाम्: Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यादस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), बहुवचन; Genitive plural

• इव: like
• इव: Upamana-marker (उपमा-सूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमा-अव्यय (particle of comparison)

• सागरौ: two oceans
• सागरौ: Upamana (उपमान)
• Type: Noun
• Root: सागर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; Nominative dual

Characters & Entities

• Parīkṣit Mahārāja

FAQs

What does the Srimad Bhagavatam say about the splendor of armies in Canto 8?

This verse describes the battlefield pageantry—banners, white parasols, standards, fans, and cāmara whisks—showing the royal, opulent display surrounding the Devasura war.

Why did Śukadeva Gosvāmī describe these royal insignia to Parīkṣit Mahārāja?

Śukadeva is narrating the Devasura battle in vivid detail, helping Parīkṣit visualize the scene and understand how even grand material opulence accompanies conflict in the world.

Practical application of this verse in modern life?

External grandeur can be impressive, but it is temporary; cultivate inner devotion and character rather than being overly captivated by display and status.