Atharva Veda 2.35.2: Kanda 2, Anuvaka 4, Sukta 35, Mantra 2

Sukta 35

Sanskrit (Devanagari)

य॒ज्ञप॑ति॒मृष॑यः॒ एन॑साहु॒र्निर्भ॑क्तं प्र॒जा अ॑नुत॒प्यमा॑नम्। म॒थ॒व्या॒ऽन्त्स्तो॒कानप॒ यान् र॒राध॒ सं न॒ष्टेभिः॑ सृजतु वि॒श्वक॑र्मा

IAST Transliteration

yajñápatim ṛ́ṣayaḥ énasāhur nírbhaktam prajā́ anutapyámānam | mathavyā́nt stokā́n ápa yā́n rarádha sáṃ naṣṭébhíḥ sṛjatu viśvákarmā́

English Translation (Griffith/Whitney)

The Seers have called it sin: that the Lord of Sacrifice, cut off (from his portion), should thereafter suffer with his folk. The drops—those little portions—which he hath harmed and driven away, let Viśvakarman, the All-Former, send forth again, together with the lost.

Translation

Các bậc Ṛṣi gọi điều ấy là tội: rằng chủ tế (yajñapati) bị cắt khỏi phần của mình, rồi về sau phải chịu khổ cùng dân chúng. Những giọt nhỏ ấy (stoka) mà người đã làm tổn hại và xua đuổi đi, xin Viśvakarman, Đấng tạo tác muôn hình, hãy cho chúng được tuôn trở lại, cùng với mọi điều đã mất.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यज्ञपतिम्: the lord of the sacrifice
• यज्ञपतिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: यज्ञपति (प्रातिपदिक)

• ऋषयः: the seers
• ऋषयः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)

• एनसाहुः: said (called)
• एनसाहुः: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: एन् (अव्यय/उपसर्ग-निषेधार्थ ‘en’ न; वैदिक) + अस् (धातु) → आहुः

• निर्भक्तम्: apportioned out; distributed
• निर्भक्तम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: नि: + √भज् (भजँ सेवायाम्/विभागे) → भक्त (कृदन्त)

• प्रजाः: the creatures; offspring
• प्रजाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: प्रजा (प्रातिपदिक)

• अनुतप्यमानम्: being pained; being distressed
• अनुतप्यमानम्: कर्म
• Type: Adjective/Participle
• Root: अनु + √तप् (तपँ संतापे) → तप्यमान (कृदन्त, कर्मणि/आत्मनेपद-प्रयोग)

• मथव्यान्: to be churned/pressed out; fit for stirring (Vedic epithet)
• मथव्यान्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: मथव्य (प्रातिपदिक; वैदिक विशेषण)

• स्तोकान्: drops; small portions
• स्तोकान्: कर्म
• Type: Noun
• Root: स्तोक (प्रातिपदिक)

• अप: away; off
• अप: —
• Type: Indeclinable
• Root: अप (अव्यय/उपसर्ग)

• यान्: which
• यान्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• रराध: has harmed; has injured
• रराध: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: √राध् (राधँ संसिद्धौ/तुष्टौ)

• सम्: together; completely
• सम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (अव्यय/उपसर्ग)

• नष्टेभिः: with the lost (ones/things); with what has perished
• नष्टेभिः: करण
• Type: Noun/Adjective
• Root: नष्ट (√नश् नशँ अदर्शने → नष्ट, कृदन्त) अथवा नष्ट (विशेषण-प्रातिपदिक)

• सृजतु: let (him) release/restore
• सृजतु: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: √सृज् (सृजँ विसर्गे/सर्जने)

• विश्वकर्मा: Viśvakarman (the all-maker)
• विश्वकर्मा: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: विश्वकर्मन् (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic seers (ṛṣayaḥ; specific attribution uncertain for this isolated verse without full hymn colophon)

Devata: Viśvakarman (restorative cosmic artisan); also implicitly the Yajñapati as ritual principle

Chandas: Likely Triṣṭubh/Jagatī-type (requires full metrical scan; not safely determinable from the single transmitted line without padic accent collation).

Mantra Rasa

Primary: shanta

Secondary: adbhuta