Varaha Purana 77.4: Adhyaya 77, Shloka 4

Measurements of Mount Meru, the Boundary Mountains, and the Four Directional Great Trees

Devanagari script

जठरो देवकूटश्च पूर्वस्यां दिशि पर्वतौ । पूर्वपश्चायतावेतावर्णवान्तरव्यवस्थितौ । मर्यादापर्वतान् एतानष्टानाहुर्मनीषिणः ॥ ७७.४ ॥

Recitation with translationVaraha Purana 77.4

Transliteration

jaṭharo devakūṭaś ca pūrvasyāṁ diśi parvatau | pūrva-paścāyatāv etāv arṇavāntar-vyavasthitau | maryādā-parvatān etān aṣṭān āhur manīṣiṇaḥ || 77.4 ||

Translation

مشرق کی سمت میں جٹھر اور دیوکُوٹ نام کے دو پہاڑ ہیں۔ یہ دونوں مشرق سے مغرب تک پھیلے ہوئے ہیں اور سمندروں کے درمیان واقع ہیں۔ دانا لوگ ان آٹھوں کو ‘مریادا-پربت’ یعنی حدبندی کے پہاڑ کہتے ہیں۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• जठरः: (mountain named) Jaṭhara
• जठरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जठर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• देवकूटः: (mountain named) Devakūṭa
• देवकूटः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवकूट (प्रातिपदिक: देव + कूट)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समास (षष्ठी/सम्बन्ध): देवानां कूटः / देवस्य कूटः

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक-निपात

• पूर्वस्याम्: in the eastern
• पूर्वस्याम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; दिक्-विशेषण (agreeing with दिशि)

• दिशि: direction
• दिशि: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिश् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी (अधिकरण), एकवचन

• पर्वतौ: two mountains
• पर्वतौ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पर्वत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, द्विवचन

• पूर्वपश्चायतौ: extended east-to-west
• पूर्वपश्चायतौ: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पूर्वपश्चायत (प्रातिपदिक: पूर्व + पश्च + आयत)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, द्विवचन; द्वन्द्व-समास (पूर्वश्च पश्च च) + आयत (extended); अर्थः: पूर्व-पश्चिम-आयामयुक्तौ

• एतौ: these two
• एतौ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्ग; प्रथमा, द्विवचन

• अर्णवान्तरव्यवस्थितौ: situated between the oceans
• अर्णवान्तरव्यवस्थितौ: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अर्णवान्तरव्यवस्थित (प्रातिपदिक: अर्णव + अन्तर + व्यवस्थित)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, द्विवचन; तत्पुरुष-समास: अर्णवयोः अन्तरम् (locative sense) + व्यवस्थित (स्थित); अर्थः: समुद्रान्तरमध्ये स्थितौ

• मर्यादापर्वतान्: boundary mountains
• मर्यादापर्वतान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मर्यादापर्वत (प्रातिपदिक: मर्यादा + पर्वत)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया (कर्म), बहुवचन; तत्पुरुष-समास

• एतान्: these
• एतान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्ग; द्वितीया, बहुवचन

• अष्टान्: eight
• अष्टान्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अष्टन् (प्रातिपदिक)
• Form: संख्या-विशेषण; पुंलिङ्ग; द्वितीया, बहुवचन (agreeing with पर्वतान्)

• आहुः: they say/call
• आहुः: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अह् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्शभूत/Perfect); प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्

• मनीषिणः: the sages/wise ones
• मनीषिणः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मनीषिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन

Speaker

Varāha

Tags

• Classical Literature
• Vaishnavism
• Ancient Geography

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It preserves a Purāṇic model of world-geography in which major mountains function as recognized natural boundaries (maryādā), reflecting how premodern Sanskrit texts organized space through directional and ocean-delimited features.

Which geographic location is identified?

The verse names two eastern boundary-mountains, Jaṭhara and Devakūṭa. Their precise modern identification is uncertain; in scholarship they are generally treated as elements of Purāṇic cosmographic mapping rather than directly verifiable contemporary toponyms.

What is the primary ethical instruction?

The verse primarily conveys a classificatory principle—recognizing natural features as boundaries that structure inhabited space—supporting a broader cultural emphasis on respecting geographic limits and the ordered layout of the world.