Varaha Purana 41.6: Adhyaya 41, Shloka 6

Rite of the Varāha Dvādaśī Vow and an Exemplary Narrative on Expiation for Brahmin-Slaying

Devanagari script

एवमभ्यर्च्य मेधावी तस्मिन्कुम्भे तु विन्यसेत् । सौवर्णं रौप्यताम्रं वा पात्रं विभवशक्तितः ॥ ४१.६ ॥

Recitation with translationVaraha Purana 41.6

Transliteration

evam abhyarcya medhāvī tasmin kumbhe tu vinyaset | sauvarṇaṁ raupyatāmraṁ vā pātraṁ vibhavaśaktitaḥ || 41.6 ||

Translation

یوں عبادت کرکے صاحبِ فہم سادھک اسی کَلَش میں اپنی استطاعت کے مطابق سونے یا چاندی یا تانبے کا پاتر رکھے۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• एवम्: thus, in this manner
• एवम्: क्रियाविशेषण (Kriyāviśeṣaṇa)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)

• अभ्यर्च्य: having worshipped
• अभ्यर्च्य: पूर्वकाल (Pūrvakāla-kriyā)
• Type: Verb
• Root: अभि√अर्च् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund); ‘having worshipped’

• मेधावी: the intelligent person
• मेधावी: कर्ता (Kartā)
• Type: Noun
• Root: मेधाविन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तृवाचक (agent noun)

• तस्मिन्: in that
• तस्मिन्: अधिकरण (Adhikaraṇa)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th), एकवचन; सर्वनाम

• कुम्भे: in the pot
• कुम्भे: अधिकरण (Adhikaraṇa)
• Type: Noun
• Root: कुम्भ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी (7th), एकवचन

• तु: indeed / but
• तु: सम्बन्धसूचक (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/विरोधार्थक निपात (particle: but/indeed)

• विन्यसेत्: should place/arrange
• विन्यसेत्: क्रिया (Kriyā)
• Type: Verb
• Root: वि√न्यस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सौवर्णम्: golden (made of gold)
• सौवर्णम्: कर्म (Karma)
• Type: Adjective
• Root: सौवर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण

• रौप्यताम्रम्: silver-and-copper (made of silver/copper)
• रौप्यताम्रम्: कर्म (Karma)
• Type: Adjective
• Root: रौप्य + ताम्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (silver-and-copper) used adjectivally

• वा: or
• वा: समुच्चय/विकल्पसूचक (Coordinator)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: अव्यय; विकल्पार्थक (disjunctive particle: or)

• पात्रम्: vessel, container
• पात्रम्: कर्म (Karma)
• Type: Noun
• Root: पात्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन

• विभवशक्तितः: according to (one’s) means/ability
• विभवशक्तितः: क्रियाविशेषण (Kriyāviśeṣaṇa)
• Type: Indeclinable
• Root: विभव + शक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb) ‘-तः’; षष्ठी-तत्पुरुष: विभवस्य शक्तिः (power of means) + तः = ‘according to one’s capacity’

Speaker

Varāha (default speaker per dialogue framework)

Tags

• Classical Literature
• Purāṇic Ritual
• Vaiṣṇavism
• Manuscript Studies

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It documents a Purāṇic ritual norm in which the choice of offering materials is scaled to the patron’s resources, reflecting the material culture and pragmatic ritual economy of premodern South Asia.

Which geographic location is identified?

No specific geographic location is named in this verse; it is a procedural instruction applicable within a general ritual setting.

What is the primary ethical instruction?

Ritual giving is framed as proportionate to one’s capacity (vibhavaśaktitaḥ), emphasizing measured, non-excessive practice rather than compulsory extravagance.