Varaha Purana 201.41: Adhyaya 201, Shloka 41

The Battle between the Rākṣasas and Yama’s Attendant-Messengers

Devanagari script

ज्वराज्ञया च ते सर्वे जीमूतघननिःस्वनाः ॥ बहूंस्ते राक्षसान्घोरान्दर्पोत्सिक्तान् सहस्रशः ॥

Recitation with translationVaraha Purana 201.41

Transliteration

jvarājñayā ca te sarve jīmūtaghananiḥsvanāḥ || bahūṃs te rākṣasān ghorān darpotsiktān sahasraśaḥ ||

Translation

جَورَ کے حکم سے وہ سب گھنے بادلوں کی گرج کی مانند دہاڑتے ہوئے، غرور سے سرشار ہزاروں ہولناک راکشسوں پر ٹوٹ پڑے۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ज्वर-आज्ञया: by the command of Jvara
• ज्वर-आज्ञया: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Noun
• Root: ज्वर + आज्ञा (प्रातिपदिक-समास)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (ज्वरस्य आज्ञा), स्त्रीलिङ्ग (Feminine), तृतीया (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)

• च: and
• च: समुच्चय (Samuccaya/Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (Conjunction)

• ते: they
• ते: कर्ता (Kartā/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)

• सर्वे: all
• सर्वे: कर्ता-विशेषण (Kartā-viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)

• जीमूत-घन-निःस्वनाः: having a roar like thunderclouds
• जीमूत-घन-निःस्वनाः: कर्ता-विशेषण (Kartā-viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: जीमूत + घन + निःस्वन (प्रातिपदिक-समास)
• Form: बहुव्रीहि (जीमूतघनवत् निःस्वनो येषाम्), पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)

• बहून्: many
• बहून्: कर्म-विशेषण (Karma-viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: बहु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (Accusative/2nd), बहुवचन (Plural)

• ते: they
• ते: कर्ता (Kartā/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)

• राक्षसान्: demons
• राक्षसान्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (Accusative/2nd), बहुवचन (Plural)

• घोरान्: terrible
• घोरान्: कर्म-विशेषण (Karma-viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: घोर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (Accusative/2nd), बहुवचन (Plural)

• दर्प-उत्सिक्तान्: swollen with pride
• दर्प-उत्सिक्तान्: कर्म-विशेषण (Karma-viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: दर्प + उत्सिक्त (प्रातिपदिक-समास)
• Form: तत्पुरुष (दर्पेण उत्सिक्ताः), पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (Accusative/2nd), बहुवचन (Plural)

• सहस्रशः: by the thousand / in thousands
• सहस्रशः: क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa/Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: सहस्रशस् (अव्यय)
• Form: अव्यय (Distributive adverb: ‘by thousands’)

Speaker

Narrator

Tags

• Purāṇic Literature
• Sanskrit Poetics
• Mythic Warfare
• Moral Psychology (darpa)

FAQs

What is the historical significance of this verse?

The simile of thundercloud sound reflects classical Sanskrit poetic conventions embedded within Purāṇic storytelling, aiding study of style and intertextual aesthetics.

Which geographic location is identified?

No geographic location is mentioned.

What is the primary ethical instruction?

Pride (darpa) is presented as a negative trait associated with destructive forces, serving as an implicit moral cue.