Paingala Upanishad 7: Verse 7
स्रष्टुकामो जगद्योनिस्तमोगुणमधिष्ठाय सूक्ष्मतन्मात्राणि भूतानि स्थूलीकर्तुं सोऽकामयत। सृष्टेः परिमितानि भूतान्येकैकं द्विधा विधाय पुनश्चतुर्धा कृत्वा स्वस्वेतरद्वितीयांशैः पञ्चधा संयोज्य पञ्चीकृतभूतैरनन्तकोटिब्रह्माण्डानि तत्तदण्डोचितगोलकस्थूलशरीराण्यसृजत्॥७॥
स्रष्टु-कामः । जगत्-योनिः । तमः-गुणम् । अधिष्ठाय । सूक्ष्म-तन्मात्राणि । भूतानि । स्थूली-कर्तुम् । सः । अकामयत । सृष्टेः । परिमितानि । भूतानि । एकैकम् । द्विधा । विधाय । पुनः । चतुर्धा । कृत्वा । स्व-स्व । इतर । द्वितीय-अंशैः । पञ्चधा । संयोज्य । पञ्चीकृत-भूतैः । अनन्त-कोटि-ब्रह्माण्डानि । तत्-तत्-अण्ड-उचित-गोलक-स्थूल-शरीराणि । असृजत् ॥७॥
sraṣṭukāmo jagadyonis tamoguṇam adhiṣṭhāya sūkṣmatanmātrāṇi bhūtāni sthūlīkartuṃ so’kāmayata | sṛṣṭeḥ parimitāni bhūtāny ekaikaṃ dvidhā vidhāya punaś caturdhā kṛtvā svasvetaradvitīyāṃśaiḥ pañcadhā saṃyojya pañcīkṛtabhūtair anantakoṭibrahmāṇḍāni tattadaṇḍocitagolaksthūlaśarīrāṇy asṛjat ||7||
تخلیق کی خواہش سے، کائنات کا سرچشمہ (جگدیونی) گُنِ تَمَس کا سہارا لے کر یہ ارادہ کرتا ہے کہ لطیف تنماتروں کو بھوتوں کی صورت میں کثیف بنائے۔ آفرینش کے مقررہ عناصر میں سے ہر ایک کو پہلے دو حصوں میں بانٹا، پھر انہیں چار حصوں میں کیا؛ پھر ایک دوسرے کے ثانی حصّوں کے ساتھ پانچ گنا ملا کر (پنجی کرن کے ذریعے) انہی پنجی کرت بھوتوں سے بے شمار کروڑ برہمانڈ اور ہر برہمانڈ کے مطابق گولکوں میں قائم کثیف اجسام پیدا کیے۔
Desiring to create, the womb (source) of the universe, resorting to the guṇa of tamas, wished to make the subtle elements (tanmātras) into gross elements. Having taken the limited (i.e., determinate) elements at creation, he divided each one into two, and again made them into four; then, combining them fivefold with the second portions of one another, he created, by means of the quintuplicated elements, innumerable crores of cosmic eggs (brahmāṇḍas) and the gross bodies situated in the spheres appropriate to each egg.
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Upanishads in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.