Paingala Upanishad 6 — Verse 6

Sanskrit (Devanagari)

प्रारब्धकर्मपर्यन्तमहिनिर्मोकवद्व्यवहरति। चन्द्रवच्चरते देही स मुक्तश्चानिकेतनः॥६॥

Padapatha (Word Split)

प्रारब्ध । कर्म । पर्यन्तम् । अहि । निर्मोकवत् । व्यवहरति । चन्द्रवत् । चरते । देही । सः । मुक्तः । च । अनिकेतनः ॥

IAST Transliteration

prārabdha-karma-paryantam ahi-nirmokavad vyavaharati | candravat carate dehī sa muktaś cāniketanaḥ ||6||

Translation

جب تک پراربدھ کرم ختم نہ ہو، وہ سانپ کی اتاری ہوئی کینچلی کی طرح برتاؤ کرتا ہے۔ دےہی چاند کی مانند چلتا پھرتا ہے؛ وہ مکّت ہے اور بےگھر (انیکیتن) ہے۔

Academic Translation

Until the exhaustion of prārabdha-karma, he conducts himself like a snake’s slough (cast-off skin). The embodied one moves about like the moon; he is liberated and without a dwelling.

Verse Context

• Jīvanmukti; prārabdha-karma; non-identification with body (deha-abhimāna-tyāga)
• Mahavakya: Application of mahāvākya-realization: after ‘aham brahmāsmi’/‘ayam ātmā brahma’ is known, prārabdha sustains appearance of embodiment while the knower remains free.
• Atharva
• Chandas: Anuṣṭubh (śloka)