Jaabaal Upanishad: Verse 5

Sanskrit (Devanagari)

अथ हैनमत्रिः पप्रच्छ याज्ञवल्क्यं—पृच्छामि त्वा याज्ञवल्क्य, अयज्ञोपवीती कथं ब्राह्मण इति । स होवाच याज्ञवल्क्यः—इदमेवास्य तद्यज्ञोपवीतं य आत्मा । अपः प्राश्याचम्य—अयं विधिः परिव्राजकानाम् । वीराध्वाने वा अनाशके वा अपां प्रवेशे वा अग्निप्रवेशे वा महाप्रस्थाने वा । अथ परिव्राड् विवर्णवासा मुण्डोऽपरिग्रहः शुचिरद्रोही भैक्षणो ब्रह्मभूयाय भवतीति । यद्य आतुरः स्यात् मनसा वाचा संन्यसेत् । एष पन्था ब्रह्मणा हानुवित्तः; तेनैति संन्यासी ब्रह्मविद्—इत्येवमेवैष भगवन् याज्ञवल्क्यः ॥५॥

Padapatha (Word Split)

अथ । ह । एनम् । अत्रिः । पप्रच्छ । याज्ञवल्क्यम् । पृच्छामि । त्वा । याज्ञवल्क्य । अ-यज्ञोपवीती । कथम् । ब्राह्मणः । इति । सः । ह । उवाच । याज्ञवल्क्यः । इदम् । एव । अस्य । तत् । यज्ञोपवीतम् । यः । आत्मा । अपः । प्राश्य । आचम्य । अयम् । विधिः । परिव्राजकानाम् । वीर-अध्वाने । वा । अनाशके । वा । अपाम् । प्रवेशे । वा । अग्नि-प्रवेशे । वा । महा-प्रस्थाने । वा । अथ । परिव्राट् । विवर्ण-वासा । मुण्डः । अपरिग्रहः । शुचिः । अद्रोही । भैक्षणः । ब्रह्म-भूयाय । भवति । इति । यदि । आतुरः । स्यात् । मनसा । वाचा । संन्यसेत् । एषः । पन्थाः । ब्रह्मणा । हानु-वित्तः । तेन । एति । संन्यासी । ब्रह्म-वित् । इति । एवम् । एव । एषः । भगवन् । याज्ञवल्क्यः ।

Recitation with translationJaabaal Upanishad 5

IAST Transliteration

atha hainaṃ atriḥ papraccha yājñavalkyaṃ—pṛcchāmi tvā yājñavalkya, ayajñopavītī kathaṃ brāhmaṇa iti | sa hovāca yājñavalkyaḥ—idamevāsya tad yajñopavītaṃ ya ātmā | apaḥ prāśyācamya—ayaṃ vidhiḥ parivrājakānām | vīrādhvāne vā anāśake vā apāṃ praveśe vā agnipraveśe vā mahāprasthāne vā | atha parivrāḍ vivarṇavāsā muṇḍo'parigrahaḥ śucir adrohī bhaikṣaṇo brahmabhūyāya bhavatīti | yady āturaḥ syāt manasā vācā saṃnyaset | eṣa panthā brahmaṇā hānuvittaḥ; tena eti saṃnyāsī brahmavid—ityevamevaiṣa bhagavan yājñavalkyaḥ ||5||

Translation

پھر اَتری نے یاج्ञولکیہ سے پوچھا: «میں آپ سے پوچھتا ہوں، اے یاج्ञولکیہ! یَجْنوپویت (جنیو/مقدس دھاگا) کے بغیر برہمن کیسے ہوتا ہے؟» یاج्ञولکیہ نے فرمایا: «اسی کا یَجْنوپویت تو یہی ہے—یعنی آتما (خودی/نفسِ حقیقی)۔ پانی پی کر اور آچمن کر کے—یہی پرِوراجکوں (گھومنے والے سنیاسیوں) کا وِدھان ہے: چاہے وہ ویرادھوان (دلیرانہ سفر) میں ہوں، یا انَاشک (بھوک سے ترکِ بدن) میں، یا پانی میں داخل ہونے میں، یا آگ میں داخل ہونے میں، یا مہاپرستھان (عظیم رخصتی) میں۔ پھر وہ پرِوراجک، ماندہ رنگ لباس پہنے، سر منڈائے، بے ملکیت، پاکیزہ، بے آزار، بھکشا پر جینے والا—برہمنیت کے لائق ہو جاتا ہے۔ اگر کوئی بیمار ہو تو وہ من اور وانی (دل و زبان) سے سنیاس کرے۔ یہ راستہ برہما کے ذریعے معروف ہوا؛ اسی سے سنیاسی برہمن کا جاننے والا بن کر نکلتا ہے—یوں بھگوان یاج्ञولکیہ نے فرمایا۔

Ask anything about this verse...Ask

Academic Translation

Then Atri asked Yājñavalkya: “I ask you, Yājñavalkya—how is one a brāhmaṇa without the sacred thread (yajñopavīta)?” Yājñavalkya replied: “This itself is his sacred thread—namely, the Self. Having drunk water and performed sipping (ācamana)—this is the rule for wandering renunciants, whether on a heroic journey, or in fasting unto death, or in entering water, or in entering fire, or in the great departure. Then the wandering mendicant, wearing discolored garments, shaven-headed, without possessions, pure, non-injurious, living on alms, becomes fit for Brahmanhood. If one is ill, one should renounce by mind and speech. This path was known by Brahmā (as the tradition received); by it the renunciant goes forth as a knower of Brahman—thus indeed (said) the venerable Yājñavalkya.

Verse Context

• Ātman as the true yajñopavīta; saṃnyāsa-dharma; inner renunciation beyond external symbols
• Mahavakya: Indirect: emphasizes identity with the Self as the primary sanctifier, resonant with ‘ahaṃ brahmāsmi’ (Self as Brahman) though not phrased as a mahāvākya.
• Yajur
• Śukla (Vājasaneyin) Shakha
• Chandas: Prose