Devi Upanishad 4: Verse 4

Sanskrit (Devanagari)

अहं पञ्चभूतान्यपञ्चभूतानि । अहमखिलं जगत् । वेदोऽहमवेदोऽहम् । विद्याहमविद्याहम् । अजाहमनजाहम् । अधश्चोर्ध्वं च तिर्यक्चाहम् । अहं रुद्रेभिर्वसुभिश्चराम्यहमादित्यैरुत विश्वदेवैः । अहं मित्रावरुणावुभौ बिभर्म्यहमिन्द्राग्नी अहमश्विनावुभौ । अहं सोमं त्वष्टारं पूषणं भगं दधाम्यहम् । विष्णुमुरुक्रमं ब्रह्माणमुत प्रजापतिं दधामि । अहं दधामि द्रविणं हविष्मते सुप्राव्ये यजमानाय सुन्वते ॥३-६॥

Padapatha (Word Split)

अहम् । पञ्च-भूतानि । अपञ्च-भूतानि । अहम् । अखिलम् । जगत् । वेदः । अहम् । अवेदः । अहम् । विद्या । अहम् । अविद्या । अहम् । अजा । अहम् । अनजा । अहम् । अधः । च । ऊर्ध्वम् । च । तिर्यक् । च । अहम् । अहम् । रुद्रेभिः । वसुभिः । च । चरामि । अहम् । आदित्यैः । उत । विश्व-देवैः । अहम् । मित्रा-वरुणौ । उभौ । बिभर्मि । अहम् । इन्द्र-अग्नी । अहम् । अश्विनौ । उभौ । अहम् । अहम् । सोमम् । त्वष्टारम् । पूषणम् । भगम् । दधामि । अहम् । विष्णुम् । उरु-क्रमम् । ब्रह्माणम् । उत । प्रजापतिम् । दधामि । अहम् । अहम् । दधामि । द्रविणम् । हविष्मते । सु-प्राव्ये । यजमानाय । सुन्वते ।

Recitation with translationDevi Upanishad 4

IAST Transliteration

ahaṃ pañcabhūtāny apañcabhūtāni | aham akhilaṃ jagat | vedo’ham avedo’ham | vidyāham avidyāham | ajāham anajāham | adhaś cordhvaṃ ca tiryak cāham | ahaṃ rudrebhir vasubhiś carāmy aham ādityair uta viśvadevaiḥ | ahaṃ mitrāvaruṇāv ubhau bibharmy aham indrāgnī aham aśvināv ubhau | ahaṃ somaṃ tvaṣṭāraṃ pūṣaṇaṃ bhagaṃ dadhāmy aham | viṣṇum urukramaṃ brahmāṇam uta prajāpatiṃ dadhāmi | ahaṃ dadhāmi draviṇaṃ haviṣmate suprāvye yajamānāya sunvate ||3–6||

Translation

میں ہی پانچ مہابھوت ہوں اور میں ہی وہ بھی ہوں جو پانچ بھوت نہیں۔ میں ہی سارا جگت ہوں۔ میں ہی وید ہوں اور میں ہی غیر وید۔ میں ہی ودیا ہوں اور میں ہی اوِدیا۔ میں ہی اَجا (غیر مولود) ہوں اور میں ہی اَنَجا۔ میں ہی نیچے، اوپر اور ہر سمت پھیلا ہوا ہوں۔ میں رودروں اور وسوؤں کے ساتھ چلتا ہوں؛ آدتیوں اور وشودیوؤں کے ساتھ بھی۔ میں ہی متر اور ورُن دونوں کو تھامتا ہوں؛ میں ہی اندر اور اگنی ہوں؛ میں ہی دونوں اشون ہیں۔ میں ہی سوم، تواشٹر، پوشن اور بھگ کو قائم کرتا ہوں۔ میں ہی وسیع قدموں والے وشنو، برہما اور پرجاپتی کو بھی قائم کرتا ہوں۔ میں ہی ہوی دینے والے، محفوظ یجمان اور سوم نچوڑنے والے کو دھن و دولت عطا کرتا ہوں۔

Ask anything about this verse...Ask

Academic Translation

I am the five great elements and I am that which is not the five elements. I am the entire universe. I am the Veda and I am the non-Veda. I am knowledge and I am ignorance. I am the unborn and I am the not-unborn. I am below, above, and also across (in all directions). I move with the Rudras and the Vasus; (I move) with the Ādityas and also with the Viśvadevas. I uphold both Mitra and Varuṇa; I am Indra and Agni; I am both Aśvins. I place (establish) Soma, Tvaṣṭṛ, Pūṣan, and Bhaga. I place Viṣṇu of wide stride, and Brahmā, and also Prajāpati. I bestow wealth upon the offerer of oblation, upon the well-protected sacrificer who presses (the Soma).

Verse Context

• Brahman as Devī (non-dual identity; immanence and transcendence)
• Mahavakya: Aligns with ‘ahaṃ brahmāsmi’ (Bṛhadāraṇyaka 1.4.10) through explicit ‘ahaṃ’ identity-claims; also resonates with ‘sarvaṃ khalv idaṃ brahma’ (Chāndogya 3.14.1) in its all-pervasiveness.
• Atharva
• Chandas: Mixed/irregular; largely Vedic-style prose with Ṛgvedic mantraic segments (echoing Devīsūkta, Ṛgveda 10.125).