Rig Veda 7.15.2: Mandala 7, Sukta 15, Mantra 2

Sukta 7.15

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Agni (Gṛhapati aspect)

Chandas: Gāyatrī (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

यः पञ्च चर्षणीरभि निषसाद दमेदमे । कविर्गृहपतिर्युवा ॥

Recitation with translationRig Veda 7.15.2

Transliteration

yáḥ páñca carṣaṇī́r abhí ní-sasāda dáme-dame | kavír gṛhá-patir yúvā ||

Translation

وہ جو پانچوں قوموں پر ہر گھر میں جگہ بنا بیٹھا ہے، وہ رشی، وہ جوان گھر کا مالک، اگنی ہر گھر کے اندر قائم ہوا۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यः: who (he who)
• यः: सम्बन्ध/विशेष्य-निर्देशकः (यः = ‘who/which’—relative pronoun, refers to the subject)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (य-प्रातिपदिक, सर्वनाम)

• पञ्च: five
• पञ्च: विशेषणम् (चर्षणीः इत्यस्य)
• Type: Numeral
• Root: पञ्चन् (संख्या-प्रातिपदिक)

• चर्षणीः: peoples, tribes (the peoples)
• चर्षणीः: कर्म (अभि इत्यनेन सह: ‘towards/over the five peoples’)
• Type: Noun
• Root: चर्षणी- (प्रातिपदिक; RV में ‘जनाः/मनुष्याः/कुलानि’)

• अभि: towards, over, upon
• अभि: दिशा/सम्बन्ध-प्रदर्शकः (कर्मणि प्रवृत्तिदिशा)
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• नि: down, in, into (as prefix)
• नि: क्रियाविशेषणम् (अवरोह/निश्चय/निवेशन-भावः)
• Type: Indeclinable
• Root: नि (उपसर्ग/अव्यय)

• षसाद: sat down, settled
• षसाद: क्रिया (कर्तरि प्रयोगः)
• Type: Verb
• Root: सद् (धातु; ‘to sit, settle’)

• दमे: in (the) house
• दमे: अधिकरण (स्थान: ‘in the house’)
• Type: Noun
• Root: दम (प्रातिपदिक; ‘house, household’)

• दमे: in each house
• दमे: अधिकरण (वितरण: ‘in each house’)
• Type: Noun
• Root: दम (प्रातिपदिक)

• कविः: the seer, the wise
• कविः: कर्ता (यः इत्यस्य विशेषण/समनाधिकरणम्)
• Type: Noun
• Root: कवि (प्रातिपदिक; ‘seer, sage, wise one’)

• गृहपतिः: house-lord, master of the house
• गृहपतिः: कर्ता (कविः इत्यस्य समनाधिकरणम्)
• Type: Noun
• Root: गृहपति (प्रातिपदिक; ‘lord of the house’)

• युवा: young (youthful)
• युवा: कर्ता (समनाधिकरणम्—‘being young’)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: युवन्/युवा (प्रातिपदिक; ‘young’)