Rig Veda 5.33.1: Mandala 5, Sukta 33, Mantra 1
Sukta 5.33
Rishi: Atri (Ātreya)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
महि महे तवसे दीध्ये नॄनिन्द्रायेत्था तवसे अतव्यान् । यो अस्मै सुमतिं वाजसातौ स्तुतो जने समर्यश्चिकेत ॥
Transliteration
máhi mahé távasé dīdhye nṝ́n indrā́ye'tthā́ távasé átavyān | yó asmai sumatíṃ vā́ja-sātau stutó jáne samaryáś cikéta ||
Translation
میں عظیم زور کے لیے بڑا گیت جلاتا ہوں، اندر کے لیے - ایسی طاقت جو بڑھی نہیں جا سکتی۔ وہ جو لوگوں میں تعریف کیا گیا، دولت جیتنے میں اچھی عقل جگاتا ہے، لڑائی میں پہچانا جاتا ہے۔
Word by Word
महिgreatly, mightily
महि:
विशेषण-भावः (क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootमहि (अव्यय; महत्-प्रातिपदिकस्य नपुंसक-एकवचन/अव्यय-प्रयोगः)
महेto the great
महे:
सम्प्रदान (तवसे इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
तवसेfor strength, for might
तवसे:
सम्प्रदान (दीध्ये इत्यस्य; ‘बलाय’)
TypeNoun
Rootतवस् (प्रातिपदिक; ‘बलम्’)
दीध्येI have kindled/roused (my hymn), I have set (my thought)
दीध्ये:
कर्तृ (अहं—वक्ता)
TypeVerb
Rootधा (धातु; वेदिक-रूपम्: दीध्यते/दीध्ये)
नॄन्men, heroes
नॄन्:
कर्म (इन्द्रस्य विषयः/प्रशस्तव्याः)
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक)
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
सम्प्रदान (दीध्ये इत्यस्य; ‘इन्द्राय’)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
इत्थाthus, in this manner
इत्था:
क्रियाविशेषणम्
TypeIndeclinable
Rootइत्था (अव्यय)
तवसेfor (his) might
तवसे:
सम्प्रदान (इन्द्राय—‘बलाय’)
TypeNoun
Rootतवस् (प्रातिपदिक)
अतव्यान्unassailable, not-to-be-overpowered
अतव्यान्:
कर्म (नॄन्—‘अतव्यान्’)
TypeAdjective
Rootअतव्य (प्रातिपदिक; ‘अतव्य’ = न तव्यम्/अतव्यः ‘अप्राप्य/अदुर्गमः’ इत्यर्थे; वेदिक-विशेषण)
यःwho
यः:
कर्तृ (चिकेत इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्मैto him
अस्मै:
सम्प्रदान (ददाति/प्रयच्छति इत्यर्थे निहितम्)
TypePronoun
Rootअयम्/इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सुमतिम्good thought, favor
सुमतिम्:
कर्म (प्राप्तव्य-वस्तु)
TypeNoun
Rootसु- + मति (प्रातिपदिक)
वाजसातौin the winning of the prize (in contest/battle)
वाजसातौ:
अधिकरण (युद्धे/स्पर्धायाम्)
TypeNoun
Rootवाज- + साति (प्रातिपदिक; ‘वाजसाति’ = ‘प्राइज-विनिङ्/विजय’)
स्तुतःpraised
स्तुतः:
कर्तृ (यः…चिकेत; ‘स्तुतः’)
TypeParticiple
Rootस्तु (धातु) → स्तुत (कृदन्त-प्रातिपदिक; क्त)
जनेamong people
जने:
अधिकरण (जनसमूहे/लोकमध्ये)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
समर्यःwarlike, battle-ready
समर्यः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootसमर्य (प्रातिपदिक; ‘समर्य’ = ‘युद्धशील/समर-सम्बद्ध’)
चिकेतhas perceived, knows, is renowned/recognized
चिकेत:
कर्तृ (यः)
TypeVerb
Rootचित् (धातु; ‘to perceive/notice/understand’)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.