Rig Veda 4.11.4: Mandala 4, Sukta 11, Mantra 4

Sukta 4.11

Rishi: Vāmadeva Gautama

Devata: Agni

Chandas: Trishtubh (probable; confirm by metrical scan)

Samhita Patha (Devanagari)

त्वद्वाजी वाजम्भरो विहाया अभिष्टिकृज्जायते सत्यशुष्मः । त्वद्रयिर्देवजूतो मयोभुस्त्वदाशुर्जूजुवाँ अग्ने अर्वा ॥

Recitation with translationRig Veda 4.11.4

Transliteration

tvád vājī vā́jambharo vihāyā abhiṣṭikṛ́j jāyate satyáśuṣmaḥ | tvád rayír devájūto mayobhús tvád āśúr jūjuvā́ṃ agne árvā ||

Translation

تجھ سے فراوانی قوت کا لانے والا پیدا ہوتا ہے، جو وسیع فضاؤں میں حرکت کرتا ہے، فتح کا مددگار بننے والا، جس کی طاقت سچی ہے۔ تجھ سے خوشی دینے والی دولت آتی ہے، دیوتاؤں کی ہدایت سے؛ تجھ سے توانائی کا تیز گھوڑا، اے اگنی، جو ہمیشہ آگے بڑھتا رہتا ہے۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्वत्: from you
• त्वत्: Apādāna
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वाजी: the prize-winner / racer
• वाजी: Kartā
• Type: Noun
• Root: वाजिन् (प्रातिपदिक)

• वाजम्: prize, strength
• वाजम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वाज (प्रातिपदिक)

• भरः: bringing/bearing
• भरः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: भृ (धातु) → भर (कृदन्त-प्रातिपदिक, ‘bearing/bringing’)

• विहायाः: having left aside; departing
• विहायाः: Apādāna
• Type: Adjective
• Root: वि + हा (धातु) → विहाय (कृदन्त-प्रातिपदिक, ‘leaving/setting aside’)

• अभिष्टिकृत्: maker of help/succour
• अभिष्टिकृत्: Kartā
• Type: Noun
• Root: अभि + स्ति (स्ति/स्था-सम्बद्ध) + कृ (धातु) → अभिष्टि-कृत् (समासान्त-प्रातिपदिक)

• जायते: is born / arises
• जायते: Kartā
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)

• सत्यशुष्मः: whose might is true
• सत्यशुष्मः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: सत्य (प्रातिपदिक) + शुष्म (प्रातिपदिक) (बहुव्रीहि)

• त्वत्: from you
• त्वत्: Apādāna
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• रयिः: wealth, bounty
• रयिः: Kartā
• Type: Noun
• Root: रयि (प्रातिपदिक)

• देवजूतः: impelled by the gods
• देवजूतः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: देव (प्रातिपदिक) + जूत (√जु/जव् ‘to impel/drive’ से क्त) (तत्पुरुष)

• मयोभुः: bringing joy; beneficent
• मयोभुः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: मयस्/मय (प्रातिपदिक ‘delight’) + भू (धातु) → मयो-भू (कृदन्त/समास)

• त्वत्: from you
• त्वत्: Apādāna
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आशुः: swift
• आशुः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: आशु (प्रातिपदिक)

• जूजुवान्: hastening; speeding
• जूजुवान्: Kartā
• Type: Participle
• Root: √जु (धातु ‘to hasten/impel’) → जूजुवस्/जूजुवान् (परिप्रसारित-परफेक्ट/इंटेन्सिव-भाव, क्तवत्-प्रत्ययान्त कृदन्त)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• अर्वा: the steed, horse
• अर्वा: Kartā
• Type: Noun
• Root: अर्वन् (प्रातिपदिक)