Rig Veda 4.11.2: Mandala 4, Sukta 11, Mantra 2

Sukta 4.11

Rishi: Vāmadeva Gautama

Devata: Agni

Chandas: Trishtubh (probable; confirm by metrical scan)

Samhita Patha (Devanagari)

वि षाह्यग्ने गृणते मनीषां खं वेपसा तुविजात स्तवानः । विश्वेभिर्यद्वावनः शुक्र देवैस्तन्नो रास्व सुमहो भूरि मन्म ॥

Recitation with translationRig Veda 4.11.2

Transliteration

ví ṣā́hy agne gṛṇaté manīṣā́ṃ kháṃ vépasā tuvi-jāta stávānaḥ | víśvebhir yád vāvánāḥ śukra deváis tán no rāsva su-mahó bhū́ri mánma ||

Translation

اے اگنی، گائک کے الہام یافتہ خیال کے لیے فتح حاصل کر؛ اے وسیع المولد، ہماری تعریف کے ساتھ اپنی جاندار طاقت سے وسیع فضا کو ہلا دے۔ جو کچھ بھی روشن فراوانی تو سب دیوتاؤں کے ساتھ حاصل کرتا ہے، وہ ہمیں عطا کر: ایک وسیع اور بہترین بصیرت کا خیال۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• वि: apart, forth, asunder (intensifier/dispersion)
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग)

• षाहि: overcome!, prevail!
• षाहि: —
• Type: Verb
• Root: सह् (धातु) → (वेद.) षह्

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• गृणते: to the one who praises (you)
• गृणते: सम्प्रदान (यस्य कृते)
• Type: Verb (participle-like finite form)
• Root: गृ (धातु) / गृण् (वेद. स्तुति-)

• मनीषाम्: thought, inspired insight
• मनीषाम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: मनीषा (प्रातिपदिक)

• खम्: sky, space
• खम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: ख (प्रातिपदिक)

• वेपसा: with trembling/ardour; with vibrant power
• वेपसा: करण
• Type: Noun
• Root: वेपस् (प्रातिपदिक)

• तुविजात: O widely-born / of many births
• तुविजात: सम्बोधन-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: तुवि-जाता (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय) अथवा तुवि + जात (कृदन्त)

• स्तवानः: praising (being in praise)
• स्तवानः: कर्तृ
• Type: Participle
• Root: स्तु (धातु) → स्तवान (कृदन्त)

• विश्वेभिः: with all (of them)
• विश्वेभिः: करण/सहकार
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• यत्: that which
• यत्: कर्म/विषय (यद्-तद् सम्बन्ध)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम)

• वावनः: the helper/impeller; the strengthening one
• वावनः: कर्तृ
• Type: Noun/Adjective
• Root: वावन् (प्रातिपदिक; वेद. ‘सहायक/प्रेरक/वर्धक’)

• शुक्र: O bright/pure one
• शुक्र: सम्बोधन-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: शुक्र (प्रातिपदिक)

• देवैः: with the gods
• देवैः: करण/सहकार
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• तत्: that
• तत्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• नः: to us / for us
• नः: सम्प्रदान (अस्मभ्यं)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• रास्व: grant!, give!
• रास्व: —
• Type: Verb
• Root: रा (धातु) ‘दाने’

• सु-महः: great good (greatness, great boon)
• सु-महः: कर्म
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: सु- (उपसर्ग) + महस् (प्रातिपदिक)

• भूरि: much, abundant
• भूरि: विशेषण
• Type: Adjective/Indeclinable (quantifier)
• Root: भूरि (प्रातिपदिक)

• मन्म: thought, hymn, intention
• मन्म: कर्म
• Type: Noun
• Root: मन्मन्/मन्म (प्रातिपदिक)