Rig Veda 3.61.4: Mandala 3, Sukta 61, Mantra 4

Sukta 3.61

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional)

Devata: Uṣas

Chandas: Triṣṭubh (likely)

Samhita Patha (Devanagari)

अव स्यूमेव चिन्वती मघोन्युषा याति स्वसरस्य पत्नी । स्वर्जनन्ती सुभगा सुदंसा आन्ताद्दिवः पप्रथ आ पृथिव्याः ॥

Recitation with translationRig Veda 3.61.4

Transliteration

áva syū́ma iva cinvatī́ maghóny uṣā́ yāti svásarasya pátnī | svàr jánantī su-bhágā su-dáṃsā ā́ntād diváḥ paprathá ā́ pṛthivyā́ḥ ||

Translation

اپنی دولت کو ایسے جمع کرتی ہوئی جیسے کوئی خزانہ جمع کرتا ہے، سخی اُشا آگے بڑھتی ہے، اپنی بہن کی ساتھی۔ روشنی والے جہان کو پیدا کرتی ہوئی، خوش قسمت اور کامل ساخت والی، وہ آسمان کے دور سرے سے زمین تک پھیلتی ہے۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अव: down; forth (as a preverb)
• अव: —
• Type: Indeclinable
• Root: अव (उपसर्ग) / अवस् (अव्यय)

• स्युम्: a thread; seam-thread (as in sewing)
• स्युम्: Karma (उपमेय-क्रियाविशेषण-सम्बन्ध) / क्रियाविशेषणवत्
• Type: Noun
• Root: स्युम् (प्रातिपदिक; ‘स्युम’ = सूचि/सूत्र/सीवन-सम्बद्ध)

• इव: like; as
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• चिन्वती: gathering; arranging; stitching together
• चिन्वती: Kartā (उषा) के विशेषणरूपेण
• Type: Verb (participle)
• Root: चि (चिनोति) / √चि ‘to gather, pile up, arrange’

• मघोनी: bountiful; generous
• मघोनी: Kartā (उषा) का विशेषण
• Type: Adjective
• Root: मघोन् (प्रातिपदिक; ‘bountiful, rich’)

• उषाः: Dawn (Uṣas)
• उषाः: Kartā
• Type: Noun
• Root: उषस् (प्रातिपदिक)

• याति: goes; comes forth
• याति: — (मुख्य क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (याति) / √या ‘to go’

• स्वसुरस्य: of the father-in-law
• स्वसुरस्य: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: स्वसुर् (प्रातिपदिक; ‘father-in-law’)

• पत्नी: wife
• पत्नी: Kartā (उषा) के अप्पोज़िशन/विशेषणरूपेण
• Type: Noun
• Root: पत्नी (प्रातिपदिक)

• स्वर्जनन्ती: bringing forth light/heaven (svar); generating radiance
• स्वर्जनन्ती: Kartā (उषा) का विशेषण
• Type: Verb (participle)
• Root: स्वर् + √जन् (जनयति/जनति) ‘to beget, produce’

• सुभगा: fortunate; auspicious
• सुभगा: Kartā (उषा) का विशेषण
• Type: Adjective
• Root: सु- + भग (प्रातिपदिक ‘fortunate, auspicious’)

• सुदंसा: of good marvels; splendid in deeds/appearance
• सुदंसा: Kartā (उषा) का विशेषण
• Type: Adjective
• Root: सु- + दंस (प्रातिपदिक; ‘wondrous deed/skill, marvel’)

• आन्तात्: from the end/boundary
• आन्तात्: Apādāna
• Type: Noun
• Root: आन्त (प्रातिपदिक; ‘end, boundary’)

• दिवः: of heaven; of the sky
• दिवः: सम्बन्ध (आन्तात् के साथ: ‘of heaven’)
• Type: Noun
• Root: द्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)

• पप्रथ: has spread; has extended
• पप्रथ: — (मुख्य क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रथ् (पृथते) / √प्रथ् ‘to spread, expand’

• आ: unto; up to; towards
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• पृथिव्याः: of the earth
• पृथिव्याः: सम्बन्ध (आ के साथ सीमा: ‘up to/of earth’)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)