Rig Veda 10.8.7: Mandala 10, Sukta 8, Mantra 7

Sukta 10.8

Rishi: Dīrghatamas (traditional for RV 10.8)

Devata: Agni (hymn-level); this verse introduces Trita Āptya as a mythic-psychological actor within the Agni/ṛta narrative

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

अस्य त्रितः क्रतुना वव्रे अन्तरिच्छन्धीतिं पितुरेवैः परस्य । सचस्यमानः पित्रोरुपस्थे जामि ब्रुवाण आयुधानि वेति ॥

Transliteration

asyá tritáḥ krátunā vavré antár icchán dhītíṃ pitúr eváiḥ párasya | sacasyámānaḥ pitór upásthe jā́mi bruvāṇá ā́yudhāni veti ||

Translation

Of this work Trita, by his will, chose the inner way, seeking the thought of the supreme Father by his goings. Moving in companionship in the lap of the Father, speaking as one of kin, he advances with the weapons (powers) of the ancestral spirit.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अस्य: of this (one)
• अस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → अस्य

• त्रितः: Trita
• त्रितः: कर्तृ
• Type: Noun (proper)
• Root: त्रित (प्रातिपदिक; देव-नाम)

• क्रतुना: by (his) resolve/insight
• क्रतुना: करण
• Type: Noun
• Root: क्रतु (प्रातिपदिक)

• वव्रे: chose / enclosed (for himself)
• वव्रे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √वृ (वृञ् वरणे ‘to choose/cover’)

• अन्तरिक्षम्: the midspace, atmosphere
• अन्तरिक्षम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)

• छन्धीतिम्: a covering/guarding (enclosure)
• छन्धीतिम्: कर्म (अन्तरिक्षम् के साथ समन्वित)
• Type: Noun
• Root: छन्धीति (प्रातिपदिक; ‘छन्दस्/छन्द्’ से; ‘आवरण/आच्छादन/रक्षा’ अर्थ-सम्भव)

• पितुः: of the father
• पितुः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)

• एव: indeed, just
• एव: —
• Type: Indeclinable
• Root: एव (निपात)

• इः: he (this one)
• इः: कर्तृ (द्वितीय खण्ड में ‘सचस्यमानः’ के साथ सह-निर्देश)
• Type: Pronoun
• Root: इ (सर्वनाम-प्रातिपदिक; एष/अयम्-समूह का वैदिक रूप)

• परस्य: of the farther/other (one), of the beyond
• परस्य: सम्बन्ध
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: पर (प्रातिपदिक)

• सचस्यमानः: associating (with), keeping company
• सचस्यमानः: कर्तृ (मुख्य क्रिया ‘वेति’ का)
• Type: Participle
• Root: √सच् (सचँ समवाये/सहचर्ये ‘to accompany, be associated’)

• पित्रोः: of the two parents / of the two fathers
• पित्रोः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)

• उपस्थे: in the lap/seat
• उपस्थे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: उपस्थ (प्रातिपदिक)

• जामि: as kin / familiarly / in a kindred way
• जामि: कर्म/प्रकार (ब्रुवाणः के कथन-प्रकार/विषय के रूप में)
• Type: Adjective/Adverbial noun
• Root: जामि (प्रातिपदिक; ‘निकट/समान/सहोदर’ अर्थ-सम्भव)

• ब्रुवाणः: speaking
• ब्रुवाणः: कर्तृ (सह-कर्तृ; ‘सचस्यमानः’ के साथ)
• Type: Participle
• Root: √ब्रू (ब्रूञ् वचने ‘to speak’)

• आयुधानि: weapons
• आयुधानि: कर्म
• Type: Noun
• Root: आयुध (प्रातिपदिक)

• वेति: pursues / seeks / goes after
• वेति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √वे (वेञ् गतौ/विन्दति-सम्बद्ध; वैदिक ‘to pursue/seek/go after’)