Rig Veda 10.69.12: Mandala 10, Sukta 69, Mantra 12

Sukta 10.69

Rishi: Vādhryaśva

Devata: Agni (Vṛtrahan)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

अयमग्निर्वध्र्यश्वस्य वृत्रहा सनकात्प्रेद्धो नमसोपवाक्यः । स नो अजामीँरुत वा विजामीनभि तिष्ठ शर्धतो वाध्र्यश्व ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.69.12

Transliteration

ayám agnír vadhryaśvásya vṛtrahā́ sanakā́t préddho námasopavā́kyaḥ | sá no ajā́mīṃr utá vā́ vijā́mīn abhí tíṣṭha śárdhato vādhryaśva ||

Translation

This Agni of Vādhryaśva is the slayer of the Enveloper; from of old he is kindled, invoked by obeisance and inward call. Let him stand over us against the near and the far adversaries, against the pressing hordes, O Vādhryaśva.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अयम्: this
• अयम्: विशेषणम् (अग्निः इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अग्निः: Agni (fire-god)
• अग्निः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अग्नि- (प्रातिपदिक)

• वध्र्यश्वस्य: of Vadhryaśva
• वध्र्यश्वस्य: सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of Vadhryaśva’
• Type: Noun (proper/epithet)
• Root: वध्र्यश्व- (प्रातिपदिक; नाम)

• वृत्रहा: Vṛtra-slayer
• वृत्रहा: कर्तृ-विशेषणम् (अग्निः) अथवा समानााधिकरणम्
• Type: Noun/Adjective (epithet)
• Root: वृत्रहन्- (प्रातिपदिक; ‘वृत्र’ + √हन्)

• सनकात्: from of old, since ancient times
• सनकात्: अपादान (काल-निमित्तम्)
• Type: Indeclinable (ablatival adverb)
• Root: सनक- (प्रातिपदिक; अव्ययीभावे तद्धितार्थः ‘from of old’)

• प्र: forth, forward
• प्र: क्रियाविशेषणम् (इद्धः इत्यस्य) / उपसर्गः
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: प्र (उपसर्ग)

• इद्धः: kindled, enkindled
• इद्धः: कर्तृ-विशेषणम् (अग्निः) / भाववाचकः ‘kindled’
• Type: Participle (past passive)
• Root: √इन्ध् (दीप्तौ) → इद्ध (क्त-प्रत्ययान्त)

• नमसा: with reverence, by homage
• नमसा: करण
• Type: Noun
• Root: नमस्- (प्रातिपदिक)

• उपवाक्यः: to be invoked/ addressed with an invocation
• उपवाक्यः: कर्तृ-विशेषणम् (अग्निः) / समानााधिकरणम्
• Type: Adjective/Noun
• Root: उपवाक्य- (प्रातिपदिक; ‘invocation/address’)

• सः: he
• सः: कर्तृ (अनुवृत्तः ‘अग्निः’)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नः: for us, to us
• नः: सम्प्रदान (हितार्थे) / सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• अजामीन्: non-kin, strangers
• अजामीन्: कर्म (रक्ष/जय-भावे निहितक्रिया) / विशेष्यं ‘(foes)’
• Type: Adjective
• Root: अजामि- (प्रातिपदिक; ‘not of the same mother/line’)

• उत: and also
• उत: समुच्चय/विकल्प-निपातः
• Type: Indeclinable
• Root: उत (निपात)

• वा: or
• वा: विकल्पार्थकः
• Type: Indeclinable
• Root: वा (निपात)

• विजामीन्: of alien lineage, outsiders
• विजामीन्: कर्म (अजामीन् इत्यस्य समुच्चयः) / विशेष्यं ‘(foes)’
• Type: Adjective
• Root: विजामि- (प्रातिपदिक; ‘of different stock/lineage’)

• अभि: towards, against, over
• अभि: क्रियाविशेषणम् (तिष्ठ) / उपसर्गः
• Type: Indeclinable (preverb/adverb)
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• तिष्ठ: stand! take your stand!
• तिष्ठ: क्रिया (आज्ञा) — कर्ता: त्वम् (अग्ने)
• Type: Verb
• Root: √स्था (तिष्ठति) — लोट्

• शर्धतः: of the attacking host
• शर्धतः: सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of the assailing host’
• Type: Noun/Adjective (present participial stem used substantively)
• Root: शर्धत्- (प्रातिपदिक; ‘hostile troop/assailing band’)

• वाध्र्यश्व: O Vādhryaśva (epithet/name)
• वाध्र्यश्व: सम्बोधन (आह्वानम्)
• Type: Noun (vocative epithet)
• Root: वाध्र्यश्व- (प्रातिपदिक; सम्बोधन-नाम)