Rig Veda 10.65.5: Mandala 10, Sukta 65, Mantra 5

Sukta 10.65

Devata: Mitra-Varuṇa (dual)

Samhita Patha (Devanagari)

मित्राय शिक्ष वरुणाय दाशुषे या सम्राजा मनसा न प्रयुच्छतः । ययोर्धाम धर्मणा रोचते बृहद्ययोरुभे रोदसी नाधसी वृतौ ॥

Recitation with translationRig Veda 10.65.5

Transliteration

mitrā́ya śíkṣa váruṇāya dāśúṣe yā́ samrā́jā mánasā ná práyucchataḥ | yayór dhā́ma dhármaṇā rócate bṛhád yayór ubhé ródasī nā́dhasī vṛtaú ||

Translation

دینے والے کے لیے مہارت اور صحیح حصول عطا کر میترا اور ورون کے لیے, وہ دو حاکم جو اپنی مراد میں ناکام نہیں ہوتے؛ جن کا وسیع مقام دھرم سے روشن ہے، اور جن کی گلے میں دونوں جہان پکے اور پالے جاتے ہیں۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• मित्राय: to/for Mitra
• मित्राय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)

• शिक्ष: teach / instruct
• शिक्ष: (क्रिया) विधेय
• Type: Verb
• Root: √शिक्ष् (शिक्षँ) ‘to teach, train, instruct’

• वरुणाय: to/for Varuṇa
• वरुणाय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• दाशुषे: to the worshipper / giver (offerer)
• दाशुषे: सम्प्रदान
• Type: Noun (participle used substantively)
• Root: दाशुष् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √दाश्/√दास् ‘to give, worship, offer’)

• या: which (she/that)
• या: कर्तृ (सापेक्ष-सम्बन्ध; ‘which [thought/prayer]’)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सम्राजा: sovereign, ruling
• सम्राजा: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: सम्राज् (प्रातिपदिक)

• मनसा: with the mind
• मनसा: करण
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: सम्बन्ध (उपमा)
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• प्रयुच्छतः: not failing / not letting go
• प्रयुच्छतः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Verb (participle)
• Root: प्र-√युज्/√युच्छ् (वेद. ‘to slacken, fail, let go’; with प्र)

• ययोः: of whom (of the two)
• ययोः: सम्बन्ध (सम्बन्ध-षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• धाम: abode; ordinance; luminous station
• धाम: कर्म/विषय (रोचते इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: धामन् (प्रातिपदिक)

• धर्मणा: by law / by established order
• धर्मणा: करण
• Type: Noun
• Root: धर्मन् (प्रातिपदिक)

• रोचते: shines / is radiant
• रोचते: (क्रिया) विधेय
• Type: Verb
• Root: √रुच् (रुचँ) ‘to shine, be bright, be pleasing’

• बृहत्: great, vast
• बृहत्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: बृहन्त् (प्रातिपदिक)

• ययोः: of whom (of the two)
• ययोः: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• उभे: both
• उभे: कर्तृ
• Type: Adjective (numeral-like)
• Root: उभ (प्रातिपदिक)

• रोदसी: the two worlds (Heaven and Earth)
• रोदसी: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: रोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक; द्यावापृथिव्यौ)

• नाधसी: support; firm base; sustenance
• नाधसी: अधिकरण/विषय (वृतौ इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: नाधस् (प्रातिपदिक)

• वृतौ: in the enclosure / in the encompassing circuit
• वृतौ: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: वृत (प्रातिपदिक; ‘enclosure, covering, circumference’; from √वृ ‘to cover/choose’)