Home›Rig Veda›Mandala 10›Sukta 61›Mantra 2
←Previous Mantra
Next Mantra→

Rig Veda 10.61.2: Mandala 10, Sukta 61, Mantra 2

Sukta 10.61

Rishi: Same hymn complex as 10.61; late RV seer attribution varies in Anukramaṇī lists.
Devata: Brahman/mantra-power as the operative deity; implicit Indraic śacī background (effective force).
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)

स इद्दानाय दभ्याय वन्वञ्च्यवानः सूदैरमिमीत वेदिम् । तूर्वयाणो गूर्तवचस्तमः क्षोदो न रेत इतऊति सिञ्चत् ॥

Recitation with translationRig Veda 10.61.2
Transliteration

sá íd dānā́ya dábhyāya vánvan cyávānaḥ sūdáiḥ amimīta védim | tū́rvayāṇo gūrtá-vacastamáḥ kṣódho ná réta itá-ūti siñcat ||

Translation

وہ دینے اور ناقابلِ تسخیر کی طرف بڑھتے ہوئے، کوشش اور حرکت میں، نذروں سے قربان گاہ کو ناپا۔ آگے بڑھتے ہوئے، کلام میں سب سے زیادہ درست، وہ بوجھ کو بیج کی طرح اس مدد سے بہاتا ہے تاکہ کام کی نئی پیدائش اندھیرے میں قائم ہو۔

Word by Word
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स
इत्indeed, just
इत्:
—
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात) अथवा ‘इद्’ (वेदिक-निपात)
दानायfor giving, for a gift
दानाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदान (प्रातिपदिक; √दा ‘देणे’ से) अथवा ‘दान’ (उपहार/दान)
दभ्यायfor the unassailable/unyielding one
दभ्याय:
सम्प्रदान
TypeAdjective
Rootदभ्य (विशेषण-प्रातिपदिक; √दभ् ‘हिंसायाम्/दम्भे’ से व्युत्पन्न)
वन्वन्seeking, striving
वन्वन्:
कर्तृ
TypeVerb (participle)
Root√वन्/वन्व् (वेदिक; ‘कामयते/प्रार्थयते/अन्वेषते’)
च्यवानःhaving moved/advanced
च्यवानः:
कर्तृ
TypeVerb (participle)
Root√च्यु (च्यवने ‘to move/fall/shift’)
सूदैःwith incitements/impulses
सूदैः:
करण
TypeNoun
Rootसूद (प्रातिपदिक; ‘सूद’ = प्रेरक/उत्साहक/प्रेरणा; वेदिक प्रयोग) अथवा ‘सूद’ = ‘प्रेरण/उत्साह’
अमिमीतmeasured out
अमिमीत:
क्रिया
TypeVerb
Root√मा (माने/मितौ ‘to measure’)
वेदिम्the altar
वेदिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवेदी (स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक)
तूर्वयाणःthe swift-moving one
तूर्वयाणः:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively)
Rootतूर्वयाण (विशेषण/नाम; वेदिक, ‘तूर्व’/‘तूर्वि’ से; ‘वेगवान्/शीघ्रगामी’)
गूर्तवचस्तमःmost famed for (his) utterance / best in solemn speech
गूर्तवचस्तमः:
कर्तृ
TypeAdjective (superlative)
Rootगूर्तवचस् (बहुव्रीहि/तत्पुरुष; गूर्त ‘प्रशस्त/उद्गीत’ + वचस् ‘वचन’) + तमप्
क्षोदःa thrust, impulse
क्षोदः:
उपमान-आधार (उपमा में)
TypeNoun
Rootक्षोद (प्रातिपदिक; ‘क्षोद’ = धक्का/प्रेरणा/उत्क्षेप; √क्षुद्/क्षुद् ‘to strike/push’ से) अथवा ‘क्षोदस्’
नlike, as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (उपमा-निपात)
रेतःseed, semen
रेतः:
उपमेय (उपमा में)
TypeNoun
Rootरेतस् (नपुंसकलिङ्ग-प्रातिपदिक)
इतःfrom here, hence
इतः:
अपादान/दिशा
TypeIndeclinable
Rootइतः (अव्यय; इदम्-प्रातिपदिक से)
ऊतिhelp, aid
ऊति:
कर्तृ (सहायक-भाव) / साधन-भाव
TypeNoun
Rootऊति (स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक; √अव्/ऊ ‘to help/protect’ से)
सिञ्चत्poured, sprinkled
सिञ्चत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√सिच् (सिञ्चने ‘to pour/sprinkle’)
←Previous Mantra
Next Mantra→

Ask anything about this verse

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play