Rig Veda 1.40.4: Mandala 1, Sukta 40, Mantra 4

Sukta 1.40

Devata: Iḷā (and the sacrificial economy of giving to the vāghat)

Samhita Patha (Devanagari)

यो वाघते ददाति सूनरं वसु स धत्ते अक्षिति श्रवः । तस्मा इळां सुवीरामा यजामहे सुप्रतूर्तिमनेहसम् ॥

Recitation with translationRig Veda 1.40.4

Transliteration

yó vāgháte dádāti sūnáraṃ vásu sá dhatte ákṣiti śrávaḥ | tásmā íḷāṃ su-vī́rām ā́ yajāmahe su-prátūrtim anéhasam ||

Translation

جو گانے والے کو نوبل دولت دیتا ہے، وہ ناقابلِ فنا شہرت حاصل کرتا ہے۔ اس کے لیے ہم ایلا پیش کرتے ہیں، جو ہیروئن طاقتوں سے بھرپور ہے, وہ جو حملے سے آگے اچھا راستہ دیتی ہے، نہ تھکنے والی سہارا دینے والی قوت۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यः: who (he who)
• यः: कर्तृ (यः … स …) / सम्बन्ध-प्रदर्शक
• Type: Pronoun
• Root: यद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वा: or / indeed
• वा: —
• Type: Indeclinable
• Root: वा (निपात)

• अघते: to the needy/suppliant (one in distress)
• अघते: सम्प्रदान (ददाति—कस्मै?)
• Type: Noun
• Root: अघत्- (प्रातिपदिक; ‘अघ’/‘अंहस्’ सम्बन्धी) अथवा √अघ् (अर्थे ‘पापे/अंहसि’) से निष्पन्न नाम

• ददाति: gives
• ददाति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √दा (दाने)

• सूनरम्: excellent/noble
• सूनरम्: कर्म (ददाति—किम्?)
• Type: Adjective
• Root: सूनर- (प्रातिपदिक)

• वसु: wealth, good
• वसु: कर्म
• Type: Noun
• Root: वसु- (प्रातिपदिक)

• सः: he
• सः: कर्तृ (धत्ते) / प्रत्यवस्थान (यः… सः)
• Type: Pronoun
• Root: तद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• धत्ते: obtains/holds
• धत्ते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √धा (धारणे/स्थापने)

• अक्षितिः: imperishable (undecaying)
• अक्षितिः: कर्म (धत्ते—किम्?)
• Type: Noun
• Root: अ- + क्षिति- (प्रातिपदिक; √क्षि ‘क्षये’ से ‘क्षिति’), ‘अक्षिति’ = अ-क्षय

• श्रवः: fame, renown
• श्रवः: कर्म
• Type: Noun
• Root: श्रवस्- (प्रातिपदिक)

• तस्मै: to him
• तस्मै: सम्प्रदान (यजामहे—कस्मै?)
• Type: Pronoun
• Root: तद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इळाम्: Idā (sacrificial refreshment/oblation)
• इळाम्: कर्म (यजामहे—किम्?)
• Type: Noun
• Root: इळा- (प्रातिपदिक)

• सुवीराम्: rich in heroes/strong sons
• सुवीराम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: सु- + वीर- (प्रातिपदिक)

• आ: towards, forth (intensifier with yajāmahe)
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• यजामहे: we worship/sacrifice
• यजामहे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √यज् (देवपूजासंगतिकरणदानेषु)

• सुप्रतूर्तिम्: having good victory/strong overcoming power
• सुप्रतूर्तिम्: सम्प्रदान-विशेषण
• Type: Noun/Adjective (epithet)
• Root: सु- + प्रतूर्तिः (प्रातिपदिक; √तॄ/√तुर् ‘अतिक्रमणे/जये’ से ‘तूर्ति’ ‘overcoming, victory’)

• अनेहसम्: harmless, free from injury/evil
• अनेहसम्: सम्प्रदान-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: अ- + नेहस्- (प्रातिपदिक; ‘नेहस्’ = क्लेश/हानि/विपत्ति), ‘अनेहस’ = अहानिकर/अक्लेश