Rig Veda 1.102.2: Mandala 1, Sukta 102, Mantra 2

Sukta 1.102

Rishi: Kutsa Āṅgirasa

Devata: Indra (with Śraddhā, Sun and Moon as witnessing powers)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

अस्य श्रवो नद्यः सप्त बिभ्रति द्यावाक्षामा पृथिवी दर्शतं वपुः । अस्मे सूर्याचन्द्रमसाभिचक्षे श्रद्धे कमिन्द्र चरतो वितर्तुरम् ॥

Recitation with translationRig Veda 1.102.2

Transliteration

asyá śrávo nadyàḥ saptá bíbhrati dyā́vākṣā́mā pṛthivī́ darśatáṃ váp uḥ | asm é sū́ryācandramásā abhí-cakṣe śraddhé kám indra carato vi-tarturám ||

Translation

سات دریا اس کی شہرت اٹھائے ہیں، آسمان اور زمین اس کی شکل کو سہارا دیتی ہے۔ ہمارے لیے سورج اور چاند دیکھتے ہیں، اے ایمان، وہ دونوں اندر کے ساتھ راستہ کھولتے ہیں۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अस्य: of this (his/this one’s)
• अस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → अस्य (षष्ठी)

• श्रवः: fame, renown
• श्रवः: कर्म (object of ‘bear/hold’) / विषय
• Type: Noun
• Root: श्रवस् (प्रातिपदिक)

• नद्यः: rivers
• नद्यः: कर्तृ (subject)
• Type: Noun
• Root: नदी (प्रातिपदिक)

• सप्त: seven
• सप्त: विशेषण (quantifier)
• Type: Numeral
• Root: सप्त (संख्या-प्रातिपदिक)

• बिभ्रति: they bear, carry
• बिभ्रति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √भृ (भरणे)

• द्यावाक्षामा: heaven-and-earth (the two worlds)
• द्यावाक्षामा: कर्तृ (co-subject) / समुच्चय
• Type: Noun (dual compound)
• Root: द्यावाक्षामा (समासः: द्यावा + क्षामा/क्षामन्)

• पृथिवी: the Earth
• पृथिवी: कर्तृ (co-subject) / समुच्चय
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)

• दर्शतम्: visible, splendid to behold
• दर्शतम्: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: दर्शत (प्रातिपदिक; √दृश ‘to see’ से)

• वपुः: form, body, appearance
• वपुः: कर्म/विषय (what is borne/possessed)
• Type: Noun
• Root: वपुस् (प्रातिपदिक)

• अस्मे: in us / for us
• अस्मे: अधिकारण (in/among us) / सम्प्रदान (to us)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → अस्मे (सप्तमी/चतुर्थी वैदिक)

• सूर्याचन्द्रमसा: Sun and Moon
• सूर्याचन्द्रमसा: कर्तृ (subject)
• Type: Noun (dual compound)
• Root: सूर्य + चन्द्रमस् (समासः; द्वन्द्व)

• अभिचक्षे: they look upon, behold
• अभिचक्षे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अभि-√चक्ष् (दर्शने)

• श्रद्धे: O Faith (Śraddhā)
• श्रद्धे: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: श्रद्धा (प्रातिपदिक)

• कम्: whom? / what?
• कम्: कर्म (object)
• Type: Pronoun
• Root: क (प्रश्न/अनिश्चित सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• चरतो: (you two/they two) move, roam
• चरतो: क्रिया (dual: ‘you two go/move’ or ‘they two move’)
• Type: Verb (participle-like finite form in Vedic usage)
• Root: √चर् (गत्यर्थे)

• वितर्तुरम्: overcoming, surpassing, victorious
• वितर्तुरम्: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: वि-तर्तुर (प्रातिपदिक; √तॄ/√तृ ‘to cross/overcome’ से; वैदिक विशेषण)