Valmiki Ramayana 2.57.4: Ayodhya Kanda, Sarga 57, Shloka 4

सप्तपञ्चाशः सर्गः · Sumantra’s Return to Ayodhya and the Palace’s Lament

Devanagari script

स वनानि सुगन्धीनि सरितश्च सरांसि च ।

पश्यन्नतिययौ शीघ्रं ग्रामाणि नगराणि च ॥४॥

Recitation with translationValmiki Ramayana 2.57.4

Transliteration

sa vanāni sugandhīni saritaś ca sarāṁsi ca |

paśyann atiyayau śīghraṁ grāmāṇi nagarāṇi ca ||4||

Translation

وہ خوشبودار جنگلوں، ندیوں اور جھیلوں کو دیکھتا ہوا، اور راستے کے گاؤں اور شہروں کو بھی نگاہ میں لیتا ہوا، تیزی سے آگے بڑھ گیا۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• वनानि: forests
• वनानि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: vana (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन

• सुगन्धीनि: fragrant
• सुगन्धीनि: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: sugandhin (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (वनानि विशेषयति)

• सरितः: rivers
• सरितः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: sarit (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन (वैदिक/काव्य-रूप); सामान्यरूपेण सरितः/सरितः = नद्यः

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• सरांसि: lakes
• सरांसि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: saras (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• पश्यन्: seeing
• पश्यन्: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: paś (पश्-धातु; शतृ-प्रत्यय)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृविशेषण

• अतिययौ: passed beyond / went past
• अतिययौ: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ati + yā (या-धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• शीघ्रम्: swiftly
• शीघ्रम्: Prakara (प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: śīghra (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् क्रियाविशेषण; प्रकार/वेगवाचक (swiftly)

• ग्रामाणि: villages
• ग्रामाणि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: grāma (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• नगराणि: towns
• नगराणि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: nagara (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

Context

Beholding the fragrance-filled forests, rivers, lakes, villages and towns on the way, Sumantra quickly crossed them.

Characters & Entities

• Sumantra

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma here is expressed as dutiful perseverance: even amid sorrowful duty (returning without Rāma), Sumantra continues his task without abandoning responsibility.

What is the narrative situation?

After leaving Rāma in exile, Sumantra travels back toward Ayodhyā, passing landscapes and settlements on the route.

Which character virtue is emphasized?

Steadfastness and duty (kartavya-niṣṭhā) in Sumantra—he keeps moving forward despite inner distress.