Previous Verse
Next Verse

Valmiki Ramayana 2.107.5: Ayodhya Kanda, Sarga 107, Shloka 5

पितृवाक्यपालनम्, गयाश्रुति-उपदेशः, भरतस्य राज्यग्रहण-निर्देशः

Rama’s Counsel on Vows, the Gaya Śruti, and Bharata’s Return to Rule

ततस्सा सम्प्रतिश्राव्य तव माता यशस्विनी।अयाचत नरश्रेष्ठं द्वौ वरौ वरवर्णिनी।।2.107.5।।तव राज्यं नरव्याघ्र मम प्रव्राजनं तथा।तौ च राजा तदा तस्यै नियुक्तः प्रददौ वरौ।।2.107.6।।

Sanskrit recitationValmiki Ramayana 2.107.5

tatas sā sampratiśrāvya tava mātā yaśasvinī | ayācata naraśreṣṭhaṃ dvau varau varavarṇinī || 2.107.5 ||

تب تمہاری نامور ماں—خوش رنگ و خوش سیرت—نے پہلے اُس نر-شریشٹھ کو پھر سے وعدے میں باندھ کر، دو ور مانگے۔

tataḥthereafter
tataḥ:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
FormAvyaya, temporal adverb
she
:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st), Singular; refers to Kaikeyi
sampratiśrāvyahaving secured a promise
sampratiśrāvya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootśru (धातु) with sam-prati- (उपसर्ग)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त), indeclinable; 'having made (him) promise / having caused to promise' (causative sense by context)
tavayour
tava:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun, Genitive (6th), Singular
mātāmother
mātā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmātṛ (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st), Singular
yaśasvinīillustrious
yaśasvinī:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootyaśasvinī (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st), Singular; adjective to mātā
ayācataasked/demanded
ayācata:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootyāc (धातु)
FormLuṅ (Aorist), Ātmanepada, 3rd Person, Singular
naraśreṣṭhamthe best of men
naraśreṣṭham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnara (प्रातिपदिक) + śreṣṭha (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd), Singular; षष्ठी-तत्पुरुषः: narāṇāṃ śreṣṭham (epithet of king)
dvautwo
dvau:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootdvi (संख्या-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative/Accusative, Dual (द्विवचन); numeral qualifying varau
varautwo boons
varau:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvara (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd), Dual
varavarṇinīof excellent complexion
varavarṇinī:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootvara (प्रातिपदिक) + varṇinī (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st), Singular; कर्मधारयः: varā varṇinī (of excellent complexion/appearance)
tavafor you/your
tava:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun, Genitive (6th), Singular (used for 'for you' by context)
rājyamkingdom
rājyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrājya (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (2nd), Singular
naravyāghraO tiger among men
naravyāghra:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootnara (प्रातिपदिक) + vyāghra (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative (8th), Singular; कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रयोगः as epithet: 'tiger among men'
mamamy
mama:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun, Genitive (6th), Singular (मम)
pravrājanambanishment/exile
pravrājanam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpravrājana (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (2nd), Singular
tathāand likewise
tathā:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
FormAvyaya, 'likewise/also'
tauthose two
tau:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd), Dual; refers to the two boons
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya, conjunction
rājāthe king
rājā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st), Singular
tadāthen
tadā:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
FormAvyaya, time adverb
tasyaito her
tasyai:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Dative (4th), Singular
niyuktaḥbound (by promise)
niyuktaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootni-yuj (धातु)
FormPast passive participle (क्त), Masculine, Nominative, Singular; 'bound/obliged/appointed'
pradadaugranted
pradadau:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootdā (धातु) with pra- (उपसर्ग)
FormLiṭ (Perfect), Parasmaipada, 3rd Person, Singular
varautwo boons
varau:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvara (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd), Dual

O Bharata, be the king of men. I shall also become the supreme king of the wild beasts in the forest. Go now happily to Ayodhya, the best of cities, and I shall enter Dandaka forest with delight.

R
Rama
B
Bharata
K
Kaikeyi
D
Dasaratha

FAQs

Dharma is the binding force of a promise: once a king is made to reaffirm his word, its fulfillment becomes a matter of truth (satya) and royal integrity.

Rama narrates how Kaikeyī moved from possessing a boon to formally extracting and fixing it through a renewed pledge.

Rama’s clarity about ethical chains—how vows, once secured, shape lawful outcomes.

Ask anything about this verse

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App