Valmiki Ramayana 2.102.27: Ayodhya Kanda, Sarga 102, Shloka 27

पितृमरणश्रवणं जलक्रिया च

Hearing of Daśaratha’s death and the libation rites at Mandākinī

Devanagari script

एतत्ते राजशार्दूल विमलं तोयमक्षयम्।पितृलोकगत स्याद्य मद्दत्तमुपतिष्ठतु।।।।

Sanskrit recitationValmiki Ramayana 2.102.27

Transliteration

etat te rājaśārdūla vimalaṃ toyam akṣayam | pitṛlokagatasya adya maddattam upatiṣṭhatu ||

Translation

“اے راجاؤں کے شیردل! اب جب کہ آپ پِتروں کے لوک کو سدھار چکے ہیں، میری آج کی دی ہوئی یہ بے داغ اور اَکشَی تویہ-اَنجلی آپ تک پہنچے اور آپ کی خدمت میں حاضر ہو۔”

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• एतत्: this
• एतत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; here as demonstrative for offering

• ते: to you
• ते: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी (Dative/सम्प्रदान) एकवचन; enclitic

• राजशार्दूल: O tiger among kings
• राजशार्दूल: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् + शार्दूल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन एकवचन; तत्पुरुष: राज्ञां शार्दूलः (best among kings)

• विमलम्: pure
• विमलम्: Karma (कर्म/object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: विमल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; adjective to तोयम्

• तोयम्: water
• तोयम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तोय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन

• अक्षयम्: inexhaustible
• अक्षयम्: Karma (कर्म/object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अ + क्षय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; adjective to तोयम्

• पितृलोकगतस्य: of (him) gone to the ancestral world
• पितृलोकगतस्य: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: पितृलोक + गत (गम् धातु + क्त, PPP)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी एकवचन; 'of one who has gone to the world of the ancestors'; समास: पितॄणां लोकः (षष्ठी-तत्पुरुष) + गत (द्वितीया-तत्पुरुष)

• अद्य: today/now
• अद्य: Adhikarana (अधिकरण/temporal)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: Temporal adverb (कालवाचक-अव्यय)

• मद्दत्तम्: given by me
• मद्दत्तम्: Karta (कर्ता/predicate qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: मद् (अस्मद्-प्रातिपदिक) + दत्त (दा धातु + क्त, PPP)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; adjective to (एतत्) तोयम्; तत्पुरुष: मया दत्तम्

• उपतिष्ठतु: let it reach/attend (you)
• उपतिष्ठतु: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उप + स्था (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Context

'O best of kings, you are gone to the world of the manes, and let this inexhaustible libation of pure water reach you'.

Characters & Entities

• Rāma
• Daśaratha

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma as gratitude and continuity: even after death, a parent is honored through rites and truthful remembrance; duty does not end with separation.

What is the narrative situation?

During the libation (tarpana), Rāma directly dedicates the offering to Daśaratha, acknowledging his passage to Pitṛloka.

Which character virtue is emphasized?

Filial devotion and reverent speech (satya and maryādā) toward one’s father and king.