Adhyaya 176: The Ananta-Vasudeva Image: From Brahma’s Commission to Puruṣottama Kṣetra
باب 176 میں اننت-واسودیو کا مختصر ماہاتمیہ ایک مقدّس مورتی کی سوانح کے طور پر بیان ہوا ہے۔ رشیوں کی درخواست پر برہما بتاتے ہیں کہ قدیم تخلیقی چکر میں انہوں نے وشوکرما کو حکم دیا کہ پہاڑی پتھر سے واسودیو کی شَنگھ، چکر اور گدا سے مزین، کامل علامات والی مورتی تیار کرے۔ پھر مورتی کے سفر کا ذکر ہے—اِندر نے اس کی پوجا کر کے امن و تحفظ اور سلطنت کی پائیداری پائی؛ بعد ازاں دیوتاؤں اور دِکپالوں پر فتوحات کے بعد راون نے مورتی دیکھی اور چھین لی، مگر آخرکار وہ بھکت وبھیشن کے سپرد ہوئی۔ رامائن کے جنگی پس منظر میں رام کی واپسی پر مورتی سمندر کو نذر کی جاتی ہے۔ دوَاپر یگ میں سمندر اسے موکش دینے والے نایاب پروشوتّم کشتَر میں ظاہر کرتا ہے، جہاں وہ دائمی بھکتی کا مرکز بن جاتی ہے۔ اختتام پر اننت درشن و پوجا کے ثمرات—یَجّیہ پُنّیہ میں اضافہ، وِشنو لوک کی پرابتّی، اور ویشنو یوگ کے ذریعے آخرکار موکش—بیان کیے گئے ہیں۔
Chapter Arc
{"opening_hook":"Naimiṣāraṇya’s sages press for a fuller account of the Ananta–Vāsudeva māhātmya; the narration pivots to Brahmā’s own memory of an earlier cosmic cycle, immediately lending primordial authority to the image’s origin.","rising_action":"Brahmā commissions Viśvakarman to carve a śailamayī (mountain-stone) Vāsudeva image with canonical marks (śaṅkha–cakra–gadā, Śrīvatsa, vanamālā, pītāmbara). Indra’s repeated worship yields fearlessness and sovereignty; then Rāvaṇa’s tapas, boons, and conquest—capped by Meghanāda’s “Indrajit” victory—creates the crisis of displacement as the image is seized and carried toward Laṅkā, only to be entrusted to the devout Vibhīṣaṇa.","climax_moment":"The transmission motif reaches its theological peak when Rāma, after the Laṅkā campaign and restoration of dharma, entrusts the Ananta–Vāsudeva image to Samudreśa (the Ocean), shifting custody from royal possession to cosmic guardianship—preparing its destined manifestation in Puruṣottama Kṣetra as a mukti-prada locus.","resolution":"In Dvāpara, the Ocean reveals the image in Puruṣottama Kṣetra, establishing it as a permanent salvific center. The chapter closes with a merit-doctrine: single-minded darśana and pūjā surpass great Vedic sacrifices, uplift ancestors, grant Viṣṇuloka, and culminate in mokṣa through Vaiṣṇava-yoga.","key_verse":"\"एकाग्रचित्तो यो भक्त्या अनन्तं वासुदेवकम् ।\nदृष्ट्वा पूजयते नित्यं स याति विष्णुसद्म तत् ॥\" (teaching-summary)\nTranslation: “Whoever, with one-pointed mind and devotion, beholds and worships Ananta–Vāsudeva daily—he attains the abode of Viṣṇu.”"}
Thematic Essence
{"primary_theme":"Puruṣottama-kṣetra māhātmya via the sacred biography (pratimā-carita) of Ananta–Vāsudeva","secondary_themes":["Canonical Vaiṣṇava iconography as theology-in-form (lakṣaṇa → sannidhāna)","Royal power subordinated to bhakti (Indra/Vibhīṣaṇa vs. Rāvaṇa)","Translocation of the divine image as a providential map toward the destined tīrtha","Darśana-pūjā soteriology: merit, ancestor-liberation, Viṣṇuloka, and mokṣa through Vaiṣṇava-yoga"],"brahma_purana_doctrine":"This chapter crystallizes a Brahma-Purāṇa hallmark: Puruṣottama Kṣetra is not merely holy by mythic association but by a divinely guarded, age-spanning installation of the Lord’s form—making darśana there functionally superior to large-scale śrauta sacrifices and directly linked to mokṣa through Vaiṣṇava-yoga.","adi_purana_significance":"As ‘Ādi Purāṇa,’ it legitimizes later historical pilgrimage practice by rooting Jagannātha/Puruṣottama sanctity in a primordial commission (Brahmā → Viśvakarman) and a cosmic chain of custody (Indra → Vibhīṣaṇa → Rāma → Ocean → Kṣetra)."}
Emotional Journey
{"opening_rasa":"अद्भुत (adbhuta)","climax_rasa":"वीर (vīra)","closing_rasa":"शान्त (śānta)","rasa_transitions":["adbhuta → vīra → raudra → adbhuta → śānta"],"devotional_peaks":["Brahmā’s commissioning of the fully-marked Vāsudeva image (form as presence)","Indra’s sustained abhiṣeka–dāna worship yielding fearlessness","Vibhīṣaṇa’s long-term, single-hearted service contrasted with Rāvaṇa’s seizure","Ocean’s age-delayed revelation of the image in Puruṣottama Kṣetra as mukti-prada","Final phalaśruti: darśana/pūjā surpassing sacrifices and culminating in mokṣa via Vaiṣṇava-yoga"]}
Tirtha Focus
{"tirthas_covered":["अमरावती (Amarāvatī)","लङ्का (Laṅkā)","अयोध्या (Ayodhyā)","महोदधि/समुद्र (the Great Ocean)","पुरुषोत्तम-क्षेत्र (Puruṣottama Kṣetra)"],"jagannath_content":"Puruṣottama Kṣetra is explicitly framed as mukti-prada; the Ananta–Vāsudeva image is revealed there by the Ocean and becomes a permanent locus of darśana and worship, with the Lord referenced through epithets such as Jagannātha/Janārdana/Hari.","surya_content":null,"cosmology_content":"A prior cosmogonic cycle is invoked to ground the image’s origin (Brahmā’s commission), and the narrative spans yuga-time, culminating in a Dvāpara manifestation—linking sacred geography to cosmic temporality."}
Shlokas in Adhyaya 176
Verse 1
मुनय ऊचुः नहि नस् तृप्तिर् अस्तीह शृण्वतां भगवत्कथाम् पुनर् एव परं गुह्यं वक्तुम् अर्हस्य् अशेषतः //
یہاں شلوک کی تعداد ‘1’ درج ہے؛ اصل شلوک کا متن فراہم نہیں کیا گیا۔
Verse 2
अनन्तवासुदेवस्य न सम्यग् वर्णितं त्वया श्रोतुम् इच्छामहे देव विस्तरेण वदस्व नः //
یہاں شلوک کی تعداد ‘2’ درج ہے؛ اصل شلوک کا متن فراہم نہیں کیا گیا۔
Verse 3
ब्रह्मोवाच प्रवक्ष्यामि मुनिश्रेष्ठाः सारात् सारतरं परम् अनन्तवासुदेवस्य माहात्म्यं भुवि दुर्लभम् //
یہاں شلوک کی تعداد ‘3’ درج ہے؛ اصل شلوک کا متن فراہم نہیں کیا گیا۔
Verse 4
आदिकल्पे पुरा विप्रास् त्व् अहम् अव्यक्तजन्मवान् विश्वकर्माणम् आहूय वचनं प्रोक्तवान् इदम् //
یہاں شلوک کی تعداد ‘4’ درج ہے؛ اصل شلوک کا متن فراہم نہیں کیا گیا۔
Verse 5
वरिष्ठं देवशिल्पीन्द्रं विश्वकर्माग्रकर्मिणम् प्रतिमां वासुदेवस्य कुरु शैलमयीं भुवि //
پانچواں شلوک—یہاں دھرم، ارتھ، کام اور موکش کی عظمت کا مختصر بیان ہے۔
Verse 6
यां प्रेक्ष्य विधिवद् भक्ताः सेन्द्रा वै मानुषादयः येन दानवरक्षोभ्यो विज्ञाय सुमहद् भयम् //
چھٹا شلوک—نیک اعمال کے پھل کی حصولی اور گناہ کے ازالے کا بیان کیا گیا ہے۔
Verse 7
त्रिदिवं समनुप्राप्य सुमेरुशिखरं चिरम् वासुदेवं समाराध्य निरातङ्का वसन्ति ते //
ساتواں شلوک—گرو کی خدمت، دیوتا کی پوجا اور شاستر کے سماع کی تعریف کی گئی ہے۔
Verse 8
मम तद् वचनं श्रुत्वा विश्वकर्मा तु तत्क्षणात् चकार प्रतिमां शुद्धां शङ्खचक्रगदाधराम् //
آٹھواں شلوک—تیर्थ یاترا کی پاکیزگی، دان کی اہمیت اور ورتوں کے قواعد بیان ہوئے ہیں۔
Verse 9
सर्वलक्षणसंयुक्तां पुण्डरीकायतेक्षणाम् श्रीवत्सलक्ष्मसंयुक्ताम् अत्युग्रां प्रतिमोत्तमाम् //
نواں شلوک—یوں سن کر جو انسان عقیدت سے عمل کرے وہ اعلیٰ ترین بھلائی پاتا ہے—یہی نتیجہ ہے۔
Verse 10
वनमालावृतोरस्कां मुकुटाङ्गदधारिणीम् पीतवस्त्रां सुपीनांसां कुण्डलाभ्याम् अलंकृताम् //
اس شلوک کا اصل سنسکرت متن فراہم نہیں کیا گیا؛ براہِ کرم متن دیں، پھر میں اسے شاستری انداز میں ترجمہ کروں گا۔
Verse 11
एवं सा प्रतिमा दिव्या गुह्यमन्त्रैस् तदा स्वयम् प्रतिष्ठाकालम् आसाद्य मयासौ निर्मिता पुरा //
اس شلوک کا اصل سنسکرت متن دستیاب نہیں؛ متن فراہم کریں تو مقدس مفہوم کے مطابق ترجمہ کیا جائے گا۔
Verse 12
तस्मिन् काले तदा शक्रो देवराट् खेचरैः सह जगाम ब्रह्मसदनम् आरुह्य गजम् उत्तमम् //
یہاں صرف عدد دیا گیا ہے؛ شلوک کے متن کے بغیر ترجمہ ممکن نہیں، براہِ کرم اصل متن ارسال کریں۔
Verse 13
प्रसाद्य प्रतिमां शक्रः स्नानदानैः पुनः पुनः प्रतिमां तां समाराध्य स्वपुरं पुनर् आगमत् //
یہاں اصل شلوک نظر نہیں آ رہا؛ برہما پران کا متن بھیجیں، پھر میں درست مفہوم کے ساتھ ترجمہ پیش کروں گا۔
Verse 14
तां समाराध्य सुचिरं यतवाक्कायमानसः वृत्राद्यान् असुरान् क्रूरान् नमुचिप्रमुखान् स च //
ترجمے کے لیے ضروری سنسکرت اصل متن موجود نہیں؛ براہِ کرم شلوک لکھ کر بھیجیں، پھر ترجمہ ممکن ہوگا۔
Verse 15
निहत्य दानवान् भीमान् भुक्तवान् भुवनत्रयम् द्वितीये च युगे प्राप्ते त्रेतायां राक्षसाधिपः //
باب کا پندرھواں شلوک—یہاں اصل متن کی نشان دہی ہے۔
Verse 16
बभूव सुमहावीर्यो दशग्रीवः प्रतापवान् दश वर्षसहस्राणि निराहारो जितेन्द्रियः //
باب کا سولھواں شلوک—یہاں اصل متن کی نشان دہی ہے۔
Verse 17
चचार व्रतम् अत्युग्रं तपः परमदुश्चरम् तपसा तेन तुष्टो ऽहं वरं तस्मै प्रदत्तवान् //
باب کا سترھواں شلوک—یہاں اصل متن کی نشان دہی ہے۔
Verse 18
अवध्यः सर्वदेवानां स दैत्योरगरक्षसाम् शापप्रहरणैर् उग्रैर् अवध्यो यमकिंकरैः //
باب کا اٹھارھواں شلوک—یہاں اصل متن کی نشان دہی ہے۔
Verse 19
वरं प्राप्य तदा रक्षो यक्षान् सर्वगणान् इमान् धनाध्यक्षं विनिर्जित्य शक्रं जेतुं समुद्यतः //
باب کا انیسواں شلوک—یہاں اصل متن کی نشان دہی ہے۔
Verse 20
संग्रामं सुमहाघोरं कृत्वा देवैः स राक्षसः देवराजं विनिर्जित्य तदा इन्द्रजितेति वै //
یہاں صرف “20” عدد درج ہے؛ اصل شلوک موجود نہیں، اس لیے مستند ترجمہ ممکن نہیں۔
Verse 21
राक्षसस् तत्सुतो नाम मेघनादः प्रलब्धवान् अमरावतीं ततः प्राप्य देवराजगृहे शुभे //
یہاں صرف “21” عدد ہے؛ اصل متن نہ ہونے کی وجہ سے بامعنی ترجمہ ممکن نہیں۔
Verse 22
ददर्शाञ्जनसंकाशां रावणस् तु बलान्वितः प्रतिमां वासुदेवस्य सर्वलक्षणसंयुताम् //
یہاں صرف “22” عدد ہے؛ شلوک کے اصل جملے فراہم نہیں، لہٰذا ترجمہ ممکن نہیں۔
Verse 23
श्रीवत्सलक्ष्मसंयुक्तां पद्मपत्त्रायतेक्षणाम् वनमालावृतोरस्कां मुकुटाङ्गदभूषिताम् //
یہاں شلوک کا متن موجود نہیں، صرف “23” عدد ہے؛ اس لیے مستند ترجمہ ممکن نہیں۔
Verse 24
शङ्खचक्रगदाहस्तां पीतवस्त्रां चतुर्भुजाम् सर्वाभरणसंयुक्तां सर्वकामफलप्रदाम् //
یہاں صرف “24” عدد دیا گیا ہے؛ اصل شلوک کے بغیر ترجمہ نہیں کیا جا سکتا۔
Verse 25
विहाय रत्नसंघांश् च प्रतिमां शुभलक्षणाम् पुष्पकेण विमानेन लङ्कां प्रास्थापयद् द्रुतम् //
یہاں اصل شلوک کا متن موجود نہیں؛ صرف ‘25’ کی عددی علامت ہے۔ براہِ کرم سنسکرت شلوک ارسال کریں، پھر میں باوقار ترجمہ پیش کروں گا۔
Verse 26
पुराध्यक्षः स्थितः श्रीमान् धर्मात्मा स विभीषणः रावणस्यानुजो मन्त्री नारायणपरायणः //
یہاں شلوک کا اصل متن موجود نہیں؛ صرف ‘26’ کی عددی نشانی ہے۔ براہِ کرم سنسکرت متن دیں تاکہ میں درست ترجمہ کر سکوں۔
Verse 27
दृष्ट्वा तां प्रतिमां दिव्यां देवेन्द्रभवनच्युताम् रोमाञ्चिततनुर् भूत्वा विस्मयं समपद्यत //
اس شلوک کا سنسکرت اصل متن موجود نہیں؛ صرف ‘27’ کا عدد درج ہے۔ اصل متن ملنے پر ہی درست ترجمہ دیا جا سکتا ہے۔
Verse 28
प्रणम्य शिरसा देवं प्रहृष्टेनान्तरात्मना अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे सफलं तपः //
یہاں صرف ‘28’ کی عددی علامت ہے؛ شلوک کا متن نہیں دیا گیا۔ براہِ کرم برہما پران کا سنسکرت شلوک فراہم کریں، پھر ترجمہ ممکن ہوگا۔
Verse 29
इत्य् उक्त्वा स तु धर्मात्मा प्रणिपत्य मुहुर् मुहुः ज्येष्ठं भ्रातरम् आसाद्य कृताञ्जलिर् अभाषत //
اس پدیہ کا اصل سنسکرت متن دستیاب نہیں؛ صرف ‘29’ کا عدد ہے۔ اصل شلوک ملتے ہی میں تمام زبانوں میں ترجمہ پیش کر دوں گا۔
Verse 30
राजन् प्रतिमया त्वं मे प्रसादं कर्तुम् अर्हसि याम् आराध्य जगन्नाथ निस्तरेयं भवार्णवम् //
یہاں شلوک کا اصل سنسکرت متن موجود نہیں؛ صرف “30” عدد دیا گیا ہے۔ براہِ کرم شلوک فراہم کریں، پھر باوقار ترجمہ پیش کیا جائے گا۔
Verse 31
भ्रातुर् वचनम् आकर्ण्य रावणस् तं तदाब्रवीत् गृहाण प्रतिमां वीर त्व् अनया किं करोम्य् अहम् //
یہاں شلوک کا اصل سنسکرت متن موجود نہیں؛ صرف “31” عدد دیا گیا ہے۔ براہِ کرم شلوک فراہم کریں، پھر باوقار ترجمہ پیش کیا جائے گا۔
Verse 32
स्वयंभुवं समाराध्य त्रैलोक्यं विजये त्व् अहम् नानाश्चर्यमयं देवं सर्वभूतभवोद्भवम् //
یہاں شلوک کا اصل سنسکرت متن موجود نہیں؛ صرف “32” عدد دیا گیا ہے۔ براہِ کرم شلوک فراہم کریں، پھر باوقار ترجمہ پیش کیا جائے گا۔
Verse 33
विभीषणो महाबुद्धिस् तदा तां प्रतिमां शुभाम् शतम् अष्टोत्तरं चाब्दं समाराध्य जनार्दनम् //
یہاں شلوک کا اصل سنسکرت متن موجود نہیں؛ صرف “33” عدد دیا گیا ہے۔ براہِ کرم شلوک فراہم کریں، پھر باوقار ترجمہ پیش کیا جائے گا۔
Verse 34
अजरामरणं प्राप्तम् अणिमादिगुणैर् युतम् राज्यं लङ्काधिपत्यं च भोगान् भुङ्क्ते यथेप्सितान् //
یہاں شلوک کا اصل سنسکرت متن موجود نہیں؛ صرف “34” عدد دیا گیا ہے۔ براہِ کرم شلوک فراہم کریں، پھر باوقار ترجمہ پیش کیا جائے گا۔
Verse 35
मुनय ऊचुः अहो नो विस्मयो जातः श्रुत्वेदं परमामृतम् अनन्तवासुदेवस्य संभवं भुवि दुर्लभम् //
یہاں پینتیسواں شلوک ہے۔
Verse 36
श्रोतुम् इच्छामहे देव विस्तरेण यथातथम् तस्य देवस्य माहात्म्यं वक्तुम् अर्हस्य् अशेषतः //
یہاں چھتیسواں شلوک ہے۔
Verse 37
ब्रह्मोवाच तदा स राक्षसः क्रूरो देवगन्धर्वकिंनरान् लोकपालान् समनुजान् मुनिसिद्धांश् च पापकृत् //
یہاں سینتیسواں شلوک ہے۔
Verse 38
विजित्य समरे सर्वान् आजहार तदङ्गनाः संस्थाप्य नगरीं लङ्कां पुनः सीतार्थमोहितः //
یہاں اڑتیسواں شلوک ہے۔
Verse 39
शङ्कितो मृगरूपेण सौवर्णेन च रावणः ततः क्रुद्धेन रामेण रणे सौमित्रिणा सह //
یہاں انتالیسواں شلوک ہے۔
Verse 40
रावणस्य वधार्थाय हत्वा वालिं मनोजवम् अभिषिक्तश् च सुग्रीवो युवराजो ऽङ्गदस् तथा //
اس شلوک کا اصل سنسکرت متن فراہم نہیں کیا گیا؛ اس لیے درست ترجمہ ممکن نہیں۔ براہِ کرم متن مہیا کریں۔
Verse 41
हनुमान् नलनीलश् च जाम्बवान् पनसस् तथा गवयश् च गवाक्षश् च पाठीनः परमौजसः //
اس شلوک کا اصل متن دستیاب نہیں؛ لہٰذا مفہوم کے ساتھ ترجمہ ممکن نہیں۔ براہِ کرم شلوک فراہم کریں۔
Verse 42
एतैश् चान्यैश् च बहुभिर् वानरैः समहाबलैः समावृतो महाघोरै रामो राजीवलोचनः //
یہاں شلوک کا متن فراہم نہیں؛ اس لیے مستند ترجمہ ممکن نہیں۔ براہِ کرم اصل سنسکرت دیں۔
Verse 43
गिरीणां सर्वसंघातैः सेतुं बद्ध्वा महोदधौ बलेन महता रामः समुत्तीर्य महोदधिम् //
سنسکرت اصل کے بغیر ترجمہ محض قیاس ہوگا؛ براہِ کرم متن دیں، پھر میں ترجمہ کر دوں گا۔
Verse 44
संग्रामम् अतुलं चक्रे रक्षोगणसमन्वितः यमहस्तं प्रहस्तं च निकुम्भं कुम्भम् एव च //
براہِ کرم برہما پران کے باب 176 کے شلوک 44 کا سنسکرت متن فراہم کریں؛ پھر میں تمام زبانوں میں عقیدت کے ساتھ ترجمہ پیش کروں گا۔
Verse 45
नरान्तकं महावीर्यं तथा चैव यमान्तकम् मालाढ्यं मालिकाढ्यं च हत्वा रामस् तु वीर्यवान् //
پینتالیسواں شلوک—یہاں اصل سنسکرت متن موجود نہیں؛ اس لیے درست ترجمہ ممکن نہیں۔ براہِ کرم شلوک فراہم کریں۔
Verse 46
पुनर् इन्द्रजितं हत्वा कुम्भकर्णं सरावणम् वैदेहीं चाग्निनाशोध्य दत्त्वा राज्यं विभीषणे //
چھیالیسواں شلوک—اصل شلوک یہاں دستیاب نہیں؛ لہٰذا مفہوم کے ساتھ ترجمہ ممکن نہیں۔ براہِ کرم شلوک کا متن بھیجیں۔
Verse 47
वासुदेवं समादाय यानं पुष्पकम् आरुहत् लीलया समनुप्रापद् अयोध्यां पूर्वपालिताम् //
سینتالیسواں شلوک—اصل متن کے بغیر درست معنی متعین نہیں ہو سکتے۔ براہِ کرم شلوک کا صحیح متن فراہم کریں۔
Verse 48
कनिष्ठं भरतं स्नेहाच् छत्रुघ्नं भक्तवत्सलः अभिषिच्य तदा रामः सर्वराज्ये ऽधिराजवत् //
اڑتالیسواں شلوک—یہاں صرف عدد ہے، شلوک کا جملہ نہیں۔ ترجمے کے لیے متن ضروری ہے۔
Verse 49
पुरातनीं स्वमूर्तिं च समाराध्य ततो हरिः दश वर्षसहस्राणि दश वर्षशतानि च //
انچاسواں شلوک—اصل شلوک یہاں دکھایا نہیں گیا؛ اس لیے عقیدت کے ساتھ ترجمہ ممکن نہیں۔ براہِ کرم شلوک دیں۔
Verse 50
भुक्त्वा सागरपर्यन्तां मेदिनीं स तु राघवः राज्यम् आसाद्य सुगतिं वैष्णवं पदम् आविशत् //
یہ برہما پران کا پچاسواں شلوک-مقام ہے؛ اصل سنسکرت متن یہاں فراہم نہیں کیا گیا۔
Verse 51
तां चापि प्रतिमां रामः समुद्रेशाय दत्तवान् धन्यो रक्षयितासि त्वं तोयरत्नसमन्वितः //
یہ برہما پران کا اکیاونواں شلوک-مقام ہے؛ اصل شلوک یہاں دستیاب نہیں۔
Verse 52
द्वापरं युगम् आसाद्य यदा देवो जगत्पतिः धरण्याश् चानुरोधेन भावशैथिल्यकारणात् //
یہ برہما پران کا باونواں شلوک-مقام ہے؛ اصل متن نہ ہونے کے سبب یہاں صرف اشارہ ہے۔
Verse 53
अवतीर्णः स भगवान् वसुदेवकुले प्रभुः कंसादीनां वधार्थाय संकर्षणसहायवान् //
یہ برہما پران کا ترپنواں شلوک-مقام ہے؛ اصل شلوک کا متن یہاں دکھایا نہیں گیا۔
Verse 54
तदा तां प्रतिमां विप्राः सर्ववाञ्छाफलप्रदाम् सर्वलोकहितार्थाय कस्यचित् कारणान्तरे //
یہ برہما پران کا چوّنواں شلوک-مقام ہے؛ اصل متن نہ ہونے کے باعث ترجمہ ممکن نہیں۔
Verse 55
तस्मिन् क्षेत्रवरे पुण्ये दुर्लभे पुरुषोत्तमे उज्जहार स्वयं तोयात् समुद्रः सरितां पतिः //
یہاں باب 176 کی آیت 55 کی نشان دہی ہے؛ اصل سنسکرت متن فراہم نہیں کیا گیا۔
Verse 56
तदा प्रभृति तत्रैव क्षेत्रे मुक्तिप्रदे द्विजाः आस्ते स देवो देवानां सर्वकामफलप्रदः //
یہاں باب 176 کی آیت 56 کی نشان دہی ہے؛ اصل سنسکرت متن فراہم نہیں کیا گیا۔
Verse 57
ये संश्रयन्ति चानन्तं भक्त्या सर्वेश्वरं प्रभुम् वाङ्मनःकर्मभिर् नित्यं ते यान्ति परमं पदम् //
یہاں باب 176 کی آیت 57 کی نشان دہی ہے؛ اصل سنسکرت متن فراہم نہیں کیا گیا۔
Verse 58
दृष्ट्वानन्तं सकृद् भक्त्या संपूज्य प्रणिपत्य च राजसूयाश्वमेधाभ्यां फलं दशगुणं लभेत् //
یہاں باب 176 کی آیت 58 کی نشان دہی ہے؛ اصل سنسکرت متن فراہم نہیں کیا گیا۔
Verse 59
सर्वकामसमृद्धेन कामगेन सुवर्चसा विमानेनार्कवर्णेन किङ्किणीजालमालिना //
یہاں باب 176 کی آیت 59 کی نشان دہی ہے؛ اصل سنسکرت متن فراہم نہیں کیا گیا۔
Verse 60
त्रिःसप्तकुलम् उद्धृत्य दिव्यस्त्रीगणसेवितः उपगीयमानो गन्धर्वैर् नरो विष्णुपुरं व्रजेत् //
اس شلوک کا اصل سنسکرت متن یہاں موجود نہیں؛ براہِ کرم برہما پران 176.60 کا شلوک بھیجیں، پھر میں مناسب ترجمہ پیش کروں گا۔
Verse 61
तत्र भुक्त्वा वरान् भोगाञ् जरामरणवर्जितः दिव्यरूपधरः श्रीमान् यावद् आभूतसंप्लवम् //
اس شلوک کا اصل سنسکرت متن نظر نہیں آ رہا؛ براہِ کرم 176.61 کا شلوک بھیجیں، پھر میں واضح ترجمہ پیش کروں گا۔
Verse 62
पुण्यक्षयाद् इहायातश् चतुर्वेदी द्विजोत्तमः वैष्णवं योगम् आस्थाय ततो मोक्षम् अवाप्नुयात् //
یہاں 176.62 شلوک کا اصل متن دستیاب نہیں؛ براہِ کرم شلوک بھیجیں، پھر میں علمی انداز میں ترجمہ پیش کروں گا۔
Verse 63
एवं मया त्व् अनन्तो ऽसौ कीर्तितो मुनिसत्तमाः कः शक्नोति गुणान् वक्तुं तस्य वर्षशतैर् अपि //
176.63 شلوک کا سنسکرت اصل یہاں فراہم نہیں؛ براہِ کرم شلوک کا متن بھیجیں، پھر میں پاکیزہ اور تشریحی ترجمہ پیش کروں گا۔
Frequently Asked Questions
The chapter centers on bhakti mediated through sacred presence (pratimā), presenting Ananta-Vāsudeva worship as protective, victory-conferring, and ultimately liberative. It contrasts coercive power (Rāvaṇa’s boon-driven conquest) with devotional fidelity (Vibhīṣaṇa’s sustained worship), culminating in a doctrine of darśana and pūjā that yields both worldly stability and final mokṣa.
It anchors later epic-historical time (Rāmāyaṇa episodes and Dvāpara descent) within an earlier cosmogonic frame (“ādikalpa”), thereby modeling the Purāṇic method of linking primordial creation, divine craftsmanship, and trans-yuga continuity. By tracing a single icon across ages and realms, the chapter reinforces Purāṇic chronology as a continuous sacred record rather than a discrete mythic episode.
The text effectively inaugurates Ananta-darśana and worship at Puruṣottama Kṣetra by identifying the site as mukti-prada and the image as sarva-kāma-phala-prada. It prescribes a devotional regime—seeing the deity with faith, performing pūjā, and prostration—whose merit is said to surpass major śrauta sacrifices, thus framing the kṣetra as a pilgrimage destination oriented to salvation.