Brahma Purana — The Ananta-Vasudeva Image: From Brahma’s Commission to Puruṣottama Kṣetra, Shloka 17
Devanagari script
चचार व्रतम् अत्युग्रं तपः परमदुश्चरम् तपसा तेन तुष्टो ऽहं वरं तस्मै प्रदत्तवान् //
Translation
باب کا سترھواں شلوک—یہاں اصل متن کی نشان دہی ہے۔
Word by Word
cacārapractised / performed
cacāra:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootcar (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
vratamvow; observance
vratam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvrata (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ati-ugramextremely severe
ati-ugram:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootati (उपसर्ग/अव्यय) + ugra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying vratam/tapaḥ)
tapaḥausterity; penance
tapaḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottapas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (as object in apposition to vratam)
parama-duścaramsupremely difficult to perform
parama-duścaram:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootparama (प्रातिपदिक) + duścara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण—“परमं च तत् दुश्चरं च”
tapasāby austerity
tapasā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Roottapas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (instrumental), एकवचन
tenaby that (austerity)
tena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया, एकवचन; सर्वनाम
tuṣṭaḥpleased
tuṣṭaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Roottuṣ (धातु) + ta (कृत्, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त—“सन्तुष्टः”
ahamI
aham:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन
varama boon
varam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
tasmaito him
tasmai:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (dative), एकवचन; सर्वनाम
pradattavān(I) granted / gave
pradattavān:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra (उपसर्ग) + dā (धातु) + tavat (कृत्-प्रत्यय)
Formकृत्-प्रयोगः—क्तवतुँ-प्रत्ययान्त (perfective past, periphrastic), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; “प्रदत्तवान्” = ‘gave’ (I gave)
Speaker
A divine narrator (the boon-giver) speaking about granting a boon to an asura/rakshasa figure (contextually linked to Ravana’s line).