Atharva Veda 5.19.1: Kanda 5, Anuvaka 2, Sukta 19, Mantra 1

Sukta 19

Sanskrit (Devanagari)

ब्रह्मगवि अ॒ति॒मा॒त्रम॑वर्धन्त॒ नोदि॑व॒ दिव॑मस्पृशन्। भृगुं॑ हिंसि॒त्वा सृञ्ज॑या वैतह॒व्याः परा॑भवन्

Recitation with translationAtharva Veda 5.19.1

IAST Transliteration

brahmagávī atimā́tram avardhanta nódiva dívam aspṛśan | bhṛ́guṃ hiṃsitvā́ sṛñjayā́ vaitahavyā́ḥ parā́bhavan ||

English Translation (Griffith/Whitney)

The brahman-cows waxed beyond measure; yet reached they not, as though from on high, unto the heaven. Having done hurt to Bhṛgu, the Sṛñjayas—the Vaitahavyas—fell to overthrow.

Translation

برہمن گائیں حد سے زیادہ بڑھ گئیں؛ پھر بھی وہ، گویا اوپر سے، آسمان تک نہ پہنچ سکیں۔ بھرگو کو تکلیف پہنچا کر، سرنجیا - ویتہویہ - برباد ہو گئے۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ब्रह्मगविः: the Brahma-cow / sacred cow (as agent)
• ब्रह्मगविः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मगवि- (प्रातिपदिक; ब्रह्मन् + गवि ‘गाय्/गौ-सम्बन्धी’)

• अतिमात्रम्: excessively; beyond measure
• अतिमात्रम्: कर्म (परिमाण-विशेषः) / क्रियाविशेषण
• Type: Adjective/Adverbial
• Root: अति-मात्रा- (प्रातिपदिक) अथवा ‘अतिमात्र’ (अव्ययीभाव-समास)

• अवर्धन्त: they increased / grew
• अवर्धन्त: —
• Type: Verb
• Root: वृध् (धातु)

• नः: for us / our
• नः: सम्प्रदान/सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• उदिवः: from the sky / from heaven
• उदिवः: अपादान
• Type: Noun
• Root: उदिवस्- (प्रातिपदिक; ‘उद्’ + ‘दिवस्/दिव’ ‘आकाश/द्यौः’)

• दिवम्: heaven, the sky
• दिवम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ- (प्रातिपदिक)

• अस्पृशन्: they touched / reached
• अस्पृशन्: —
• Type: Verb
• Root: स्पृश् (धातु)

• भृगुम्: Bhṛgu (the sage)
• भृगुम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: भृगु- (प्रातिपदिक; ऋषिनाम)

• हिंसित्वा: having harmed / having injured
• हिंसित्वा: पूर्वकाल-क्रिया (क्रियाविशेषण)
• Type: Verbal indeclinable (gerund)
• Root: हिंस् (धातु) → क्त्वान्त (अव्ययकृदन्त)

• सृञ्जयाः: the Sṛñjayas (a people)
• सृञ्जयाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: सृञ्जय- (प्रातिपदिक; जन/वंशनाम)

• वैतहव्याः: the Vaitahavyas (a clan/people)
• वैतहव्याः: कर्तृ (सृञ्जयाः इत्यस्य विशेषण/समनाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वैतहव्य- (प्रातिपदिक; ‘वितहव्य’/‘वैतहव्य’ जन/वंशनाम)

• पराभवन्: they were defeated / they perished
• पराभवन्: —
• Type: Verb
• Root: परा-भू (धातु; उपसर्ग ‘परा’ + √भू) अथवा ‘पराभव’ (धातु √भू/√भव्)

Attribution

Rishi: Bhṛgu lineage implied (named Bhṛgu as focal figure); anukramaṇī attribution may vary

Devata: Brahman (as sacral property-power) and historical retribution

Chandas: Triṣṭubh-like (probable; requires metrical scan)

Mantra Rasa

Primary: vira

Secondary: raudra