Atharva Veda 13.2.33: Kanda 13, Anuvaka 1, Sukta 2, Mantra 33

Sukta 2

Sanskrit (Devanagari)

ति॒ग्मो वि॒भ्राज॑न् त॒न्वं॑१ शिशा॑नोऽरंग॒मासः॑ प्र॒वतो॒ ररा॑णः । ज्योति॑ष्मान् प॒क्षी म॑हि॒षो व॑यो॒धा विश्वा॒ आस्था॑त् प्र॒दिशः॒ कल्प॑मानः

Recitation with translationAtharva Veda 13.2.33

IAST Transliteration

tigmó vibh­rā́jan tanvàṃ śiśā́no ’raṃgamā́saḥ praváto rárāṇaḥ | jyótiṣmān pakṣī mahiṣó vayodhā́ víśvā ā́sthāt pradíśaḥ kálpamānaḥ

English Translation (Griffith/Whitney)

Keen, widely shining, whetting his own form, swift-going, rejoicing in the courses; the light-possessing winged mighty one, bestower of life, hath taken his stand in all the quarters, setting them in order.

Translation

تیز، وسیع چمک والا، اپنے روپ کو تیز کرتا، تیز رفتار، راستوں میں خوش، روشنی والا پر والا طاقتور، زندگی دینے والا، تمام سمتوں میں کھڑا ہوا، ان کو ترتیب دیتا ہے۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ति॒ग्मः: sharp, keen
• ति॒ग्मः: विशेषण (कर्तृ-पदस्य)
• Type: Adjective
• Root: तिग्म (प्रातिपदिक)

• वि॒भ्राज॑न्: shining forth
• वि॒भ्राज॑न्: कर्तृ (सह-विशेषण)
• Type: Verb (present participle)
• Root: भ्राज् (दीप्तौ) + वि-

• त॒न्वम्: body, form
• त॒न्वम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: तनू (प्रातिपदिक)

• शिशा॑नः: whetting/being sharpened; eager, impetuous
• शिशा॑नः: कर्तृ (सह-विशेषण)
• Type: Verb (perfect/inten. participial adjective)
• Root: शा (तीक्ष्णीकरणे/शाने) → शिशान (कृदन्त)

• अरङ्ग॒मासः: the swift-goer/runner (epithet)
• अरङ्ग॒मासः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अरङ्गमास (प्रातिपदिक; वैदिक)

• प्र॒वतः: from the slopes/descents (downward courses)
• प्र॒वतः: अपादान
• Type: Noun
• Root: प्रवत् (प्रातिपदिक)

• ररा॑णः: rejoicing, delighting
• ररा॑णः: कर्तृ (सह-विशेषण)
• Type: Verb (perfect participle)
• Root: रम् (क्रीडायाम्/रत्यर्थे) → रराण (कृदन्त)

• ज्योति॑ष्मान्: luminous
• ज्योति॑ष्मान्: विशेषण (कर्तृ-पदस्य)
• Type: Adjective
• Root: ज्योतिस् + मतुप् (ज्योतिष्मत्)

• प॒क्षी: winged one; bird
• प॒क्षी: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: पक्षिन् (प्रातिपदिक)

• म॑हि॒षः: buffalo; mighty one
• म॑हि॒षः: कर्तृ (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महिष (प्रातिपदिक)

• व॑यो॒धा: life-sustainer; supporter of vitality
• व॑यो॒धा: कर्तृ (समानााधिकरण)
• Type: Noun/Adjective
• Root: वयस् + धा (धारयति) → वयो-धा (प्रातिपदिक/कृदन्त-समास)

• विश्वाः: all
• विश्वाः: कर्म
• Type: Adjective
• Root: विश्व (सर्व)

• आस्था॑त्: he stood; he took his stand
• आस्था॑त्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: स्था (तिष्ठति) + आ-

• प्र॒दिशः॒: the directions, quarters
• प्र॒दिशः॒: कर्म (आस्थात् इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: प्रदिश् (प्रातिपदिक)

• कल्प॑मानः: being arranged/formed; taking shape
• कल्प॑मानः: कर्तृ (सह-विशेषण)
• Type: Verb (present middle participle)
• Root: कॢप् (समर्थने/कल्पने) → कल्पमान (कृदन्त)

Attribution

Rishi: Solar seer tradition; confirm via AV anukramaṇī for 13.2.

Devata: Sūrya/Āditya as cosmic regulator.

Chandas: Triṣṭubh-like (recommend metrical verification).

Mantra Rasa

Primary: vira

Secondary: shanta