Opening the text

Raupyasuvarṇapratimā-sthāpanavidhiḥ śālagrāma-viśeṣaś ca
Ritual-Manual (Pratimā-sthāpana, Abhiṣeka, Naivedya, Śānti) with Social-Regulatory Discourse on Sacred Objects
Itinuturo ni Varāha kay Pṛthivī ang sunod-sunod na ritwal sa paglikha at paglalagay ng pilak na pratimā: mga katangian ng materyal, tugtugin at mapalad na papuri, pag-aalay ng arghya na may itinakdang mantra, at mga palatandaan ng oras (Aśleṣā nakṣatra, Karkaṭa rāśi, at ang paglipat mula paglubog ng araw hanggang gabi at pagsikat). Kasama ang adhivāsana gamit ang apat na kalāśa, abhiṣeka, pag-anyaya sa tubig-pangpaligo, paglalagay sa loob ng bahay, pag-aalay ng kasuotan, naivedya, at pagbigkas ng śānti, saka pagpapakain sa mga brāhmaṇa at paggalang sa guru. Iniuugnay din ang paraan sa gintong pratimā at binibigyang-diin ang mas pinaraming puṇya. Tinanong ni Pṛthivī kung ilang anyo ang maaaring sambahin sa tahanan at ang pagkakaiba ng pagsamba; sumagot si Varāha sa pagbanggit ng liṅga, śālagrāma, cakra, sūrya, gaṇeśa, at śakti, pati mga tuntunin sa sirang pratimā. Pagkatapos ay pinalawig ang aral sa natatanging kabanalan ng Śālagrāma: mga paghihigpit sa paghawak, wastong etika sa pagbibigay, at mahigpit na pagbabawal sa pagbebenta, bilang pag-iingat sa kaayusang espirituwal sa lupa at katatagan ng sambahayan.
Verse 1
श्रीवराह उवाच॥ राजतीं प्रतिमां कृत्वा सुरूपां निर्मलां शुचिम् ।। अश्लिष्टां चैव निर्दोषां सर्वतः परिनिष्ठिताम् ॥
Sinabi ni Śrī Varāha: “Gumawa ng isang pilak na imahen—magandang anyo, walang dungis at dalisay; walang kapintasan at walang sala, at ganap ang pagkakayari sa lahat ng panig.”
Verse 2
चन्द्रपाण्डुरसङ्काशां सुष्लक्ष्णां निर्व्रणां शुभाम् ।। श्रियायुक्तां मनोज्ञां च दीप्यमानां दिशो दश ॥
“Kawangis ng maputlang liwanag ng buwan; napakakinis, walang sugat o bahid, mapalad; puspos ng karangyaan, kaaya-aya, at nagniningning sa sampung direksiyon.”
Verse 3
ईदृशीं प्रतिमां कृत्वा मम कर्मपरायणः ।। गीतवादित्रशब्देन शङ्खदुन्दुभिनिःस्वनैः ॥
Pagkaraang likhain ang gayong larawan, ang taong nakatuon sa aking paglilingkod ay magpatuloy sa tunog ng pag-awit at mga tugtugin, kasama ang umaalingawngaw na tawag ng mga kabibe at mga tambol na dundubhi.
Verse 4
स्तुतिभिर्मङ्गलैश्चैव मम वेश्मन्युपानयेत् ।। अर्घ्यपाद्यादिकं गृह्य इमं मन्त्रमुदाहरेत् ॥
Sa pamamagitan ng mga himno at mga mapalad na pagbigkas, dalhin ito sa aking dambana. Pagkuha ng arghya, pādya, at iba pang handog, saka bigkasin ang mantrang ito.
Verse 5
मन्त्रः— ॐ यः सर्वलोकेष्वपि सर्वमर्घ्यं पूज्यश्च मान्यश्च दिवौकसामपि ।। उपागतो गृह्य इदं ममार्घ्यं प्रसीद मां तिष्ठतु लोकनाथ ॥ यो राजते यज्ञपतिश्च यज्ञे सूर्योदये मम कर्माग्निहोत्रम्
Mantra: “Oṁ—Siya na sa lahat ng daigdig ay karapat-dapat sa bawat arghya; na sinasamba at iginagalang maging ng mga nananahan sa langit—lumapit at tanggapin ang arghya kong ito. Maawa ka sa akin; manatili rito, O Panginoon ng mga daigdig. Siya na nagniningning, ang panginoon ng handog sa mismong paghahandog—sa pagsikat ng araw, ang aking ritwal ay ang agnihotra …”
Verse 6
मन्दश्चेति आदिमध्यस्वरूपायेति ।। तत एतेन मन्त्रेण अर्घ्यं दत्त्वा यथाविधि ।। सुस्नातोऽलङ्कृतश्चैव स्थापयेत् तामुदङ्मुखः ॥
“... at (ang pariralang) mandaḥ ...” at “sa may kalikasang simula at gitna ...”—gayon. Pagkaraan, sa pamamagitan ng mantrang ito, matapos ihandog ang arghya ayon sa tuntunin, at matapos maligo nang wasto at mag-ayos, itatag niya iyon na nakaharap sa hilaga.
Verse 7
आश्लेषासु च नक्षत्रे राशौ कर्कटके स्थिते ।। अस्तङ्गते दिनकरे स्वजने यजति स्थिरे ॥
Kapag ang nakṣatra ay Āśleṣā at ang rāśi ay nasa Karkaṭaka (Kanser), at kapag lumubog na ang araw, isinasagawa ang pagsamba nang matatag sa piling ng sariling mga tao (sambahayan/komunidad).
Verse 8
तत्राधिवासनं कुर्याद्विधिवन्मन्त्रपूर्वकम् ॥ चत्वारः कलशास्तत्र चन्दनोदकमिश्रिताः
Doon ay isagawa ang paunang pagpapabanal (adhivāsana) ayon sa wastong tuntunin, na pinangungunahan ng mga mantra. Sa pook na iyon ay nararapat na may apat na kalasá (banga), na may halong tubig na pinabanguhan ng sandal.
Verse 9
सर्वौषधीसमायुक्ताः सहकारविभूषिताः ॥ ततस्ते कर्मिणः सर्वे मम शास्त्रानुसारिणः
Na may kasamang lahat ng mga halamang-gamot at pinalamutian ng mga dahon ng mangga; pagkaraan, ang lahat ng mga tagapagpaganap ng ritwal—na sumusunod sa aking mga turo sa śāstra—ay magpapatuloy.
Verse 10
मन्त्रः— योऽसौ भवान् सर्वलोकैककर्त्ता सर्वाध्यक्षः सर्वरूपैकरूपः ॥ आयातु मूर्त्तौ सहितो मया च ध्रुवादिभिर्लोकपालैस्तु पूज्यः
Mantra: “Ikaw na iisang lumikha ng lahat ng mga daigdig, ang tagapangasiwa ng lahat, na ang iisang anyo ay siyang lahat ng anyo—nawa’y pumarito at pumasok sa mūrti na ito, kasama ko; at nawa’y sambahin Ka nina Dhruva at ng iba pang mga tagapangalaga ng mga daigdig.”
Verse 11
नमोऽनन्तायेति ॥ व्यतीतायां तु शर्वर्यामुदिते सूर्यमण्डले ॥ दिशासु च प्रसन्नासु द्वारमूलमुपानयेत्
“Namo ’nantāya”—kapag lumipas na ang gabi at sumikat na ang bilog ng araw, at kapag payapa at malinaw ang mga direksiyon, dalhin ang inihandang bagay sa paanan ng pintuan, sa may pasukan (threshold).
Verse 12
एवं संस्थापनं कृत्वा मम कर्मानुसारिणः ॥ घटैः पूर्णैर्यथान्यायं कुर्यात्तत्राभिषेचनम्
Sa gayon, matapos maisagawa ang pagtatatag ayon sa aking pamamaraan, ang sumusunod sa aking mga gawain ay magsagawa roon ng abhiṣeka (pagbubuhos na paglilinis/pagpapabanal) nang wasto, gamit ang mga banga na punô.
Verse 13
अभिषिच्य ततः पश्चात्स्थापयेत विधानतः ॥ नमो नारायणायेति उक्त्वा मन्त्रमुदाहरेत्
Pagkatapos isagawa ang abhiseka (pagpapaligo), saka ito’y itatag ayon sa itinakdang tuntunin. Pagkasabi ng “Namo Nārāyaṇāya,” bigkasin nang malakas ang mantra.
Verse 14
मन्त्रः— गङ्गादिभ्यो नदीभ्यश्च सागरेभ्यो मया हृतम् ॥ स्नानाय ते सुरश्रेष्ठ कर्पूरावासितं जलम्
Mantra: “Mula sa Gaṅgā at iba pang mga ilog, at mula sa mga dagat, dinala ko (ang tubig na ito). Para sa iyong paliligo, O pinakadakila sa mga diyos, (narito) ang tubig na pinabanguhan ng kampor.”
Verse 15
एवं स्नाप्य विधानॆन गृहस्याभ्यन्तरं नयेत् ॥ स्थापना तत्र मे कार्या मन्त्रेणानेन सुन्दरी
Sa gayon, matapos paliguan (ang anyo) ayon sa pamamaraan, dalhin ito sa loob ng bahay. Doon, O marikit na babae, ang pagtatatag ay gagawin ko sa mismong mantrang ito.
Verse 16
मन्त्रः— वेदैर्वेद्यो वेदविद्भिश्च पूज्यो यज्ञात्मको यज्ञफलप्रदाता ॥ यज्ञार्थं त्वामाह्वये देवदेव मूर्त्तावस्यां तिष्ठ सुलोकनाथ
Mantra: “Nakikilala sa pamamagitan ng mga Veda, at sinasamba ng mga nakaaalam ng Veda; na ang diwa ay yajña (sakripisyo) at nagbibigay ng bunga ng yajña— para sa kapakanan ng ritwal, tinatawag kita, O Diyos ng mga diyos: manahan sa anyong ito, O panginoon ng mapalad na mga daigdig.”
Verse 17
धनजन रूप्यस्वर्ण अनन्ताय नम इति ॥ एवं संस्थापनं कृत्वा प्रहृषितेनान्तरात्मना ॥ अर्चयित्वा यथान्यायं पूर्वोक्तविधिना नरः
“(Sa mga handog gaya ng) yaman at mga tao (mapagkukunan), pilak at ginto—‘pagpupugay kay Ananta,’ ganito.” Sa ganitong paraan, matapos gawin ang pagtatatag, na may pusong kagalak-galak sa kalooban, dapat sumamba ang tao nang wasto ayon sa naunang itinakdang tuntunin.
Verse 18
नीलवस्त्राणि मे दद्यात्प्रियाणि मम भूषणम्॥ ततो वस्त्राण्युपादाय जानुभ्यां पतितो भुवि॥
“Ihandog niya sa akin ang mga bughaw na kasuotan—minamahal ko at nagsisilbing aking palamuti.” Pagkatapos, nang makuha ang mga kasuotan, luluhod siya at babagsak sa lupa.
Verse 19
मन्त्रः— योऽसौ भवान्श्चन्द्ररश्मिप्रकाशः शङ्खेन कुन्देन समानवर्णः॥ क्षीरोज्ज्वलः कौमुदवर्ण देव वस्त्राणि गृह्णीष्व मम प्रियाय॥
Mantra: “Ikaw na nagniningning na gaya ng sinag ng buwan, kapantay ng kulay ng kabibe at bulaklak na sampagita; kasingliwanag ng gatas—O diyos na may kulay ng liwanag ng buwan—tanggapin mo ang mga kasuotang ito, para sa aking minamahal na (diyos).”
Verse 20
वेषः सुवेषः अनन्तः अमरः मारणः कारणः सुलभः दुर्लभः श्रेष्ठः सुवर्चा इति॥ अनेनैव तु मन्त्रेण दत्त्वा वस्त्राणि मे शुचिः॥ ततो मे प्रापणं दद्याद्भक्तियुक्तेन चेतसा॥
“Siya ay Veṣa, Suveṣa, Ananta, Amara, Māraṇa, Kāraṇa, Sulabha, Durlabha, Śreṣṭha, Suvarcā”—ganito. Sa mismong mantrang ito, matapos maihandog ang mga kasuotan, ang taong nalinis ay maghandog pa sa akin ng prāpaṇa, na may isip na nakaugnay sa debosyon.
Verse 21
नमो नारायणायेति इमं मन्त्रमुदाहरेत्॥ शाल्यन्नं पायसैर्युक्तं सितया च घृतेन च॥
Dapat niyang bigkasin ang mantrang ito: “Namo Nārāyaṇāya.” (Ihandog niya) ang kaning pagkain na may kasamang payasa (lugaw na gatas), kasama ang asukal at ghee.
Verse 22
प्रापणं गृह्यतां देव अनन्त पुरुषोत्तम॥ दत्त्वा तु मम नैवेद्यं दद्यादाचमनं बुधः॥
“Tanggapin nawa, O diyos—O Ananta, Puruṣottama—ang prāpaṇa.” Matapos maihandog ang aking naivedya, ang marunong ay magbigay naman ng tubig para sa ācamana (banal na pagsipsip ng tubig).
Verse 23
सर्वलोकहितार्थाय शान्तिपाठमुदाहरेत्॥ ॐ शान्तिं करोति ब्रह्मा च रुद्रो विष्णुर्हि भास्करः॥
Para sa kapakanan ng lahat ng daigdig, dapat bigkasin ang panawagang pangkapayapaan: “Oṃ—si Brahmā ang nagdudulot ng kapayapaan; gayundin si Rudra; at tunay na si Viṣṇu, ang Araw (Bhāskara), (ang nagdudulot ng kapayapaan).”
Verse 24
रात्रिश्चैव तु सन्ध्ये द्वे नक्षत्राणि ग्रहा दिशः॥
Kasama rin (sa panawagang pangkapayapaan) ang gabi, ang dalawang sandhyā (bukang-liwayway at dapithapon), ang mga bituin sa kalangitan, ang mga planeta, at ang mga direksiyon.
Verse 25
अचल चञ्चल सचल खेचल प्रचल अरविन्दप्रभ उद्भव चेति नमः संस्थापितानां वासुदेव इति॥ कृत्वा वै शान्तिकं तत्र सर्वपापप्रणाशनम्॥ पूज्य भागवतांस्तत्र यथाविभवशक्तितः॥
“Pagpupugay sa di-nakikilos, sa kumikilos, sa lubos na gumagalaw, sa gumagalaw sa kalangitan, sa lubhang gumagalaw; sa may ningning na gaya ng lotus; sa Pinagmulan”—ganito; at para sa itinatag (na diyos), “Vāsudeva.” Matapos isagawa roon ang ritong pampayapa na pumupuksa sa lahat ng kasalanan, dapat parangalan roon ang mga deboto ni Bhagavān ayon sa sariling kaya at kakayahan.
Verse 26
ब्राह्मणान्भोजयेत्तत्र गुरुं मन्त्रेण पूजयेत्॥ तेभ्यः शान्त्युदकं गृह्य कुर्यादभ्युक्षणं ततः॥
Doon ay dapat niyang pakainin ang mga brāhmaṇa at parangalan ang guro sa pamamagitan ng mantra. Mula sa kanila’y tumanggap ng tubig ng kapayapaan, at pagkatapos ay magsagawa ng pagwiwisik (abhyukṣaṇa).
Verse 27
ब्राह्मणान्स्वजनं चैव अभिवाद्य कृताञ्जलिः॥ शीघ्रं विसर्जयेत्तांश्च ये तत्र समुपागताः॥
Pagkatapos na magbigay-galang sa mga brāhmaṇa at gayundin sa sariling mga kamag-anak, na magkasalikop ang mga kamay, dapat niyang agad na pauwiin ang mga nagtipon doon.
Verse 28
जलस्य बिन्दवो येऽन्नभोजनान्ते पतन्ति हि ॥ तावद्वर्षसहस्राणि विष्णुलोके स मोदते ॥
Gaya ng dami ng patak ng tubig na nahuhulog sa pagtatapos ng pagkain, gayon ding libu-libong taon siyang nagagalak sa daigdig ni Viṣṇu.
Verse 29
य एतेन विधानॆन पूजयॆन्मतिमान्नरः ॥ उद्धृतं च कुलं तेन पितृजं मातृजं तथा ॥
Ang sinumang taong may pag-unawa na sumasamba ayon sa itinakdang paraang ito—sa pamamagitan niya, itinataas ang angkan, kapwa sa ama at gayundin sa ina.
Verse 30
अनेन विधिना देवि रौप्यार्चास्थापनं मम ॥ सुवर्णस्य प्रवक्ष्यामि स्थापनं मम सुप्रियम् ॥
Sa pamamaraang ito, O Diyosa, naipaliwanag ang paglalagak ng aking pilak na anyo; ngayon ay ipaliliwanag ko ang paglalagak ng ginto, na lubhang minamahal ko.
Verse 31
यथैव राजती कुर्यात्तथैव च सुवर्णिकाम् ॥ तेनैव विधिना सर्वं कुर्यादावाहनादिकम् ॥
Kung paano ihahanda ang pilak, gayon din ihanda ang ginto; sa iisang paraan ding iyon gawin ang lahat—mula sa pag-anyaya (āvāhana) at iba pa.
Verse 32
यत्फलं दारुशैलादिनाम्ना कांस्यादिराजते ॥ तत्फलं कोटिगुणितं सौवर्णस्य प्रपूजने ॥
Anumang bunga ng kabanalan na sinasabi para sa mga anyong kahoy, bato, at iba pa, at para sa tanso at pilak—sa ganap na pagsamba sa gintong anyo, ang bungang iyon ay sinasabing napaparami nang sampung milyong ulit.
Verse 33
कुलानि तारयेत्त्सुभ्रु अयुतान्येकविंशतिम् ॥ याति मल्लयतां भूमे पुनरावृत्तिवर्जितः ॥
O may kilay na marikit, maililigtas niya ang dalawampu’t isang libong angkan; O Ina-Lupa, siya’y tutungo sa kalagayang “malla-yatā,” na walang pagbabalik sa muling pagsilang.
Verse 34
एतत्ते कथितं भूमे यत्त्वया परिपृच्छितम् ॥ रहस्यं विपुलश्रोणि किमन्यत्कथयामि ते ॥
O Ina-Lupa, sinabi ko na sa iyo ang iyong itinanong. O malapad ang balakang, ito ang lihim na aral—ano pa ang aking isasalaysay sa iyo?
Verse 35
भूमिरुवाच ॥ उक्ता याः प्रतिमाः सर्वाः सुवर्णादि विनिर्मिताः ॥ तासु तिष्ठसि सर्वासु शालग्रामे च सर्वदा ॥
Sinabi ng Lupa: ‘Yaong lahat ng mga imaheng inilarawan—na yari sa ginto at iba pang sangkap—naninirahan ka ba sa lahat ng iyon? At nananahan ka ba sa Śālagrāma sa lahat ng panahon?’
Verse 36
कति पूज्या गृहेदौ च अविशेषस्तु पूजने ॥ विशेषो वा भवेत् तन्मे रहस्यं वद माधव ॥
Ilan ang dapat sambahin sa bahay at iba pa? Wala bang pagkakaiba sa pagsamba, o may pagkakaiba nga? Ipaalam mo sa akin ang lihim na iyon, O Mādhava.
Verse 37
द्वे चक्रे द्वारकायास्तु नार्च्यं सूर्यद्वयं तथा ॥ गणेशत्रितयं नार्च्यं शक्तित्रितयमेव च ॥
May mga sagisag na sinasabing hindi dapat sambahin: ang dalawang gulong ng Dvārakā; gayundin ang dalawang anyo ni Sūrya; ang tatlong anyo ni Gaṇeśa ay hindi dapat sambahin, at gayon din ang isang tatluhang anyo ni Śakti.
Verse 38
शालग्रामयुगं पूज्यं युग्मेषु द्वितयं न हि ॥ विषमा नैव पूज्याः स्युर्विषमे एक एव हि
Ang pares ng batong Śālagrāma ang dapat sambahin; sa mga pangkat na may pantay na bilang, hindi itinatakda ang dalawang piraso. Ang mga pangkat na may di‑pantay na bilang ay hindi dapat sambahin; kapag di‑pantay, iisa lamang ang dapat sambahin.
Verse 39
गृहेऽग्निदग्धा भग्ना वा नैव पूज्या वसुन्धरे ॥ आसां तु पूजनाद्गेहे उद्वेगं प्राप्नुयाद्गृही
Kung sa loob ng tahanan ang (mga bato) ay nasunog sa apoy o nabasag, hindi sila dapat sambahin, O Vasundharā. Sa pagsamba sa gayong (nasirang bato) sa bahay, ang maybahay ay magkakamit ng pagkabalisa at dalamhati.
Verse 40
शालग्रामशिला भग्ना पूजनीया सचक्रका । खण्डिता स्फुटिता वापि शालग्रामशिला शुभा
Ang batong Śālagrāma na nabasag ay dapat pa ring sambahin kung taglay nito ang tanda ng cakra. Kahit may pagkakaputol o bitak, ang mapalad na batong Śālagrāma ay nananatiling mapagpala.
Verse 41
शिला द्वादश वै देवि शालग्रामसमुद्भवाः ॥ विधिवत्पूजिता येन तस्य पुण्यं वदामि ते
May tunay na labindalawang bato, O Diyosa, na nagmumula bilang mga anyo ng Śālagrāma. Sa sinumang sumasamba sa kanila ayon sa wastong tuntunin, ipahahayag ko sa iyo ang kabanalan at gantimpala.
Verse 42
कोटिद्वादशलिङ्गैस्तु पूजितैः स्वर्णपङ्कजैः ॥ यत्स्याद्द्वादशकल्पैस्तु दिनेनैकेन तद्भवेत्
Ang bunga na makakamtan sa pagsamba sa labindalawang krore na liṅga na may mga gintong lotus, sa loob ng labindalawang kalpa— yaon ay matatamo sa iisang araw.
Verse 43
यः पुनः पूजयेद्भक्त्या शालग्रामशिलाशतम् ॥ तत्फलं नैव शक्तोऽहं वक्तुं वर्षशतैरपि
Bukod dito, ang sinumang sumamba nang may debosyon sa sandaang batong Śālagrāma—hindi ko kayang ipahayag ang bunga nito kahit sa loob ng sandaang taon.
Verse 44
सर्वैर्वर्णैस्तु सम्पूज्याः प्रतिमाः सर्वदेवताः ॥ लिङ्गान्यपि तु पूज्यानि मणिभिः कल्पितास्तथा
Ang mga imahen ng lahat ng diyos ay nararapat sambahin nang wasto ng lahat ng uri ng lipunan; gayundin, ang mga liṅga ay dapat ding sambahin, pati yaong hinubog mula sa mga hiyas.
Verse 45
शालग्रामो न स्पृष्टव्यो हीनवर्णैर्वसुन्धरे ॥ स्त्रीशूद्रकरसंस्पर्शो वज्रस्पर्शाधिकॊ मतः
Ang Śālagrāma ay hindi dapat hipuin ng mga taong kabilang sa mas mababang uri, O Vasundharā. Ang pagdampi ng mga kamay ng kababaihan at ng mga Śūdra ay itinuturing na higit na mabigat kaysa pagdampi ng kidlat.
Verse 46
यदि भक्तिर्भवेत् तस्य स्त्रीणां वापि वसुन्धरे ॥ दूरादेवास्पृशन् पूजां कारयेत् सुसमाहितः
Kung may debosyon siya—maging sa mga kababaihan, O Vasundharā—kung gayon, nang hindi hinahawakan ito, dapat ipagawa ang pagsamba mula sa malayo, na nananatiling payapa at nakatuon.
Verse 47
चरणामृतपानेन सर्वपापक्शयो भवेत् ॥ अभक्ष्यं शिवनिर्माल्यं पत्रं पुष्पं फलं जलम्
Sa pag-inom ng caraṇāmṛta (tubig na ipinanghugas sa mga paa), nagaganap ang pagkapawi ng lahat ng kasalanan. Ang nirmālya ni Śiva—dahon, bulaklak, prutas, at tubig—ay hindi dapat kainin o inumin.
Verse 48
शालग्रामशिलायोगात् पावनं तद्भवेत्सदा ॥ दद्याद्भक्ताय यो देवि शालग्रामशिलां नरः ॥
Sa pakikipag-ugnay sa batong Śālagrāma, ang (gawa o tao) ay nagiging nagpapadalisay sa lahat ng panahon. O Diyosa, ang lalaking nagkakaloob ng batong Śālagrāma sa isang debotong tumatanggap ay pinupuri rito.
Verse 49
सुवर्णसहितां तस्य यत्पुण्यं तच्छृणुष्व मे ॥ सुवर्णसहिता भूमिः सपरवतवनाकरा ॥
Pakinggan mo mula sa akin ang kabutihang-loob (puṇya) na nauukol sa kanya kapag ito’y may kasamang ginto. Ito’y itinutulad sa daigdig na may ginto—kasama ang mga bundok, kagubatan, at mga minahan.
Verse 50
ससमुद्रा भवेद्दत्ता सत्पात्राय वसुन्धरे ॥ शालग्रामशिलायास्तु मूल्यमुद्घाटयेत्क्वचित् ॥ विक्रेता क्रयकर्त्ता च नरके नीयते ध्रुवम् ॥ पूजाफलं न शक्नोति वक्तुं वर्षशतैरपि ॥
O Vasundharā, kapag ibinigay sa karapat-dapat na sisidlan (satpātra), para bang ang daigdig na may mga karagatan ay naipagkaloob. Ngunit kailanman ay hindi dapat magtakda o magpahayag ng ‘halaga’ para sa batong Śālagrāma. Ang nagbebenta at ang bumibili ay tiyak na dinadala sa impiyerno. Ang bunga ng pagsamba rito ay hindi kayang ilarawan kahit sa loob ng sandaang taon.
Verse 51
एतत्ते कथितं गुह्यं प्रतिमा स्थापनं प्रति ॥ शालग्रामे विशेषश्च लिङ्गादीनां च यो भवेत् ॥
Ito ang lihim na bagay na sinabi ko sa iyo hinggil sa pagtatatag (sthāpana) ng isang pratimā o imahen. At ito rin ang ukol sa natatanging pagkakaiba sa kaso ng Śālagrāma, at sa anumang pagkakaibang nauukol sa mga liṅga at iba pang anyo.
Verse 52
पूजनादौ विधिश्चापि किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि ॥
At ang pamamaraan (vidhi) para sa pagsamba at mga kaugnay na ritwal ay naipahayag na rin—ano pa ang nais mong marinig?
Verse 53
गुरोस्तु वचनाद्देवि मनोज्ञान्सुखशीतलान् ॥ नमो नारायणायेति उक्त्वा मन्त्रमुदाहरेत् ॥
Ngunit ayon sa tagubilin ng guru, O Diyosa—pumili ng mga handog na kaaya-aya sa isip, nakaaaliw at malamig—pagkasambit ng “namo nārāyaṇāya,” bigkasin ang mantra.
Verse 54
नमो नारायणायेति उक्त्वा काममुदाहरेत् ॥
Pagkasambit ng “namo nārāyaṇāya,” maaari itong bigkasin ayon sa ninanais at sa layon ng puso.
Verse 55
ततो गुरुं च सम्पूज्य दानमानादिभिर्विभुम् ॥ गुरौ सम्पूजिते तत्र मम पूजा कृता भवेत् ॥
Pagkatapos, lubos na parangalan ang guru—ang kagalang-galang—sa pamamagitan ng mga kaloob, paggalang, at iba pa; kapag ang guru ay wasto nang sinamba roon, ang aking pagsamba ay natupad na.
Verse 56
शिवादिपूजने के वा सङ्ख्यातास्तच्च मे वद ॥ श्रीवराह उवाच ॥ गृहे लिङ्गद्वयं नार्च्यं शालग्रामत्रयं तथा ॥
Sa pagsamba kay Śiva at iba pa, alin ang dapat bilangin—ipaliwanag mo rin sa akin. Sinabi ni Śrī Varāha: Sa tahanan, hindi dapat sambahin ang dalawang liṅga; gayundin, hindi (dapat sambahin) ang tatlong Śālagrāma.
Verse 57
मोहाद्यः संस्पृशेच्छूद्रो योषिद्वापि कदाचन ॥ पच्यते नरके घोरे यावदाभूतसम्प्लवम् ॥
Sinumang, dahil sa kamangmangan, ay mahawakan ng isang Śūdra—o maging ng isang babae—sa anumang oras, ay pinaniniwalaang magdurusa sa nakatatakot na impiyerno hanggang sa pagkalusaw ng sanlibutan.
Pṛthivī asks Varāha for a regulated, household-safe method of making and installing a deity-image, with attention to auspicious timing and the avoidance of domestic disturbance (udvega).
Varāha lays out a stepwise pratimā-sthāpana for a silver image: selection/quality of material, auspicious music and stuti, arghya with mantras, calendric markers (Aśleṣā, Karkaṭa; sunset and the night-to-sunrise transition), adhivāsana with four kalaśas, abhiṣeka with invoked tīrtha-waters, moving/placing the icon at the threshold and then installing within the house, followed by vastra, naivedya, and śānti recitation.
The teaching expands to gold icons with amplified merit; then Varāha answers Pṛthivī’s regulatory questions—how many icons may be kept, how worship differs by form (liṅga, śālagrāma, cakra, sūrya, gaṇeśa, śakti), what to do with damaged/burnt/broken icons—and culminates in an extended ‘Śālagrāma-viśeṣa’ doctrine: exceptional sanctity, strict handling norms, ethical gifting, and a strong prohibition on selling/trading, framed as protecting household stability and terrestrial-spiritual order.
No discrete end-of-chapter phalaśruti formula is indicated in the provided summary; benefits are embedded throughout as merit-multiplication (especially for gold), pāpa-śamana via śānti, and kula-tāraṇa (uplift of pitṛja/mātṛja lines) through correct stewardship of worship-objects.
Gaṅgā (Gaṅgā and other nadīs), sāmudra (the oceans/sea as a ritual water-source category), Dvārakā (referenced via ‘Dvārakā-cakra’).
The chapter frames domestic worship as a regulated stewardship practice: correct materials, timing, and sequence are presented as stabilizing forces that prevent household ‘udvega’ (disturbance) and maintain order on Pṛthivī. It further advances an anti-commercialization ethic around Śālagrāma śilā (prohibiting sale and condemning trade), treating sacred objects as non-market goods whose handling affects communal and terrestrial balance.
The text specifies Aśleṣā nakṣatra and the Karkaṭa (Cancer) rāśi, and it situates key actions around sunset (astaṅgata dinakara) and the transition after night has passed when the sun-disc rises (vyatītāyāṃ śarvaryām udite sūryamaṇḍale), with directional auspiciousness (prasannā diśaḥ) noted for moving the icon to the threshold/door-base.
Through the Varāha–Pṛthivī dialogue, household ritual is portrayed as contributing to stability on Earth: improper worship objects (burnt/broken icons) are said to generate domestic agitation, while regulated installation, purification waters (Gaṅgā and other rivers/oceans as archetypal sources), and śānti recitations are framed as removing pāpa and restoring equilibrium—an implicit model of terrestrial-spiritual balance anchored in Pṛthivī’s concerns.
No royal dynasties or named historical lineages are cited in this chapter. The narrative references institutional roles and categories—guru, brāhmaṇa, householders (gṛhī), and deities invoked in śānti (Brahmā, Rudra, Viṣṇu, Bhāskara)—and it discusses kula categories (pitṛja and mātṛja) in relation to merit and uplift.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.