Adhyaya 10

Verse 1

ययातिरुवाच । केदारं श्रूयते ब्रह्मन्पर्वते च हिमाचले । गंगा तस्माद्विनिष्क्रान्ता प्रविष्टा पूर्वसागरम्

Sinabi ni Yayāti: “O Brāhmaṇa, nababalitang ang Kedāra ay nasa bundok ng Himālaya. Mula roon, lumitaw ang Gaṅgā at pumasok sa dagat sa silangan.”

Verse 2

तथा सरस्वती देवी चूतवृक्षाद्विनिर्गता । पश्चिमं सागरं प्राप्ता गृहीत्वा वडवानलम्

“Gayundin, ang Diyosa Sarasvatī ay lumitaw mula sa punong mangga at nakarating sa dagat sa kanluran, taglay ang apoy sa ilalim ng dagat (Vaḍavānala).”

Verse 3

कथमत्र समायातः केदारश्चात्र कौतुकम् । सर्वं विस्तरतो ब्रूहि विचित्रं मम भूसुर

“Paano naparito ang Kedāra, at ano ang kababalaghan dito? Isalaysay mo sa akin ang lahat nang masinsinan, O kagalang-galang na Brāhmaṇa, sapagkat ito’y kamangha-mangha sa akin.”

Verse 4

पुलस्त्य उवाच । सत्यमेतन्महाराज यन्नोऽत्र परिपृच्छसि । शृणुष्वावहितो भूत्वा यथा जातं श्रुतं तु वै

Sinabi ni Pulastya: “Tunay nga, O dakilang Hari, ang itinatanong mo rito. Makinig kang mabuti; isasalaysay ko ito ayon sa nangyari at ayon sa napakinggan sa tradisyon.”

Verse 5

गंगाद्यानि च तीर्थानि केदाराद्या दिवौकसः । मया सह पुरा देवाः शक्राद्या नृपसत्तमाः

“Ang mga tīrtha na nagsisimula sa Gaṅgā, at ang mga nilalang na makalangit na kaugnay ng mga pook na nagsisimula sa Kedāra—noon pa man, ang mga diyos na pinangungunahan ni Śakra (Indra) ay kasama ko, O pinakamainam sa mga hari.”

Verse 6

ब्रह्माणं प्रति राजेन्द्र गताः सर्वे महर्षयः । सर्वे तत्र कथाश्चक्रुर्धर्म्या नाना पृथक्पृथक्

“O panginoon ng mga hari, ang lahat ng dakilang rishi ay nagtungo kay Brahmā. Doon, bawat isa ay nagdaos ng sari-saring makatuwirang salitaan tungkol sa dharma, nang magkakahiwalay at iba-iba ang paraan.”

Verse 7

समुदाये च देवानां सर्वतीर्थानि पार्थिव । क्षेत्राण्युप स्थितान्येव वनान्युपवनानि च

“O hari, nang magtipon ang mga diyos, naroon din ang lahat ng tīrtha—kasama ang mga banal na kṣetra, ang mga gubat, at ang mga sagradong punlaan at halamanan.”

Verse 8

ततः कथाप्रसंगेन इन्द्रः प्राह चतुर्मुखम् । कौतुकेन समायुक्तः पप्रच्छ नृपसत्तम

“Pagkaraan, sa daloy ng pag-uusap, nagsalita si Indra sa Apat-na-Mukha (Brahmā). Taglay ang matinding pag-uusisa, siya’y nagtanong, O pinakamainam sa mga hari.”

Verse 9

इन्द्र उवाच । भगवन्पुण्यमाहात्म्यं श्रोतुमिच्छामि सांप्रतम् । प्रमाणं चैव सर्वेषां कृतादीनां पृथग्विधम्

Sinabi ni Indra: “O Bhagavān, nais kong marinig ngayon ang banal na kadakilaan (māhātmya) ng kabutihang-loob at gantimpala, at gayundin ang magkakaibang sukat at pamantayan ng lahat ng yuga, mula sa Kṛta.”

Verse 10

ब्रह्मोवाच । लक्षं सप्तदश प्रोक्तं युगमानं सुराधिप । अष्टाविंशतिभिः सार्द्धं सहस्रैः कृतमुच्यते

Wika ni Brahmā: O panginoon ng mga diyos, ang sukat ng isang yuga ay ipinahayag sa mga lakh. Ang Kṛta-yuga ay sinasabing labingpitong lakh, kasama pa ang dalawampu’t walong libo (taon).

Verse 11

लक्षद्वादशभिः प्रोक्तं युगं त्रेताभिसंज्ञितम् । षण्णवत्यधिकैश्चैव सहस्रैः परिमाणितम्

Ang yuga na tinatawag na Tretā ay ipinahayag na labindalawang lakh, at sinusukat pa sa dagdag na siyamnapu’t anim na libo (taon).

Verse 12

लक्षाण्यष्टौ चतुःषष्टिसहस्रैः परिकीर्तितम् । ततो वै द्वापरं नाम युगं देवप्रकीर्तितम्

Sumunod, ang yuga na tinatawag na Dvāpara—na ipinahayag ng mga diyos—ay inilalarawan na walong lakh, kasama ang animnapu’t apat na libo (taon).

Verse 13

लक्षैश्चतुर्भिर्विख्यातो द्वात्रिंशद्भिः कलिस्तथा । सहस्रैश्च सुरश्रेष्ठ युगमानमितीरितम्

O pinakamainam sa mga diyos, ang Kali-yuga ay tanyag na apat na lakh, kasama ang tatlumpu’t dalawang libo (taon); sa gayon ay naipahayag ang sukat ng yuga.

Verse 14

चतुष्पदः कृते धर्मः शुक्लवर्णो जनार्दनः । न दुर्भिक्षं न च व्याधिस्तस्मिन्भवति वै क्वचित्

Sa kapanahunan ng Kṛta, ang dharma ay matatag na nakatindig sa apat na paa, at si Janārdana ay may maningning na puting liwanag. Sa panahong iyon, wala kahit saan ang taggutom, ni wala ring karamdaman.

Verse 15

क्रियते च तदा धर्मो नाकाले मरणं नृणाम् । लांगलेन विना सस्यं भूरिक्षीराश्च धेनवः

Noon, ang Dharma ay tunay na isinasabuhay, at ang mga tao’y hindi namamatay bago ang itinakdang oras. Tumutubo ang mga pananim kahit walang araro, at ang mga baka’y nagbibigay ng saganang gatas.

Verse 16

कामः क्रोधो भयं लोभो मत्सरश्चाभ्यसूयता । तस्मिन्युगे सहस्राक्ष न भवंति कदाचन

O May Sanlibong Mata (Indra), sa panahong iyon ay hindi kailanman sumisibol ang pagnanasa, galit, takot, kasakiman, inggit, o masamang loob.

Verse 17

ततस्त्रेतायुगे जातस्त्रिपादो धर्म एव च । चिरायुषो नरास्तस्मिन्रक्तवर्णो जनार्दनः

Pagkaraan, sa Tretā-yuga, ang Dharma ay sumisilang na may tatlong paa (tatlong bahaging matatag). Sa panahong iyon, mahahaba ang buhay ng mga tao, at si Janārdana (Viṣṇu) ay may pulang anyo.

Verse 18

तस्मिन्यज्ञाः प्रवर्त्तंते प्राणिनामिष्टदायिनः । न कामादिप्रवृत्तिश्च तस्मिन्संजायते नृणाम्

Sa panahong iyon, umuunlad ang mga yajña, na nagkakaloob sa mga nilalang ng mga bungang ninanais. At sa mga tao’y hindi sumisibol ang pagkalulong na udyok ng pagnanasa at iba pa.

Verse 19

तपसा ब्रह्मचर्येण स्नानैर्दानैः पृथग्विधैः । तथा यज्ञैर्जपैर्होमैस्तत्र वृत्तिर्भवेन्नृणाम्

Doon, ang pamumuhay ng mga tao ay hinuhubog ng tapas (pagpapakasakit) at brahmacarya (banal na disiplina), ng mga sagradong paliligo at iba’t ibang anyo ng pagkakawanggawa; gayundin ng yajña, japa (pagbigkas ng mantra), at homa (handog sa apoy).

Verse 20

ततस्तु द्वापरं नाम तृतीयं युग मुच्यते । द्विपदो धर्मः सञ्जातः पीतवर्णो जनार्द्दनः

Pagkaraan nito dumarating ang ikatlong panahon na tinatawag na Dvāpara. Ang Dharma ay nagiging may dalawang paa, at si Janārdana (Viṣṇu) ay may dilaw na anyo.

Verse 21

फलाकांक्षाप्रवृत्तानि जपयज्ञतपांसि च । सत्यानृतान्वितो लोको द्वापरे सुरसत्तम

Sa Dvāpara, ang japa, paghahandog na sakripisyo, at pag-aayuno o tapas ay ginagawa na may pag-asang gantimpala; O pinakamainam sa mga diyos, ang daigdig ay halo ng katotohanan at di-katotohanan.

Verse 22

तत्रान्योन्यं महीपाला युयुधुर्वसुधातले । सुपूताश्च दिवं यांति यज्ञैरिष्ट्वा जनार्दनम्

Doon, ang mga hari ay naglalaban-laban sa ibabaw ng lupa; gayunman, matapos sambahin si Janārdana sa pamamagitan ng mga sakripisyo, sila’y nalilinis at nagtutungo sa langit.

Verse 23

ततः कलियुगं घोरं चतुर्थं तु प्रव र्त्तते । एकपादो भवेद्धर्मः संत्रस्तो नित्यपूजने

Pagkatapos, nagsisimula ang kakila-kilabot na Kali-yuga, ang ikaapat. Ang Dharma ay nagiging may isang paa, at ang mga tao’y nababagabag kahit sa araw-araw na pagsamba.

Verse 24

कृष्णवर्णो भवेद्विष्णुः पापाधिक्यं प्रवर्तते । माया च मत्सरश्चैव कामः क्रोधस्तथा भयम्

Sa panahong iyon, si Viṣṇu ay may maitim na kulay, at dumarami ang kasalanan. Umiiral din ang māyā, inggit, pagnanasa, galit, at takot.

Verse 25

अर्थलुब्धास्तथा भूपा लोभमोहशतान्विताः । अल्पायुषो नरास्तत्र अल्पसस्या च मेदिनी

Ang mga pinuno ay nagiging sakim sa yaman, nakagapos sa daan-daang anyo ng kasakiman at pagkalito. Doon, maikli ang buhay ng mga tao, at ang lupa ay nagbibigay ng kakaunting ani.

Verse 26

अल्पक्षीरास्तथा गावः सत्यहीना द्विजातयः । तत्र मायाविनो लोका जैह्व्यौपस्थ्यपरायणाः

Kaunti ang gatas ng mga baka, at ang mga dvija (dalawang ulit na isinilang) ay nawawalan ng katotohanan. Doon, nagiging mapanlinlang ang mga tao, nakatuon sa pita ng dila at sa paglalasing sa pagnanasa ng laman.

Verse 27

सत्यहीनास्तथा पापा भविष्यंति कलौ युगे । तत्र षोडशमे वर्षे नराः पलितकुन्तलाः

Sa Kali Yuga, mawawalan ng katotohanan ang mga tao at mahuhulog sa kasalanan. Doon, kahit labing-anim na taong gulang pa lamang, ang mga lalaki ay may uban na.

Verse 28

नार्यो द्वादशमे वर्षे भविष्यंति सुगर्भिताः । भविष्यति क्रमाद्वर्णसंकरश्च सुराधिप

Ang mga babae ay maglilihi kahit sa ikalabindalawang taon ng gulang; at sa paglipas ng panahon, O panginoon ng mga diyos, lilitaw ang paghahalo at pagkalito ng mga uri (varṇa-saṅkara).

Verse 29

एकाकारा भविष्यंति सर्ववर्णाश्रमाश्च वै । नाशं यास्यंति यज्ञाश्च कुलधर्मः सनातनः

Ang lahat ng varṇa at āśrama ay magiging iisa ang anyo at hindi na malinaw ang pagkakaiba. Mawawasak ang mga ritong yajña, at mamamatay ang sinaunang dharma ng mga pamilya at angkan.

Verse 30

व्यर्थानि तत्र तीर्थानि म्लेच्छस्पृष्टानि सर्वशः । भविष्यंति सुरश्रेष्ठ प्रभावरहितानि च

Kung magkagayon, ang mga banal na tawiran (tīrtha) ay magiging walang bunga, nadungisan sa lahat ng dako ng mga mleccha; O pinakadakila sa mga deva, mawawalan sila ng banal na kapangyarihan.

Verse 31

एतच्छ्रुत्वा ततो वाक्यं ब्रह्मणोऽव्यक्तजन्मनः । तत्र स्थितानि तीर्थानि ब्रह्माणमिदमब्रुवन्

Nang marinig ang mga salitang iyon ni Brahmā, na ang pinagmulan ay di-nahahayag, ang mga tīrtha na naroon ay nagsalita nang ganito kay Brahmā.

Verse 32

तीर्थान्यूचुः । कथं वयं भविष्यामः संप्राप्ते दारुणे कलौ । स्थानं नो ब्रूहि देवेश स्थातव्यं च सदैव हि

Nagsalita ang mga tīrtha: “Paano kami makatatagal kapag dumating na ang mabagsik na Kali? O Panginoon ng mga deva, sabihin mo sa amin ang isang pook na matitirhan—na doon kami mananatili magpakailanman.”

Verse 33

ब्रह्मोवाच । अर्बुदः पर्वतश्रेष्ठः कलिस्तत्र न विद्यते । अतस्तत्र च गंतव्यं तीर्थैरायतनैः सह

Sinabi ni Brahmā: “Ang Arbuda ang pinakapanguna sa mga bundok; wala roon ang Kali. Kaya kayo, mga tīrtha, ay dapat pumaroon, kasama ang inyong mga dambana at tahanan.”

Verse 34

अपि कृत्वा महत्पापमर्बुदं प्रेक्षते तु यः । कलिदोषविनिर्मुक्तः स यास्यति परां गतिम्

Kahit nakagawa ng malaking kasalanan, sinumang makakita sa Arbuda ay mapapalaya sa mga dungis ng Kali at makakamtan ang kataas-taasang kalagayan.

Verse 35

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्त्वा चतुर्वक्त्रो ब्रह्मलोकं गतो नृप । ततः सर्वाणि तीर्थानि गतानि च कलौ युगे

Wika ni Pulastya: “Pagkasabi nito, ang apat-na-mukhang si Brahmā ay nagtungo sa Brahmaloka, O hari. Pagkaraan, sa Panahong Kali, ang lahat ng tīrtha ay lumisan patungo sa itinakdang kanlungan.”

Verse 36

भूमावर्बुदशैलेन्द्रे संस्थितानि कलेर्भयात् । गंगा सरस्वती चैव यमुना पुष्कराणि च

Dahil sa pangamba sa Kali, sila’y nanirahan sa lupa, sa Bundok Arbuda, panginoon ng mga bundok—ang Gaṅgā, Sarasvatī, Yamunā, at maging ang mga Puṣkara.

Verse 37

कुरुक्षेत्रं प्रभासं च ब्रह्मावर्तं तथैव च । तिस्रःकोट्योऽर्द्धकोटिश्च यानि तीर्थानि भूतले

Ang Kurukṣetra, ang Prabhāsa, at gayundin ang Brahmāvarta—tunay, ang lahat ng mga tīrtha sa ibabaw ng lupa, na umaabot sa tatlong krore at kalahati, ay binibilang na naririto.

Verse 38

तेषां वासश्च सञ्जातः पर्वतेऽर्बुदसंज्ञिके । एवं तत्र समापन्ना गंगा चैव सरस्वती

Ang kanilang tahanan ay naganap sa bundok na tinatawag na Arbuda; kaya roon din, dumating at nanahan ang Gaṅgā at ang Sarasvatī.

Verse 39

तत्र शांता नराः सम्यक्परं निर्वाणमाप्नुयुः । श्राद्धं कृत्वा महाराज स्वर्गे यांति च पूर्वजाः

Doon, ang mga taong payapa ay marapat na nakakamit ang sukdulang paglaya; at, O dakilang hari, kapag isinagawa roon ang śrāddha, ang mga ninuno’y nakararating din sa langit.

Verse 40

शृणु तत्राभवत्पूर्वं यदाश्चर्यं महामते । ऋषिर्मंकणकोनाम सरस्वत्यास्तटे स्थितः

Makinig ka, O dakilang may isip, sa isang kababalaghang naganap doon noong unang panahon: may isang ṛṣi na nagngangalang Maṅkaṇa na nanahan sa pampang ng Sarasvatī.

Verse 41

तपस्तेपे सुधर्मात्मा कामक्रोधविवर्जितः । तस्यैवं वर्तमानस्य क्षुतमासीत्कदाचन

Ang matuwid ang kaluluwang iyon ay nagsagawa ng matinding pag-aayuno at pagninilay, malaya sa pagnanasa at poot; habang namumuhay siya nang gayon, minsan ay dinalaw siya ng gutom.

Verse 42

पित्तं प्रपतितं तत्र तच्च रक्तमयं बभौ । तद्दृष्ट्वाऽतीव हृष्टः स मंकणर्षिर्बभूव ह

Doon, ang apdo (pitta) ay nalaglag at nagmukhang wari’y dugo; nang makita iyon, ang pantas na si Maṅkaṇa ay labis na nagalak.

Verse 43

सिद्धोऽहमिति विज्ञाय ततो नृत्यं चकार सः । तस्यैवं वर्तमानस्य जगत्स्थावरजंगमम्

Sa pag-aakalang, “Ako’y ganap na nagtagumpay, ako’y isang siddha,” siya’y nagsimulang sumayaw. Habang nagpapatuloy siya, ang buong daigdig—gumagalaw man o di-gumagalaw—ay naapektuhan.

Verse 44

तत्र संक्षोभमापन्नं सागरा अपि चुक्षुभुः । गृहकृत्यानि संत्यज्य सर्वे विस्मयमा गताः

Doon ay sumiklab ang matinding pagyanig—maging ang mga karagatan ay umalimbukay na tila hinahalo. Iniwan ang mga gawaing-bahay, ang lahat ng nilalang ay dumating na namamangha.

Verse 45

तस्यैवं नृत्यमानस्य सर्वे लोका नृपोत्तम । ननृतुः पार्थिवश्रेष्ठ प्रभावात्तस्य सन्मुनेः

Nang siya’y sumayaw nang gayon, O pinakamainam na hari, sumayaw din ang lahat ng mga daigdig—O pinakadakilang pinuno—dahil sa kapangyarihan ng banal na muni na iyon.

Verse 46

ततो देवगणाः सर्वे गत्वा कामनिषूदनम् । यथाऽयं नृत्यते नैव तथा कुरु महेश्वर

Pagkaraan, ang lahat ng pangkat ng mga diyos ay nagtungo sa Pumuksa kay Kāma at nagsabi: “O Maheśvara, kumilos ka upang ang taong ito’y hindi na sumayaw nang ganito.”

Verse 47

अथ ब्राह्मणरूपेण शंभुनोक्तो द्विजोत्तमः । त्वया ब्रह्मंस्तपस्तप्तमधुना नृत्यते कथम्

Pagkatapos, si Śambhu ay nag-anyong brāhmaṇa at nagsalita sa pinakamainam sa mga dalawahang-ipinanganak: “O Brahmin, nagsagawa ka ng matinding tapa; bakit ngayon ay sumasayaw ka?”

Verse 48

मंकण उवाच । किं न पश्यसि हे ब्रह्मन्रक्तं पित्तं च मे स्थितम् । संजातं सिद्धिमापन्नो रक्तं पित्तं यतो मम

Sinabi ni Maṃkaṇa: “O Brahmin, hindi mo ba nakikita na may dugo at apdo sa akin? Dahil ito’y lumitaw sa akin, nakamtan ko ang siddhi; kaya ako’y sumasayaw.”

Verse 49

एतस्मात्कारणाद्धर्षाद्द्विज नृत्यं करोम्यहम् । एवमुक्तस्ततस्तेन देवदेवो महेश्वरः

“Dahil dito, sa labis na galak, O dwija, ako’y sumasayaw.” Pagkasabi niya nito, ang Diyos ng mga diyos, si Maheśvara (Śiva), ay tumugon.

Verse 50

तर्जन्या ताडयामास स्वांगुष्ठं नृपसत्तम । ततोंगुष्ठाद्विनिष्क्रांतं भस्म वै बिसपांडुरम्

Sa pamamagitan ng hintuturo ay tinapik niya ang sarili niyang hinlalaki, O pinakamainam sa mga hari; at mula sa hinlalaking iyon ay lumabas ang abo, maputi na gaya ng hibla ng lotus.

Verse 51

ततो मंकणकं प्राह पश्य विप्र करान्मम । शुभ्रं भस्म विनिष्क्रांतं पश्य मे द्विज कौतुकम्

Pagkatapos ay sinabi niya kay Maṃkaṇa: “Tingnan mo, O brāhmaṇa—mula sa aking kamay ay lumitaw ang maningning na puting abo. O dalawang-ulit na isinilang, masdan mo ang aking kababalaghan.”

Verse 52

पुलस्त्य उवाच । तद्दृष्ट्वा विस्मितो विप्रो ज्ञात्वा तं वृषभध्वजम् । जानुभ्यामवनिं गत्वा वाक्यमेतदुवाच ह

Wika ni Pulastya: Nang makita iyon, namangha ang brāhmaṇa; at nang makilala niya Siya bilang Panginoong may watawat na Toro (Śiva), lumuhod siya sa lupa at nagsalita ng mga salitang ito.

Verse 53

मंकण उवाच । नूनं भवान्महादेवः साक्षाद्दृष्टः प्रसीद मे । निश्चितं त्वं मया ज्ञात एतन्मे हृदि वर्तते

Sinabi ni Maṃkaṇa: “Tunay ngang Ikaw ang Mahādeva mismo, na aking nasilayan nang tuwiran—maawa Ka sa akin. Tiyak na nakilala Kita; ang pananalig na ito’y nananahan sa aking puso.”

Verse 54

नान्यस्यायं प्रभावश्च त्वया यो मे प्रदर्शितः । मां समुद्धर देवेश कृपां कृत्वा महेश्वर

“Ang kapangyarihang ito na ipinamalas Mo sa akin ay hindi sa iba nagmumula. Itaas Mo ako, O Panginoon ng mga diyos—mahabag Ka, O Maheśvara.”

Verse 55

श्रीमहादेव उवाच । सम्यग्ज्ञातोऽस्मि विप्रेन्द्र त्वयाऽहं नात्र संशयः । वरं वरय भद्रं ते नृत्याधिक्यं यतः कृतम्

Wika ni Śrī Mahādeva: “O pinuno ng mga brāhmaṇa, tunay mo Akong nakilala—walang alinlangan. Pumili ka ng isang biyaya; pagpalain ka, sapagkat nagawa mo ang gayong masiglang pagsasayaw.”

Verse 56

मंकण उवाच । येऽत्र स्नानं प्रकुर्वंति सरस्वत्यां समाहिताः । त्वत्प्रसादात्फलं तेषां राजसूयाश्वमेधयोः

Sinabi ni Maṃkaṇa: “Yaong mga may natipong isip na maliligo rito sa Sarasvatī—sa pamamagitan ng iyong biyaya, nawa’y makamtan nila ang gantimpalang kasinghalaga ng mga handog na Rājasūya at Aśvamedha.”

Verse 57

श्रीमहादेव उवाच । येऽत्र स्नानं करिष्यंति सरस्वत्यां समाहिताः । ते यास्यंति परं स्थानं जरामरणवर्जितम्

Wika ni Śrī Mahādeva: “Ang mga may natipong isip na maliligo rito sa Sarasvatī ay makaaabot sa kataas-taasang tahanan, na walang katandaan at kamatayan.”

Verse 58

अत्र गंगासरस्वत्योः संगमे लोकविश्रुते । श्राद्धं कुर्युर्द्विजश्रेष्ठ ते यास्यंति परां गतिम्

Sa tanyag sa buong daigdig na tagpuan ng Gaṅgā at Sarasvatī, O pinakamahusay sa mga dwija, ang sinumang magsagawa ng śrāddha ay makaaabot sa pinakamataas na hantungan.

Verse 59

सुवर्णं येऽत्र दास्यंति यथाशक्त्या द्विजोत्तमे । सर्व पापविनिर्मुक्तास्ते यास्यन्ति परां गतिम्

O pinakamahusay sa mga dwija, ang sinumang magbigay ng ginto rito ayon sa kanyang makakaya ay mapapalaya sa lahat ng kasalanan at makaaabot sa kataas-taasang kalagayan.

Verse 60

इत्युक्त्वांतर्दधे राजन्देवदेवो महेश्वरः

Pagkasabi nito, O Hari, si Maheśvara—ang Diyos ng mga diyos—ay naglaho at nawala sa paningin.